Một cặp tâm ổn định thường đi đôi với nhau là KỸ LƯỠNG và ĐỘ LƯỢNG. Hai tâm này đi đôi với nhau mới tạo thành đạo đức, chứ tách riêng ra thì chưa tạo thành đạo đức.

Kỹ lưỡng, sâu sắc mà độ lượng – nghĩa là, người nào có cặp tâm lý này đi chung, thì họ là người rất sắc bén, nhìn vấn đề từng ly, từng tí: nhúc nhích một ngón tay, ngón chân sai cũng biết; một ánh mắt nhìn hay một tâm niệm gì mới khởi lên là họ cũng biết và đánh giá được là đúng hay sai, tội hay phước. Họ kiểm soát chính họ rất kỹ lưỡng và đánh giá con người bên ngoài cũng rất sâu sắc, nhưng họ lại rất độ lượng. Nghĩa là họ biết người hay, kẻ dở, nhưng vẫn thương yêu, chứ không cố chấp.

Còn người sâu sắc, nhưng hay chấp thì lại là người hay gây rối cho cuộc đời. Bởi vì, trong cuộc sống, không phải ai cũng hoàn toàn tốt, ai cũng còn lỗi lầm, sơ suất cả. Nên người nào sâu sắc quá mà không độ lượng, thì nhìn đâu cũng thấy cái dở của người khác, trong tâm tối ngày cứ hay chê thiên hạ. Mà chê trong tâm còn đỡ, nếu chê ra miệng là bắt đầu gây rối, làm cho người này buồn, người kia phiền, và chính mình cũng tổn phước.

Ở đây có một điều rất lạ là nhiều khi mình không cần nói thành lời, chỉ cần trong tâm mình hay nghĩ xấu về người khác, là phước mình đã dần dần mất hết. Mà quả báo gần nhất là mình sẽ bị một căn bệnh nào đó, xa hơn là chính những điều xấu mà mình nghĩ cho người khác rơi vào tâm mình. Vì vậy, chúng ta rất cần trí tuệ để biết cuộc đời, nhưng chúng ta cũng rất cần một trái tim độ lượng để thương yêu cuộc đời.

Trích sách: “Sự dao động của tâm” – TT. Thích Chân Quang

Sự dao động của tâm

Con kính bạch trên Sư Phụ!

Nhân ngày Nhà Giáo Việt Nam 20/11, con xin bày tỏ lòng biết ơn vô vàn kính dâng lên Người.

Sư Phụ kính thương của tất cả tụi con!

Cuộc đời con từ khi sinh ra đến khi lớn lên đã trải qua biết bao thế hệ Thầy Cô giáo dạy bảo ân cần. Trong tiềm thức của con, hình bóng Thầy Cô vẫn còn đó nhưng ít nhiều đã bị sự ích kỷ vô ơn che mờ tâm trí, để rồi trong một khoảnh khắc nào đó, bóng dáng Thầy Cô hiện hữu trở về làm con thấy hối hận vì lỡ quên lãng tấm lòng của Người đã cưu mang suốt quãng đời tuổi thơ ngây dại cắp sách tới trường.

Khi lớn lên, rời xa vòng tay Bố Mẹ để trở thành sinh viên Đại học, con trộm nghĩ mình đã đủ tuổi trưởng thành để có thể mạnh mẽ tung bay ngoài cuộc đời rộng lớn ấy. Nhưng sự vô minh trong con, dòng đời khắc nghiệt đã quật ngã con ngay từ những bước chân đầu tiên đánh dấu sự trưởng thành trong ảo tưởng. Và rồi con nhận ra, vô ơn chính là khởi nguồn cho mọi tội lỗi.

Con kính trên Sư Phụ!

Huynh đệ tụi con vẫn hay nói với nhau rằng, mình là những người hạnh phúc nhất thế giới vì được làm con của Sư Phụ, được lon ton theo chân Người dong duổi muôn nơi để mang niềm vui, mang sự ấm áp, sự an tâm đến cuộc đời này. Có thể ngoài kia, con như con thú hoang đúng nghĩa với những ước muốn tầm thường, với những lời nói phàm tục, nghĩ suy ô trược, bậy bạ, xấu xa,… nhưng khi nép dưới chân Người, lắng nghe Người giảng, Người tận tình dạy dỗ cho đệ tử, con quỷ trong con như lắng xuống để nhường chỗ cho những đong đầy yêu thương và lý tưởng đẹp đẽ. Có Sư Phụ luôn ở bên chỉ dạy, dường như những mảng màu đen xám của bức tranh vô thường được tô lấp bởi màu lấp lánh của sao mai buổi bình minh.

Sư Phụ kính thương!

Cuộc sống mưu sinh với biết bao tất bật ngược xuôi cộng với sự vô ơn thường trực, con người thường quên đi những người Thầy đã đi qua trong đời, có chăng chỉ là thoáng qua một vài dáng hình Thầy Cô chủ nhiệm khi ta lớn lớn lên. May thay có ngày 20/11 để mọi người nhìn lại và suy niệm về những ân nghĩa của người đã từng dạy dỗ ta. Truyền thống ấy mãi là văn hóa đẹp đẽ của đất nước Việt Nam muôn vàn yêu dấu của tất cả tụi con.

Khi biết đến Phật Pháp, được làm đệ tử Sư Phụ, Người luôn dạy tụi con về lòng biết ơn một cách tinh tế, không chỉ có ngày 20/11 để nhớ về, mà mỗi phút giây qua đi, trong tâm hồn tụi con đều tràn đầy sự biết ơn với Thầy Cô giáo, với Cha Mẹ, với Tổ Quốc, với Tam Bảo, từng cành hoa, chiếc lá, với tất cả những ân nghĩa tụi con đã được thọ nhận từ khi có mặt trên cõi đời này.

Sư Phụ kính thương!

Sẽ có nhiều người Thầy bước qua trên con đường trưởng thành của ai đó, nhưng con tin rằng, mỗi người đều tìm cho mình một vị Thầy để họ nương theo không chỉ dạy kiến thức sách vở mà còn hướng họ đi đường dài trong nhiều kiếp sau. Sư Phụ là vị Thầy mà tụi con may mắn tìm thấy giữa vô vàn ô trược trái ngang của cuộc đời này. Ngày tháng qua đi, những điều Sư Phụ dạy tụi con, Sư Phụ dặn dò tụi con, Sư Phụ trăn trở về đàn con thơ dại này luôn hiện hữu ở đó. Con từng nghe một bài hát có những câu hát thế này: “Đời trái ngang bao khổ đau/ Người đến với nhau sao nhiều ưu phiền, gian nan/… Đời là thế, khổ đau xen niềm vui/ Chuyện thế gian ai ngờ đâu/ Người dưng hóa gia đình/ Tìm hạnh phúc hoang hoải lòng người đa đoan”.

Và tụi con đã trở thành một gia đình tự bao giờ khi có Thầy dẫn lối. Người là Cha, là Mẹ, là Sư Phụ muôn vàn quý kính của tất cả huynh đệ tụi con!

Sư Phụ nói rằng, theo Sư Phụ, tụi con sẽ khổ, sẽ vất vả,… nhưng con không thấy điều đó. Con lại thấy rằng, ai không được làm con của Sư Phụ mới là những người đáng thương. Bao năm lon ton theo chân Sư Phụ, cùng huynh đệ tu tập và có Sư Phụ chỉ dạy, cuộc đời con mới trở về đúng nghĩa của một con người có trái tim, có tình yêu, có sự sẻ chia, có lòng khiêm cung và những suy nghĩ hướng thiện.

Cuộc đời vốn là vũng bùn lầy mà con người vùng vẫy bao nhiêu kiếp chẳng thể bước lên.

Có Sư Phụ luôn ở bên, tụi con vẫn ở trong vũng lầy đó nhưng tụi con sẽ không quẫy đạp để cố tìm cách thoát ra, tụi con bảo nhau gieo trồng những mầm hoa sen, chăm bón cẩn thận và nhẹ nhàng từng ngày theo cánh hoa vươn khỏi bùn lầy để chào đón ánh mặt trời rực rỡ. Ân nghĩa của Sư Phụ đối với tụi con không thể diễn đạt bằng ngôn từ, càng không thể đền đáp trong một kiếp người ngắn ngủi này được. Vì vậy, con nguyện rằng, dù Sư Phụ ở nơi đâu, ở phương trời nào xa xôi, Người hãy cho tụi con bám theo để Người dìu dắt, để Người dạy dỗ nhé. Bởi con không chắc, khi xa dời vòng tay của Người, tụi con sẽ trôi về nơi đâu và bao nhiêu kiếp nữa mới lại gặp được Sư Phụ.

Với trái tim nhỏ bé này, con nguyện cầu mười phương Chư Phật gia hộ cho Sư Phụ luôn bình an, bình an và bình an đi qua mọi đắng cay của dòng đời, của người đời. Nguyện tụi con sẽ được làm đệ tử nhỏ của Sư Phụ mãi mãi. Nguyện cho chúng sinh tìm được vị Thầy đúng nghĩa để nương theo tu hành. Nguyện cho cõi đất này luôn tràn ngập ánh sáng của lòng tốt, của tình yêu và sự biết ơn. Trên tất cả, con xin cúi đầu trọn lòng tri ân dâng lên Sư Phụ vô vàn thương kính của tất cả tụi con!!!

Ví dụ, có một người sống sung sướng, trong một đời họ đi làm lo cho gia đình chỉ có năm năm. Những năm còn lại tự nhiên phước tới không phải đi làm nữa. Họ sống nhàn tới già luôn. Nếu người đó không biết đạo, họ sẽ nghĩ cuộc đời họ may mắn. Nhưng một ngày nào đó, năm sáu mươi lăm tuổi họ biết đạo, họ chống gậy đến chùa nghe giảng, rồi từ từ hiểu nhân quả, hiểu được lòng từ bi, hiểu được đạo lý cao siêu trong Phật Pháp. Bắt đầu họ thấy được cuộc đời họ không có ý nghĩa lắm. Họ buồn vì đã không đóng góp được nhiều mà chỉ có hưởng thụ.

Còn có người vất vả cả đời. Ví dụ, một người đến sáu mươi tuổi về hưu, mà người này bảy mươi tuổi vẫn còn làm được nhiều việc có lợi cho cuộc đời, cho gia đình, cho xã hội, cho xóm giềng, cho Phật Pháp. Người này sẽ vui vì cảm thấy cuộc sống mình có ý nghĩa. Đó là niềm vui tinh thần, chứ chúng ta chưa nói đến phước báu là về già được an vui sung sướng.

Nghĩa là khi chúng ta cực khổ, tận tụy lo cho người khác nhiều chừng nào, thì ta có cái tâm lý yên vui, mãn nguyện lúc chúng ta lớn tuổi nhiều chừng nấy. Còn nếu lúc trẻ chỉ hưởng thụ, không làm được gì nhiều cho cuộc đời, lúc già sẽ cảm thấy trống trải vô nghĩa, hụt hẫng, hoang mang, không có hướng đi… Đây là một tâm lý có thật.

Cho nên, chúng ta hãy sống xứng đáng trong giai đoạn phải gánh vác trách nhiệm với cuộc đời, gia đình, đất nước và cả đạo pháp, thì lúc già niềm vui tràn ngập. Nếu chúng ta để thời gian gánh vác qua đi mà không làm được gì nhiều thì sau này sẽ thấy hối tiếc.

Nếu nhìn vào mặt người già và thấy họ mờ mịt không hướng đi, hụt hẫng, chán chường vì cảm thấy đời trống rỗng vô vị, ta có thể phần nào đoán được rằng người đó lúc trẻ đã thụ hưởng quá nhiều.

Vì thế từ bây giờ chúng ta hãy chấp nhận cực nhọc mà sống xứng đáng trong giai đoạn mình đang cưu mang nhiều trách nhiệm. Hãy gánh vác nhiều hơn điều mà cuộc đời đòi hỏi. Gia đình, xã hội, đất nước, đạo pháp chỉ yêu cầu một, nhưng hãy cố gắng tận tâm, tận lực để đóng góp gấp đôi. Được như vậy, mấy chục năm sau, niềm hỷ lạc sẽ ngập tràn tâm hồn và cuộc sống mỗi người.

Trích sách: Đạo Phật và xã hội, trang 63, 64 – TT. Thích Chân Quang

Đạo Phật và xã hội

Suốt hơn 2.500 năm tồn tại và phát triển, đạo Phật đã trở thành một trong những tôn giáo lớn của nhân loại. Tổ chức khoa học, Giáo dục và Văn hóa của Liên Hiệp Quốc (UNESCO) công nhận ngày Đức Phật đản sinh là biểu tượng về văn hóa và tôn giáo thế giới. Đây là điều minh chứng những thông điệp của Đức Phật đã đi khắp thế giới, có ảnh hưởng đến đời sống tâm linh trong cộng đồng quốc tế.

Cứ mỗi năm đến ngày rằm tháng tư, người đệ tử Phật lại hân hoan cùng nhau tưởng nhớ lại một sự kiện phi thường của nhân loại, đó là Phật đản sinh xuống trần gian để đem đến cho chúng sinh chân lý cao quý bất tuyệt.

Đức Phật là cao siêu vì cuộc đời của Người là cả một chuỗi những điều thiêng liêng kỳ diệu. Nhưng Đức Phật cũng thật bình dị vì Người đã đến với chúng sinh trong thân phận của một con người như mọi người.

Đức Phật là sự giác ngộ vô tận vì tâm của Người phủ trùm cả pháp giới. Nhưng Đức Phật cũng là sự khiêm hạ tột cùng khi mỗi ngày Người cũng ôm bát đi khất thực tự tại giữa dòng đời lao xao tất bật.

Đức Phật là sự bình an tĩnh lặng vì không điều gì có thể lay động được tâm Người, nhưng Đức Phật cũng là lòng từ bi vô hạn vì Người yêu thương tất cả chúng sinh.

Đức Phật là ánh sáng bao la vì chẳng còn chút bóng tối nào trong tâm hồn Người hay trong cuộc đời Người, nhưng Đức Phật cũng là bóng mát che chở tất cả chúng sinh giữa dòng đời khổ đau phiền muộn.

Đức Phật là vị thầy vĩ đại vì đã dạy dỗ chúng sinh từng chút đạo lý nhỏ nhặt đến cao siêu, nhưng Đức Phật cũng là người bạn thân thương cho tất cả chúng sinh vì luôn lắng nghe, yêu thương và gần gũi.

Ngày lễ Phật Đản, ngoài lòng tôn kính, tưởng nhớ Phật, còn có ý nghĩa tín ngưỡng. Vì chúng ta tin rằng sự xuất hiện của Đức Phật là nhân quả, là sự an bài từ nhiều kiếp. Ngài xuất hiện để đem đến cho thế gian này ánh sáng chân lý. Đó là niềm tin bất diệt.

Nguồn: Trích sách Đạo Phật và Xã hội, quyển 1 – Biên soạn: TT. Thích Chân Quang.

Có những buổi trưa hè nắng gay gắt

Đường gập ghềnh những khuôn mặt đăm chiêu

Kiếp nhân sinh vất vả nghĩ suy nhiều

Tâm mê mải mưu toan điều được mất

Giữa nhân thế rối ren chuyện giả thật

Hoa sặc sỡ thơm mật ngọt khó lường             

Sau cạm bẫy là chờ chực tai ương

Người phiêu lãng giữa đêm trường ảo mộng.

Vì có Phật con thấy đời đáng sống

Chim sải cánh giữa trời rộng bao la

Người với người vẫn thương nhau thiết tha

Nhờ nương bóng Đấng Cha lành cao cả

Có đôi lần con yếu lòng gục ngã

Tự dằn vặt sao quá đỗi dại khờ

Quỳ trước Phật khóc òa như trẻ thơ

Người vỗ về trong giấc mơ khuya khoắt.

Ơn Phật đã cho con sáng đôi mắt

Hiểu nhân quả quy luật rất công bằng

Xét lỗi mình để tâm bớt lăng xăng

Xem danh lợi có chăng là mây gió

Ráng ngồi thiền để thương cả cây cỏ

Tâm tĩnh lặng dần buông bỏ tham sân

Và đôi khi con thấy Phật rất gần

Trong nắng vàng nơi chân trời cuối phố.

Phật che chở cho con lúc gian khó                

Mưa tầm tã con tìm chỗ nương mình

Hay đông giá cây cỏ cũng điêu linh

Phật cho con ngắm bình minh tỏa sáng

Phật dắt con đi qua những lầm lạc

Vững vàng trước những đen bạc bất công

Gắng cẩn trọng gìn giữ trái tim hồng

Mỗi ngày qua gieo trồng sự tử tế.

Xin nguyện cầu Phật cho con trí tuệ

Bước theo Người giữa nhân thế lầm than

Bàn tay Phật hóa giải lúc nguy nan

Con bé dại được bình an tu tập

Con ao ước giữa dòng đời tấp nập

Sự vị tha sẽ khỏa lấp thương đau

Ai cũng hiểu về Phật Pháp nhiệm màu

Cùng dựng xây một tinh cầu hạnh phúc.

“Có hai cách để gọi là thương kính Phật:
• Thứ nhất là ta hướng về Phật với lòng thương kính. Ở đây ta dùng từ “thương kính” chứ không phải “tôn kính”. Từ “tôn kính” thì nghiêm trang nhưng thiếu một chút mềm mại tình cảm nên dùng chữ “thương kính”, tức là đối với Phật ngoài sự tôn kính, ta còn có lòng thương Phật nữa.
• Thứ hai là ta thực hành lời Phật dạy.
Trong hai cách này ta chọn cách nào? Nếu chỉ được chọn một, ta chọn cách nào?

Thầy chọn cái thứ nhất, Thầy chọn lòng thương kính Phật, có thể là Thầy sẽ không giỏi thực hành nhưng mà trong tâm Thầy vẫn thương kính Phật để Thầy sống và để chết.

Mà thực ra khi mình có lòng thương kính Phật thì tự nhiên cái thứ hai xuất hiện. Đó là Nhân Quả, cái thứ nhất là nhân của cái thứ hai. Mình có thương kính Phật thực sự rồi từ từ mình tinh tấn thực hành lời Phật dạy, Nhân Quả là như vậy. Còn người bỏ lòng thương kính Phật mà chỉ thực hành lời Phật dạy thì sẽ không tới đâu, giống như là muốn hái trái xoài mà không chịu trồng xoài. Người khôn là phải đi từ cái thứ nhất, tràn ngập lòng thương kính Phật rồi thì cái thứ hai tự tới. Thương kính Phật là cái nhân thúc đẩy ra hành động tinh tấn thực hành giáo pháp.

Lòng thương kính Phật là một tình cảm cao đẹp và vô giá của con người. Ta sống không thể thiếu tình cảm vì cái ái luôn luôn nằm trong hành ấm và làm động cơ để ta sống trên đời này. Ta phải luôn luôn yêu điều này, phải ghét điều kia, phải chán điều nọ, chứ không bao giờ không có gì, có thể là không bộc lộ mạnh thôi, nhưng chúng ta luôn có một cái ái nào đó tiềm tàng trong tâm, gọi là cái muốn luôn luôn tồn tại suốt cuộc đời mình là như vậy. Nhưng những yêu thích, chán, ghét nếu tầm thường, nhỏ bé thì cứ tiếp tục đưa ta vào dòng luân hồi vô tận. Còn tất cả sự yêu thích, chán, ghét nào vĩ đại, chân chính thì làm cuộc đời ta vượt lên cao, làm ta thăng tiến lên những cõi giới khác, biến ta thành con người khác.

Trong những tình cảm đó, tình cảm đặc biệt nhất, quý giá nhất chính là lòng thương kính Phật. Nếu ai đã có lòng thương kính Phật rồi thì người đó coi như may mắn, hãy giữ cho thật kỹ trong tim mình và gài ổ khóa số, kèm theo dấu vân tay để không cho ai có thể lấy cắp”.

Trích bài giảng “Thương kính Phật” – Thượng Tọa Thích Chân Quang
Link: https://www.youtube.com/watch?v=OkE_0FY2nys