Con đã từng nghe như thế này

Ku-ru quốc độ có một ngày

Thế Tôn nói bốn phần TRÚ NIỆM

Con đường giác ngộ được hiển bày

Tỳ kheo phải có căn bản thiền

Kiết già tĩnh tọa ngồi cho yên

Toàn thân biết rõ không còn sót

Hơi thở ra vào biết tự nhiên

Giữ thân bất động rất vững vàng

Nhưng là mềm mại chẳng gồng căng

Tay chân tụ lại về trước bụng

Lưng thẳng, chân đan, mắt rõ ràng

An trú toàn thân, biết toàn thân

Cảm giác toàn thân, một khối thân

Mình mẩy tay chân đều biết rõ

Rõ nhất xương cùng dưới thắt lưng

Hơi thở đi vào, biết đi vào

Thở ra, biết rõ như thế nào

Cơ thể tự nhiên là phải thở

Chẳng cần điều khiển chậm hay mau

Phật dạy rất nhiều lợi ích hay

Khi nhìn hơi thở như thế này

Nội lực âm thầm nuôi thân mạng

Tinh thần tỉnh sáng thêm từng ngày

Chính thức đi vào bốn NIỆM PHẦN

Bắt đầu hiểu rõ hết về Thân

Rồi hiểu rõ về từng cảm Thọ

Hiểu Tâm, hiểu Pháp rất cân phân

Hiểu rõ rằng THÂN được hợp thành

Bởi nhiều bộ phận khá hôi tanh

Thịt xương máu mủ da lông tóc

Đờm dãi ngày đêm vẫn thải nhanh

Hiểu rõ rằng thân rất mong manh

Nóng lạnh tai ương chực chờ quanh

Già bệnh cuối cùng không tránh khỏi

Xương tàn vùi đất kiếp tử sinh

Hiểu rồi an trú ngay nơi thân

Đối diện kiếp người rất phù vân

Ngay tại niềm đau mà ôm lấy

Sự thật thế nào, thấy rất gần

CẢM THỌ khổ vui nối tiếp nhau

Sợ Lo Mừng Tủi… những u sầu

Chúng sinh tìm kiếm niềm hạnh phúc

Chỉ là lọt bẫy dưới hầm sâu

An trú nơi từng cảm giác qua

Hiểu rõ buồn vui cũng chỉ là

Một thoáng vô thường nhưng đắt giá

Tạo nghiệp vì mê những bóng tà

Những lúc khổ đau đến tột cùng

Tưởng như đã cạn sức vẫy vùng

Can đảm niềm đau mà ôm lấy

Chẳng cần tránh né chỗ mông lung

Những lúc niềm vui đến ngập tràn

Nhìn xem cảm giác đó rõ ràng

Như xem người khách từ đâu đến

Như nhìn sương khói lúc chiều tan

Hiểu rõ về TÂM có ba điều

Một là Đạo đức được bao nhiêu

Hai là Động loạn hay Thanh tịnh

Trí tuệ – Ngu si cái nào nhiều

Chưa chứng cao siêu thánh vị nào

Chắc rằng Bất thiện vẫn sôi trào

Ích kỷ, tham lam, và ác độc

Còn trong sâu kín biết làm sao

Chánh định chưa từng nhập bao giờ

Thì tâm loạn động vẫn mịt mờ

Mà dẫu có yên vài khoảnh khắc

Vẫn là rất cạn, rất đơn sơ

Trí tuệ thì thôi, đã rõ rồi

Lỗi lầm ít thấy, cứ buông trôi

Nghiệp duyên nhân quả càng xa lạ

Đạo lý chỉ là nhai lại thôi

Niệm PHÁP nghĩa là hiểu bản thân

Dựa trên tội phúc đã bao lần

Tính ra tội hẳn nhiều hơn phúc

Nên lòng luôn sám hối ăn năn

Niệm Pháp nghĩa là biết Vô minh

Chấp ngã trầm luân kiếp tử sinh

Tứ Diệu Đế là vầng ánh sáng

Mục tiêu Vô ngã đón bình minh

QUÁN NIỆM và AN TRÚ bốn phần

Không rời một chỗ của bản thân

Mà nghiệm ra mọi điều đạo lý

Cúi đầu đảnh lễ trước Hồng Ân

Công đức phải huân tập vô ngần

Con đường giác ngộ mới đến gần

Tôn kính Phật và chư Hiền Thánh

Chan rải từ bi khắp chúng dân

An trú ngay nơi có lỗi lầm

Biết rằng đây chính là lỗi lầm

Nhẹ nhàng đối diện không tránh né

Can đảm niềm đau cứ thế ôm

Có một lỗi lầm rất lớn lao

Đó là chấp ngã rất thẳm sâu

Tạo nên sinh tử trầm luân mãi

Nên cần phải an trú dài lâu

Nhưng chẳng dễ tìm chấp ngã đâu

Vô hình trừu tượng ở tầng sâu

Nếu không có định và có phước

Làm sao vào được cửa nhiệm mầu

Tìm thấy chính mình, bước đầu tiên

Đặt chân lên đạo lộ tịnh thiền

Lặng lẽ nghìn năm không rời bước

Bản ngã tầng sâu rất diệu huyền

Nếu muốn tìm ra được chính mình

Phải nhờ ba cái biết phân minh

Một là cảm giác toàn thân thể

Hiểu lẽ vô thường biến dịch nhanh

Kế nữa là hơi thở vào ra

Chỉ biết mà thôi chẳng bôn ba

Không can thiệp nhưng không bỏ mất

Rất rõ từng hơi vào hơi ra

Đặc biệt không quên chỗ Xương Cùng

Gốc của toàn thân, dưới thắt lưng

Giúp cho sinh lực dồi dào mãi

Bình thản trú tâm biết không ngừng

Lúc này tâm có thể lắng yên

Trạng thái rỗng không rõ một miền

Nhưng chớ dại khờ nhìn nơi đó

Vì chẳng khác chi hướng ngoài hiên

Giữ ba cái biết không rời xa

Thêm chút ưu tư chưa tìm ra

Chính mình ẩn núp nơi nào đó

Vì duyên chưa đủ nên lầm qua

Chẳng hẹn thời gian sẽ bao lâu

Tìm được chính mình ở tầng sâu

Biết bao kỳ diệu chờ trong đó

Ta sẽ ngỡ như đắc đạo mầu

Ngoại đạo cũng từng tìm thấy rồi

Tự xưng chân tánh mãi không thôi

Chỉ có Như Lai siêu chánh giác

Vượt qua bản ngã rất tuyệt vời

Ta cũng sẽ đi hết con đường

Mà bao Hiền Thánh khắp mười phương

Đã từng đặt bước chân trên đó

Tìm thấy chính mình để đảm đương

An trú chính mình đến xa xăm

Mấy trăm hoặc cả mấy nghìn năm

Dù rằng trong đó là mầu nhiệm

Mục tiêu Vô ngã vẫn âm thầm

Nếu chỉ dừng ngang chỗ “chính mình”

Sẽ không thể hết sạch vô minh

Nhưng bỏ “chính mình” thì lạc hướng

Mục tiêu Vô ngã cũng không thành

Đây là Trung đạo khéo đi qua

An trú chính mình không rời xa

Nhưng biết “chính mình” còn bản ngã

Mục tiêu vô ngã vẫn thiết tha

Đỉnh cao TỨ NIỆM XỨ là đây

Lỗi lầm tự nó sẽ đổi thay

Nếu ta thấy rõ và an trú

Nơi chính lỗi lầm đã từng gây

Cả lúc tâm thiền rất lắng yên

Vẫn hiểu là chưa hết não phiền

Nên không vội vã xưng thần thánh

Còn phước mà đi đến vô biên

Nguyện cho pháp giới khắp chúng sinh

Ai cũng tìm ra được chính mình

Để rồi an trú qua nhiều kiếp

Cuối cùng tan vỡ, hết vô minh.

NAM MÔ ĐẤNG CHÁNH GIÁC ĐẠI TỪ BI ĐẠI TRÍ TUỆ THÍCH CA MÂU NI PHẬT (3 lần).  

DOWNLOAD – TẢI VỀ: KINH TỨ NIỆM XỨ

Thuở xưa, Đức Phật đã thuyết giảng cho các vị Tỳ kheo tại đô thị Kammàssadhamma, xứ Kuru, nay là thủ đô Delhi của Ấn Độ về Tứ Niệm Xứ.

Tứ Niệm Xứ gồm bốn phép quán: quán Thân, quán Thọ, quán Tâm, quán Pháp. Đây là bốn cánh quán giúp tiêu diệt thành trì vọng tưởng, giúp ta nhiếp tâm, thành tựu thiền định, đi đến mục tiêu vô ngã.

Tuy nhiên không phải ai đọc vào bài kinh gốc cũng hiểu hết ý kinh và biết cách thực hành cho chuẩn xác. Thấu hiểu tầm quan trọng của việc thực hành thiền Tứ Niệm Xứ, Thượng tọa Thích Chân Quang đã dày công viết lại bài kinh theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt, nội dung được Việt hóa hoàn toàn. Ai đọc rồi cũng có thể hiểu được và hành theo.

Chẳng hạn, thế nào là quán Thân trên thân, quán Thọ trên thọ, quán Tâm trên tâm, quán Pháp trên pháp? Từng câu từng lời trong bài Kinh sẽ dắt người đọc tìm được câu trả lời, vừa khéo léo tinh tế, vừa gần gũi dễ hiểu. Ví dụ về quán thân thì thân như thế nào ta biết như thế đó, biết đúng sự thật về thân, không thêm không bớt:

“Hiểu rõ rằng thân rất mong manh

Nóng lạnh tai ương chực chờ quanh

Già bệnh cuối cùng không tránh khỏi

Xương tàn vùi đất kiếp tử sinh”

Hoặc quán thọ: Người biết quán thọ là biết tâm mình đang có những cảm thọ nào nhưng không xao động chạy theo.

“Những lúc khổ đau đến tột cùng

Tưởng như đã cạn sức vẫy vùng

Can đảm niềm đau mà ôm lấy

Chẳng cần tránh né chỗ mông lung

Những lúc niềm vui đến ngập tràn

Nhìn xem cảm giác đó rõ ràng

Như xem người khách từ đâu đến

Như nhìn sương khói lúc chiều tan…”

 Hoặc quán tâm: Tâm thế nào ta biết rõ như thế đó, không can thiệp. Người quán tâm chỉ nhẹ nhàng biết tâm đang tĩnh hay đang động, đang thiện hay bất thiện, sáng suốt hay ngu si mà thôi.

 “Hiểu rõ về TÂM có ba điều

Một là đạo đức được bao nhiêu

Hai là động loạn hay thanh tịnh

Trí tuệ – ngu si cái nào nhiều

Chưa chứng cao siêu thánh vị nào

Chắc rằng bất thiện vẫn sôi trào

Ích kỷ, tham lam, và ác độc

Còn trong sâu kín biết làm sao. ”

 Và quán pháp: Chân lý như thế nào, sự thật như thế nào thì biết như thế đó, đây gọi là quán pháp trên pháp.

“Niệm PHÁP nghĩa là hiểu bản thân

Dựa trên tội phúc đã bao lần

Tính ra tội hẳn nhiều hơn phúc

Nên lòng luôn sám hối ăn năn

Niệm Pháp nghĩa là biết Vô minh

Chấp ngã trầm luân kiếp tử sinh

Tứ Diệu Đế là vầng ánh sáng

Mục tiêu Vô ngã đón bình minh.”

 Nói chung, với 4 phép quán, bài kinh dẫn dắt mọi người đi từ dễ đến khó. Nhờ những câu từ được ghi lại một cách khúc chiết, rõ nghĩa mà ta nắm được phương pháp tu tập cốt yếu, không chỉ trong lúc ngồi thiền mà cả trong đời sống thường ngày. Cái khéo léo của Thượng tọa là vừa tóm tắt ý kinh, vừa giải thích có chiều sâu, vừa lý giải cả hệ thống thiền tông trong đó, cuối cùng kiên định mục tiêu vô ngã của Phật.

 “Chẳng hẹn thời gian sẽ bao lâu

Tìm được chính mình ở tầng sâu

Biết bao kỳ diệu chờ trong đó

Ta sẽ ngỡ như đắc đạo mầu

Ngoại đạo cũng từng tìm thấy rồi

Tự xưng chân tánh mãi không thôi

Chỉ có Như Lai siêu chánh giác

Vượt qua bản ngã rất tuyệt vời. ”

 Bài kinh còn làm sáng tỏ những hiểu lầm ngộ nhận đã kéo dài hàng trăm năm trong đạo Phật khiến cho bao nhiêu người phải dừng bước giữa đường, không còn hướng về Vô ngã.

“Nếu chỉ dừng ngang chỗ “chính mình”

Sẽ không thể hết sạch vô minh

Nhưng bỏ “chính mình” thì lạc hướng

Mục tiêu Vô ngã cũng không thành

Đây là Trung đạo khéo đi qua

An trú chính mình không rời xa

Nhưng biết “chính mình” còn bản ngã

Mục tiêu vô ngã vẫn thiết tha. ”

 Một người khi tu tâm được thanh tịnh, ta rất dễ tưởng lầm mình đã đắc đạo cao siêu. Thật ra ta còn phải vượt qua được 5 thượng phần kiết sử, cố gắng đi cho hết con đường thì mới đạt được vô ngã. Có vậy ta mới thấy giá trị của sự tu hành. 

“Cả lúc tâm thiền rất lắng yên

Vẫn hiểu là chưa hết não phiền

Nên không vội vã xưng thần thánh

Còn phước mà đi đến vô biên

Nguyện cho pháp giới khắp chúng sinh

Ai cũng tìm ra được chính mình

Để rồi an trú qua nhiều kiếp

Cuối cùng tan vỡ, hết vô minh. ”

 Có thể nói, đây là lần đầu tiên có bản kinh TỨ NIỆM XỨ được viết lại thuần Việt mà những tinh hoa, cốt lõi của tu hành đã được khéo léo lồng ghép vào đây. Trong bài kinh, có những giai đoạn dù nhiều người trong chúng ta chưa thực hành đến nhưng vẫn là kim chỉ nam để chúng ta không lạc hướng. Và nếu ta nắm được bản đồ này thì ta sẽ vững lòng bước đi mà không sợ mình bị chủ quan kiêu mạn. Điều quan trọng nhất, chúng ta phải học thông hiểu rành nội dung của bài Kinh, và phải xem đây là một công thức tối cần không thể thiếu đối với việc hành thiền Phật giáo.

Bài kinh còn làm sáng tỏ những hiểu lầm ngộ nhận đã kéo dài hàng trăm năm trong đạo Phật khiến cho bao nhiêu người phải dừng bước giữa đường, không còn hướng về Vô ngã. Thế nên thật may mắn cho những ai hữu duyên được đọc tụng và lĩnh hội ý nghĩa bài kinh TỨ NIỆM XỨ trong bản dịch này, bám sát vào đó để tu hành. Nhờ vị Đạo sư, con đường tu của ta trở nên thênh thang, bằng phẳng, cái đích phía trước cũng gần lại.

Ngoài vô số lời Phật dạy thì Thiền chính là yếu tố quan trọng làm cho thế giới yêu quý đạo Phật. Cho nên, khi đã là đệ tử Phật thì ta phải ngồi Thiền. Đây là giá trị chính của đạo Phật, nhưng mục tiêu của Thiền là nhắm đến vô ngã.  

Ngay ngày rằm tháng giêng năm Tân Sửu, tại Thiền Tôn Phật Quang, Đại chúng và khoảng 7.000 Phật tử đã đồng thanh tụng lần đầu bài kinh TỨ NIỆM XỨ. Ai cũng cảm nhận việc tụng kinh giờ trở nên hay hơn, có vần, có nhịp, có sự ngắt nghỉ nhịp nhàng. Các ý Phật dạy cũng dễ nhớ, dễ thuộc, dễ đi vào lòng người.

Thời kinh thật quá oai linh, trang nghiêm, xúc động như vẫn còn in sâu trong lòng mỗi người đọc tụng. Có lẽ cũng nhờ thần lực mười phương chư Phật, chư Bồ Tát gia hộ và cảm ứng tâm linh của cả một hội chúng hơn 7.000 người, mà mọi người càng tụng càng tăng thêm sự chú tâm, thẩm thấu nghĩa lý của kinh và bị thôi thúc phải tinh tấn trong việc tu học thiền định.

Có bấy nhiêu lần tụng kinh là bấy nhiêu lần mọi người đã khóc, nghẹn ngào vì lời kinh quá hay, ví như cả con đường Thiền cao siêu của đạo Phật được mở ra trước mắt… từ những vấn đề trừu tượng biến thành một khái niệm cụ thể dễ nắm bắt, biết cách ứng dụng tu hành, thực thi giáo pháp trong đời sống. Ta không đặt thời gian tu bao lâu mà chỉ cần đi đúng đường, tức đi bước nào vững bước đó, còn không chỉ cần tu sai một ly là đi một dặm.

Xin cầu nguyện cho bài kinh Tứ Niệm Xứ này được lan truyền phổ biến khắp nơi, để chùa nào cũng có tụng có tu, để chúng sinh được vô số lợi lạc trong cuộc sống và trong sự tu tập giác ngộ giải thoát.

Tổ truyền thông