Tiếp đó, Thượng tọa Thích Chân Quang – Giảng sư Phật học, Tiến sĩ Luật học, Viện chủ Thiền Tôn Phật Quang đã thuyết giảng bài Pháp thoại với chủ đề “Nền Tảng Của Vũ Trụ” trong niềm mong chờ, hân hoan của tất cả mọi người.

Vũ trụ mênh mông, vô tận, với vô số quy luật mà mãi mãi, vĩnh viễn, không bao giờ chúng ta biết hết trừ khi giác ngộ như một Đức Phật thì cả vũ trụ này nắm trong bàn tay của Người. Tuy nhiên, rút lại vũ trụ chỉ có ba nền tảng:một là vật chất, hai là tâm linh, ba là luật nhân quả. Và mỗi một yếu tố đó lại có vô số quy luật của riêng nó.

Hiểu như vậy để chúng ta thấy rằng, việc chỉ tập trung vào vật chất và dùng vật chất để muốn biết tâm linh, biết nhân quả là một sự hẹp hòi. Chúng ta phải đặt tiền đề ngay từ đầu để hiểu về vũ trụ. Giống như việc chỉ cần 3 điểm,chúng ta đã xác định được một mặt phẳng; chỉ cần một trái táo rơi, Newton đã mở ra cả một chân trời về vật lý lý thuyết vĩ đại; chỉ cần một cái CCTV chúng ta đã biết có một thế giới của người âm để yêu thương, tôn trọng họ và chỉ cần một câu kinh, một tiếng kệ để chúng ta hiểu rằng có một sự giác ngộ phi thường của Đức Phật giữa cuộc đời này và mãi mãi đi theo Người hướng về sự giác ngộ vô biên đó.

Kính mời quý Phật tử cùng theo dõi các chương trình đặc sắc trong Tết Giáp Thìn trên kênh:
– Fanpage: THIỀN TÔN PHẬT QUANG
– Youtube: Pháp Quang – Sen Hồng
– TikTok: Pháp Quang – Sen Hồng

Tổ Truyền Thông

Đi vào nội dung bài Pháp thoại, Thượng tọa dùng nhiều ví dụ để chứng minh trên thế giới, mọi sự vật sự việc đều có liên quan với nhau; cái này biến đổi sẽ kéo theo cái khác cũng biến đổi theo. Ví dụ khi thời tiết, nhiệt độ thay đổi thì đời sống con người cũng bị ảnh hưởng, thậm chí có những nền văn minh đã bị hủy diệt chỉ vì trời đột nhiên hạn hán trong thời gian dài. Hoặc mỗi một phát minh, một sự tiến bộ của công nghệ cũng thay đổi suy nghĩ, văn hóa, lối sống của con người rất nhiều. Do đó điều này thay đổi sẽ kéo theo nhiều điều khác thay đổi theo. Nhưng trong vô số những cái liên đới, liên hệ, tương quan đó có những điều liên quan với nhau theo tính cách tuần hoàn. Đây là điểm quan trọng mà Thượng tọa muốn phân tích trong bài Pháp thoại này để chỉ ra trách nhiệm của chúng ta nằm ở đâu trong cái tuần hoàn của xã hội, của cuộc sống này.

Để hiểu như thế nào là tuần hoàn, Thượng tọa điểm qua một số ví dụ về tuần hoàn. Ví dụ đất nuôi cây và chính cây cũng nuôi đất, do lá cây rụng xuống và thân cây mục làm cho đất màu mỡ trở lại. Đó là vòng tuần hoàn. Và vòng tuần hoàn này có lãi, vì có thêm trọng lượng vật chất dôi ra (dư ra) là gỗ cây.

Hoặc thời xưa, một người làm cung, tên, kiếm đã âm thầm xúi cho hai ngôi làng đánh nhau để có người tiêu thụ sản phẩm của mình. Quả thật ông bán rất chạy sau đó. Càng bán được nhiều vũ khí, ông lại càng có khả năng để xúi mọi người đánh nhau. Đây cũng một vòng tuần hoàn, vòng tuần hoàn này ác tính và nó có lãi, vì ông càng lúc càng giàu. Hãy nhớ rằng khi vòng tuần hoàn xoay chuyển nó luôn sinh lãi, luôn dôi ra thứ gì đó.

Hoặc người chủ đối xử tốt với công nhân, vì vậy mà công nhân lao động tốt. Công nhân làm năng suất cao thì ông chủ có lợi nhuận nhiều. Lúc đã lợi nhuận nhiều, ông lại càng chăm sóc cho công nhân tốt hơn, và người công nhân lại phấn khởi lao động sản xuất… đây là vòng tuần hoàn tốt. Cái lãi dôi ra là sự thịnh vượng trong cuộc sống con người.

Hoặc trong tâm lý cũng có những vòng tuần hoàn như thế. Thường người tham lam thì dễ nổi nóng, dễ sân (bởi khi ta ham muốn chiếm đoạt, cố gắng đạt được cái mình muốn thì đầu óc căng thẳng, chính cái căng thẳng đó làm ta bức xúc và dễ nổi sân). Càng tham thì càng sân, mà càng nổi sân thì lại càng ngu si, càng ngu si thì lại nhìn không ra vấn đề – lại càng tham, v.v…đây gọi là vòng luẩn quẩn. Và cái vòng luẩn quẩn, vòng xoay của tham  – sân – si làm dôi ra điều gì? Cái nghiệp. Đây là thứ giam ta vào trong luân hồi bất tận.

Hoặc khi cơ thể khỏe mạnh thì tinh thần minh mẫn, sảng khoái, sáng suốt, bình tĩnh hơn. Mà khi tinh thần ta tốt lên thì sức khỏe ta cũng tốt theo. Đây cũng là một vòng tuần hoàn.

Hoặc người hay khen ngợi người khác sẽ cảm quả báo được ngợi khen trở lại. Đây vừa là vòng tuần hoàn của tâm lý, vừa là vòng tuần hoàn của nhân quả. Tâm lý thì dễ thấy, vì lời khen thường khiến người khác vui vẻ, có thiện cảm nên họ dễ ngợi khen ta trở lại. Còn về nhân quả, khi ta thật lòng tán thán ưu điểm của người thì ta được cái phúc. Sau này chính ta cũng sẽ thành tựu những điều tốt đẹp để được tán thán trở lại.

Ngược lại là lời chê. Cũng vậy, lời chê bai vừa làm ta mất tình cảm với mọi người, vừa làm ta mất phước. Chê ai điều gì sau này ta sẽ vướng lại đúng điều đó, nhất là lời chê rộng rãi cho nhiều người biết thì còn làm tổn phước nhiều hơn nữa. Đức Phật gọi những người hay chê bai là “người sinh ra với cái búa trong miệng”. Hãy nhớ rằng chưa chắc người khác đã xấu như ta nghĩ, có khi chỉ vì ta hiểu lầm mà thôi. Hơn nữa, có khi hôm nay họ dở nhưng tháng sau họ đã khá lên rồi, mà bát nước đổ đi rồi không hốt lại được, lời chê vẫn còn nằm đó, vẫn hạ mất danh dự, nhân phẩm của người khác.

Thích chê bai cũng là một trong những căn bệnh, những loại “nghiện” của con người. Mà người hay phê phán, chê bai quá nhiều thì thường có kết cục thê thảm. Hiện nay có những người thường viết bài phê bình điều này, công kích điều kia, vạch ra những sơ hở của Giáo hội, Nhà nước… rồi đưa lên internet nhiều lập luận rất sắc bén, nhưng chúng ta hãy dè chừng, vì có khi họ chỉ mắc bệnh nghiện chê bai, chỉ muốn thỏa mãn cái tâm tự kiêu của mình.

Một vòng tuần hoàn nữa là nếu con người bảo vệ rừng thì rừng cũng sẽ bảo vệ con người. Còn nếu chúng ta phá rừng quá nhiều thì khỏi cần bom nguyên tử, khỏi cần một thiên thạch va vào, tự trái đất cũng sẽ diệt vong như sao hỏa xưa kia. Công đức trồng rừng rất lớn, vì rừng bảo vệ cho cả thế giới này. Nhìn những người có vẻ yểu số, sắp có một tai họa ập vào cuộc đời, chúng tôi thường khuyên họ làm nhiều công đức, trong đó có trồng rừng. Khi trồng rừng bỗng nhiên ta được một cái phúc đức rất là lạ, đời sống của ta tự nhiên được bảo vệ, tránh được những tai họa. Vì thế, ai trồng được một cây xanh trong nhà hay quanh nhà mình, hoặc trồng giúp hay tưới cây giúp cho hàng xóm đều là làm được những việc công đức cả. Còn người nào có khả năng hãy khẩn đất hoang để trồng rừng, không cần phải thu hoạch, chỉ trồng dùm cho nhà nước, cho nhân loại…

Hoặc từ bi sinh trí tuệ, trí tuệ lại giúp ta từ bi hơn, đây cũng là một vòng tuần hoàn. Khi có lòng thương người một cách sâu đậm, tự nhiên ta thông minh hơn. Mà khi thông minh trí tuệ rồi, tự nhiên ta biết rõ hơn rằng mình phải sống đạo đức, tức là từ bi hơn.

Một người có thể rất khôn, nhưng nếu khô khan chưa có lòng từ thì cái khôn đó chưa đến, chỉ là khôn vặt cho vui. Cái khôn, tức trí tuệ thật sự phải đi đến đạo đức. Giữa một thế giới nhiễu nhương, lừa lọc, oán thù, ác độc thì người khôn là người không chạy theo cuộc đời, không chạy theo cái mưu mô thủ đoạn tính toán, biết giữ vững lòng mình trong đạo đức. Vậy đó mà mình sẽ sáng suốt, sẽ được thần thánh bảo hộ và công việc lại thành công. Đừng thấy người ta thủ đoạn rồi mình thủ đoạn theo, coi vậy chứ không bền, mà không bền rồi thì ngu si dần dần. Nên từ bi sẽ sinh ra trí tuệ, mà cái trí tuệ thì sẽ sinh ra đạo đức, từ bi trở lại, đó là vòng tuần hoàn.

Trong vũ trụ, trong thế giới, trong cuộc sống con người này có vô số vòng tuần hoàn, vì cái này sinh nên cái kia sinh. Tương tự, cái này diệt nên cái kia diệt theo. Chẳng hạn, nếu chúng ta không từ bi nữa, chỉ sống ích kỷ thì trí tuệ một thời gian sau cũng sẽ mất dần. Trong vòng quay tuần hoàn giữa từ bi trí tuệ, có một cái lãi dôi ra, đó là “phước”. Người tràn đầy từ bi và trí tuệ thì chắc chắn lúc nào cũng làm những điều thiện lành, cũng sống tử tế. Vì vậy trong vòng tuần hoàn của từ bi và trí tuệ đó sẽ dôi ra vô số phúc lành. Từ bi và trí tuệ làm thành một đôi cánh, ngày nào ta mất một trong hai thì vòng tuần hoàn ngưng lại, không còn xoay nữa.

Cũng có những vòng tuần hoàn ác tính. Ví dụ như suy nhược thần kinh làm phát sinh ra bệnh tâm thần, và khi tâm thần rồi người ta lại càng suy nhược thần kinh thêm. Người suy nhược thần kinh thường căng thẳng, mất ngủ, ý tưởng trong đầu khởi ra liên tục, dù chưa được kết luận là điên nhưng sẽ rất dễ điên, dễ bệnh tâm thần. Mà người bệnh tâm thần thì họ càng căng thẳng dữ dội, ý nghĩ tuôn trào ào ạt không kềm được, mà toàn là ý nghĩ bậy bạ, rồi họ mới bắt đầu làm bậy. Hoặc khi ta phá rừng thì sự sống biến mất, đây cũng là một vòng tuần hoàn ác tính.

Còn với những vòng tuần hoàn tốt đẹp, khi cái này ngưng thì cái kia cũng ngưng. Vòng tuần hoàn ngưng xoay chuyển thì mọi sự tốt đẹp không tồn tại nữa. Đây là chỗ mà chúng ta phải thấy trách nhiệm của mình, tức phải chủ động đẩy cho vòng tuần hoàn xoay trước. Do đó bài Pháp thoại hôm nay có tựa đề “Chúng ta trước đã” là vậy .

Đầu tiên, đừng đợi người khác thương mình mà hãy thương người trước để khởi động vòng tuần hoàn tốt đẹp cho cuộc đời này. Ta thương người, người thương lại, dần dần vô số vòng tuần hoàn tốt đẹp sẽ được thiết lập. Và thứ gì sẽ dôi ra? Hạnh phúc. Thế giới ngập tràn hạnh phúc, vì ngập tràn yêu thương. Nhưng bổn phận ta như vậy đã xong chưa? Chưa, vì ta vẫn là trung tâm để mọi người thương mình. Ta còn phải làm sao cho người A thương người B, người B thương người C… tức là làm sao cho mọi người thương yêu lẫn nhau.

Nhưng để vòng tuần hoàn yêu thương quay tít thì chúng ta phải rất vất vả, không thể sống nhàn nhã qua ngày được. Để những vòng tuần hoàn tốt đẹp trên đời xoay chuyển, ta phải chịu cực mà dấn thân, hi sinh, phải thương người, giúp người trước.

Có những người mãi chờ đợi. Ví dụ, đợi cho khỏe mạnh, giàu có rồi mới lao động sản xuất. Người như thế sẽ mãi nghèo vì chờ đợi. Ta phải chủ động đẩy vòng tuần hoàn đi trước bằng cách nào? Phải làm như mình khỏe mạnh, phải lao động, phải cống hiến trước. Trong công việc, đừng đợi có lương cao rồi mới cống hiến. Ta phải chủ động cống hiến trước rồi mới có lương cao sau. Mà người biết đạo thì làm việc không nghĩ đến lương, chỉ nghĩ đến cống hiến cho xã hội. Hoặc nhiều người đợi giàu, đợi trúng số rồi mới làm phước. Sự thật, ta phải làm phước rồi mới giàu.

Tóm lại, người hiểu nhân quả thì đòi hỏi chính mình trước. Đó là đạo đức. Ta phải thương người trước rồi người mới thương lại mình, (nhưng khi đó ta phải bắt đầu làm cho mọi người thương nhau). Phải khen ngợi trước rồi người khác mới khen lại mình (mà khi mọi người đã khen, đã thương mến mình rồi thì ta tìm cách đưa họ về với đạo lý). Ta cứ phải bảo vệ môi trường trước, phải nhặt rác trước, làm sạch dòng sông trước, trồng lên một bóng cây xanh trước rồi sức khỏe, mọi điều may mắn, bình yên mới đến với mình.

Lại nữa, Thượng tọa còn đề cập đến một số vòng tuần hoàn khác.

Trong vòng tuần hoàn giữa người dân và cán bộ, ai là người phải thương trước? Nếu ta đứng ở vị trí là người cán bộ thì phải hi sinh phục vụ cho dân. Đó là bổn phận. Còn nếu ta đứng ở vị trí làm dân thì hãy thương cán bộ trước. Điều này nghe hơi lạ tai, nhưng đúng là đạo đức mà Phật dạy. Bài giảng hôm nay là “Chúng ta trước đã”, nghĩa là đừng chờ đợi, đừng đòi hỏi phải thương tôi rồi tôi mới thương lại. Thực tế có những cán bộ chưa gương mẫu lắm, nhưng họ về một vùng mà người dân rất tử tế, thương cán bộ, tự nhiên họ có ý thức, có trách nhiệm hơn. Như vậy, vòng tuần hoàn đã xoay chuyển, do người dân chủ động đẩy nó xoay trước.

Vì sai phạm của một số cán bộ mà nhiều người đã lên tiếng, phê phán gay gắt trên mạng, trong đó cũng có những người ngầm chê cả chế độ. Tuy nhiên chúng ta phải hiểu rằng cán bộ từ đâu mà ra? Từ dân mà ra. Quan – dân chỉ là một. Bổn phận quan phải làm cho dân tốt lên, và cũng vậy, bổn phận của dân cũng phải làm cho quan tốt lên. Mà muốn làm cho nhau tốt lên thì trước tiên ta phải thương nhau đã. Trong một đất nước mà mọi người đều thương nhau, làm cho nhau tốt lên, đất nước đó mới vững bền. Còn nếu cứ chê trách nhau thì ta tan vỡ, khi đó ai sẽ có lợi? Người bán cung tên giáo mác có lợi.

Hoặc giữa phật tử và người xuất gia, ai là người phải đẩy vòng tuần hoàn xoay trước? Nhiều người dù đi tu lâu năm nhưng vẫn chưa có lòng từ bi, trái tim vẫn khô cằn. Vì sao như vậy? Vì trong những lời kinh tụng hàng ngày không nói về lòng từ bi, vì chính vị đó cũng không tự nhắc mình, buộc mình phải thương yêu chúng sinh. Khi đó dù có tu 10 năm, 20 đến 40 năm thì trái tim cũng chỉ là trái tim “mùa đông”. Nên người xuất gia phải tụng những bài kinh nói về tình yêu thương, rồi mỗi ngày đều phải dặn lòng mình thương yêu mọi người, bắt đầu 5 năm sau phật tử lại gần họ mới cảm nhận được tình yêu mến ấm áp tỏa ra. Người xuất gia cứ tu hành cho chân chính thì phật tử sẽ hiểu, sẽ thương mến lại mình. Vòng xoay là như vậy. Ngược lại, phật tử cũng phải thương yêu quý kính người xuất gia, cũng phải chủ động đẩy cho vòng tuần hoàn được xoay chuyển.

Khi ta ngồi thiền thì tâm được yên tĩnh, mà tâm càng yên tĩnh thì ta lại càng thích ngồi thiền. Đây cũng là một vòng tuần hoàn. Có người đợi tâm yên rồi mới ngồi thiền, như vậy thì tâm sẽ không bao giờ yên được. Ta phải siêng năng ngồi thiền đúng phương pháp, năm năm, mười năm sau mới bắt đầu có kết quả. Lúc đó tâm mới yên, mà tâm yên rồi thì ta mới “nghiện” ngồi thiền.

Hoặc có người vì không có duyên với chúng sinh nên chấp nhận sống cô độc, không hoằng pháp lợi sinh, không làm phật sự. Thật ra, muốn có duyên thì ta phải kết duyên chứ không phải tự nhiên mà chúng sinh có duyên lành với mình. Duyên vừa đến từ quá khứ, vừa của hiện tại. Quá khứ thì đã qua, không thay đổi được, nếu người đời trước ta ít gieo duyên thì đời này cũng sẽ ít duyên với chúng sinh. Nhưng duyên trong hiện tại thì chúng ta có thể chủ động tạo ra được bằng sự yêu thương, bằng sự tử tế, bằng những lời giáo pháp chân chính. Chúng ta cứ chịu cực mà sống tử tế, làm các điều từ thiện, gieo rắc đạo lý thì duyên hiện tại sẽ phát sinh.

Ở thời đại kĩ thuật cao này ta có nhiều cơ hội để mang đạo lý đến với mọi người, nhất là qua các trang mạng xã hội. Nếu ta lợi dụng đó để đem đạo lý thì phước sẽ rất nhiều, cũng nhờ đó mà kết duyên lành được với chúng sinh.

Còn với vòng tuần hoàn ác tính, hãy chủ động chặn nó lại. Ví dụ trước những lời chê bai xúc phạm, nếu ai cố gắng trả đũa, cố gắng mắng lại cho gay gắt hơn thì vòng tuần hoàn ác tính đã khởi động. Chúng ta phải chặn lại không để nó xoay nữa, bằng cách nào? Đầu tiên là nhẫn nhịn. Nhưng đó là mức độ ban đầu, ở mức độ cao hơn, hãy “nuốt lời chửi mắng” vào. Tức là vui vẻ chấp nhận lời mắng chửi: “Ồ, tôi cũng thấy đúng như vậy”. Khi đó người khác không mắng được nữa, cuộc đời sẽ vui lên rất nhiều, vì vòng tuần hoàn ác tính đã được ngưng lại bằng một đạo lý.

Giữa mỗi người với vạn hữu, với xã hội, với nhân loại này tồn tại rất nhiều vòng tuần hoàn; ta được tác động bởi yếu tố bên ngoài và cũng được tác động trở lại. Với đề tài “CHÚNG TA TRƯỚC ĐÔ này, chúng ta hiểu rằng phải trách nhiệm vào nơi mình đã chứ không đợi chờ, không đòi hỏi. Chúng ta tích cực hơn, siêng năng hơn để đẩy những vòng tuần hoàn tốt đẹp trên đời này chuyển động, xoay tít,…Từ đó nhiều niềm hạnh phúc sẽ được dôi ra.

Sau cùng, Thượng tọa kết thúc bài Pháp thoại bằng một bài thơ rất ý nghĩa:

                   “Ta cứ mở lòng ra trước đi
                   Đâu cần trách móc đợi chờ chi
                   Thanh thản gieo nhân rồi gặt quả
                   Thương người theo đạo lý từ bi.

                   Ta cứ làm người đi trước thôi
                   Như mưa tuôn xuống nước sông trôi
                   Cứ tưới cho đời xanh bóng mát
                   Niềm vui sẽ phủ khắp núi đồi.

                   Ta cứ nghiêng mình yêu quý nhau
                   Xá chi nghịch cảnh với buồn đau
                   Gieo rắc niềm vui cho tất cả 
                   Rồi về với Phật mãi nghìn sau”.

Tóm lại, bài Pháp thoại được Thượng tọa giảng giải bằng những lời lẽ hết sức bình dị, dễ hiểu nhưng lại có sức hút kì lạ, làm cho con người càng có niềm tin với chánh pháp, và quyết từ bỏ các lỗi lầm từ trước.

Với trí tuệ và lòng từ bi bao la, Thượng tọa đã dùng phương tiện này, cách thức kia để giáo hóa chúng sinh không biết mệt mõi. Người luôn sở hữu những câu nói tràn đầy đạo lý có tính chất truyền cảm hứng, kêu gọi sự cố gắng tu tập trong mỗi người. 

Phải chăng, chúng ta rất may mắn có được vị Thầy tâm linh dẫn đường tài ba, luôn định hướng cho các phật tử có được con đường tu học đúng đắn./. 

Tuệ Đăng

Một số hình ảnh khác tại chùa Tương Mai ngày 19/ 12/ 2016:

Về phía Ban lãnh đạo Công viên Văn hóa Tâm linh Phúc An Viên có: ông Nguyễn Minh Tâm – Tổng giám đốc Công ty Điền Phúc Thành; cùng toàn thể Cán bộ – CNV Phúc An Viên và đông đảo khách hàng có thân nhân đang lưu giữ tro cốt hay an táng tại đây.

Một quy luật tất yếu của kiếp người là sinh – lão – bệnh – tử và sự chết không có nghĩa là mất hẳn, vì vậy hàng tháng PHÚC AN VIÊN đều có tổ chức lễ cầu siêu cho các hương linh tại đây. Riêng trong mùa Vu Lan Báo Hiếu thì tổ chức lễ Cầu an – Cầu siêu lớn nhất, có thỉnh Ban Kinh Sư thiết lễ Trai đàn Kỳ siêu và cung thỉnh Chư tăng thuyết Pháp.

Thể theo chương trình, đúng 14h00”, Chư tôn đức Ban Kinh Sư thực hiện khóa lễ Kỳ siêu Chẩn tế thật long trọng, nguyện giúp các hương linh còn bám víu, chấp trước sớm tỏ ngộ được lý vô thường, vô ngã mà mau chóng ra đi, thác sanh về thế giới an lành; đồng thời nguyện cầu quốc thái dân an.

Được biết, nghĩa trang Phúc An Viên đi vào hoạt động đến nay đã được hơn 3 năm, với đội ngũ Cán bộ nhân viên nhiệt tình, chu đáo đã luôn mang đến cho khách hàng sự hài lòng, và hơn hết là tạo cho họ được sự an tâm, tin tưởng khi chọn đây là nơi an nghỉ cho người thân của mình.

Dịp này, ông Thiện Tâm đại diện cho khách hàng phát biểu. Ông chia sẻ: Như thường lệ hàng năm Phúc An Viên đều tổ chức Đại lễ Vu lan, cầu siêu cho những người đã khuất. Việc làm đầy ý nghĩa nhân văn thiết thực, trong đó có 2 ý nghĩa chính:

1/ Nhắc đến những ân nghĩa mà chúng ta đã mang ơn trong cuộc đời này.

2/ Cầu siêu cho thân nhân quá cố, cửu huyền thất tổ.

Đây là một hoạt động thường niên mang ý nghĩa nhân văn và tâm linh có ý nghĩa của Phúc An Viên. Là một khách hàng trong những ngày này, chúng tôi cảm nhận được sự tận tâm, chu đáo của Phúc An Viên. Và ông gửi lời cảm ơn đến tất cả…

Đi vào nội dung bài Pháp thoại, với chủ đề “AI GIÚP AI”, Thượng tọa đã chỉ rõ mối quan hệ của hai cõi âm – dương. Mối quan hệ này chính là tiền đề để xây dựng nên một thế giới ngày càng hưng thịnh, phát triển. Lại nữa, bài Pháp cũng chỉ rõ vai trò, ý nghĩa của ngày lễ Vu Lan trong đời sống cũng như trong sự nghiệp tu hành của con người. Từ đây, lòng hiếu kính được làm mới và nhắc đến nhiều hơn. Đạo đức con người nhờ thế cũng được tăng tiến.

Mở đầu bài Pháp, Thượng tọa khẳng định lễ Vu Lan là một trong những ngày lễ quan trọng và có ý nghĩa lớn trong đạo Phật cũng như trong đời sống của con người. Nói đến lễ Vu Lan là nói đến sự hiếu nghĩa của người con đối với ông bà, cha mẹ. Đây là một bản sắc đạo đức của những người trong đạo Phật cũng như của những người Á đông.

Thật vậy, theo quy luật tâm lí tự nhiên của con người, nếu để mặc, không có nhắc nhở, giáo dục thì chúng ta chỉ biết thương yêu, hy sinh tất cả vì những đứa con do mình sinh ra mà quên đi việc quan tâm, chăm sóc đến cha mẹ. Nói là quy luật tự nhiên nhưng thực sự nó rất bạc bẽo, cay đắng. Do đó, bằng sự minh triết của mình, các bậc Thánh mới lật ngược lại vấn đề để dạy cho chúng ta đạo lí rằng: Mình biết thương con mình thì cũng phải biết ơn và hiếu kính với cha mẹ.

Để lật ngược lại vấn đề quả thực không dễ dàng gì, vì nó đi ngược với quy luật tự nhiên. Vậy nên, chỉ những người có đạo lí, có đạo đức mới nghĩ tới lòng hiếu kính. Và lễ Vu Lan được tổ chức đều đặn hàng năm là cơ hội để ta đi ngược lại với bản năng bạc bẽo, vô ơn của mình; nhắc ta biết nhớ đến những đấng sinh thành đã yêu thương, bao bọc ta mà ta đã quên. Mỗi người cha, người mẹ lại có một cách khác nhau để thể hiện tình yêu với con cái, một thứ tình cảm thực sự rất thiêng liêng, vĩ đại, bao la mà những người con nhiều khi không hiểu, không biết hoặc không cảm nhận hết được. Do đó, ta dễ quên đi cha mẹ mình là như vậy.

Ngoài ý nghĩa trên, lễ Vu Lan còn có thêm một ý nghĩa khác nữa, đó là ngày ta hướng tới những người đã mất. Chúng ta không nhìn thấy những người âm nhưng sự tồn tại của họ được nhiều nơi trên thế giới phải thừa nhận thông qua lời kể của nhiều người cũng như sự ghi hình lại của các camera.

Theo Thượng tọa, cõi âm thực sự tồn tại và có mối quan hệ tương tác, liên quan với con người. Thế nên, ông bà ta ngày xưa có câu nói rất hay: “Âm siêu thì dương thới”, nghĩa là những người trong cõi âm mà được hạnh phúc, an lành, no đủ thì tự nhiên, cõi dương cũng được phát triển, hưng thịnh và bình an. Nói là vậy, nhưng thực sự giữa người âm và người dương thì ai mới là người giúp ai?

Để lí giải cho câu hỏi trên, Người lấy rất nhiều ví dụ. Mỗi ví dụ lại cho người nghe có một cái nhìn và cảm nhận mới. Người nói rằng chúng ta thắp hương, cầu nguyện các vị thần linh và những người đã khuất là người âm đang giúp chúng ta. Nhưng, khi ta cầu siêu, tụng kinh, cúng thực lại là người dương giúp người âm. Do vậy, câu trả lời thực sự ở đây là không biết âm hay dương, quy luật là ai thiếu phước thì cần người nhiều phước giúp đỡ. Đây cũng là một trong những lí do mà ta hay thấy nhiều Hội đoàn đi làm từ thiện ở chỗ này, chỗ kia trong mùa Vu Lan. Như vậy, chúng ta hiểu rằng người nhiều phước là người giúp đỡ người khác.

Đây vừa là quy luật trong sự giao thoa giữa 2 cõi âm dương, vừa là quy luật tự nhiên của cuộc sống. Quy luật này giúp cho xã hội ngày càng phát triển, rút ngắn khoảng cách giàu nghèo giữa con người với con người, góp phần xây dựng thế giới ngày càng tiến bộ. Theo những tiêu chí đánh giá của thế giới, Việt Nam được xếp vào nhóm nước đang phát triển. Để có được thành tựu này, ngoài sự lãnh đạo tài tình, sáng suốt của Đảng và Nhà nước; ngoài trí tuệ, bản lĩnh, sự cần cù, sáng tạo của con người Việt Nam, còn có những yếu tố khác như tâm linh, nhân quả, phước báo. Nghĩa là bên cạnh những yếu tố về hiện thực xã hội, cuộc sống, còn có một yếu tố thuộc về tâm linh là tình yêu thương, sự san sẻ, giúp đỡ nhau giữa người với người. Những sự giúp đỡ âm thầm đó tạo nên sự tương tác, xây dựng mối quan hệ giữa người với người ngày càng tốt đẹp, đóng góp vào sự phát triển của đất nước.

Ngoài ra, chúng ta được sống trong đất nước hòa bình, ổn định, phát triển như thế này còn nhờ phước của những người đã khuất. Họ là những người Cán bộ hết lòng vì nước vì dân, ngay cả khi họ không còn tồn tại trên cuộc đời nữa thì họ vẫn âm thầm bảo vệ, che chở cho đất nước. Họ mất rồi nhưng cái phước báo lớn giúp họ có uy lực trong cõi âm để tiếp tục thực hiện trách nhiệm, nghĩa vụ của bản thân đối với quốc gia, dân tộc.

Không chỉ người âm giúp đỡ cho người dương mà người dương thực sự cũng giúp đỡ những người âm rất nhiều. Trường hợp mà người chết quá ít phước, linh hồn họ không được siêu thoát, không được ai chăm lo cho nên phải vất vưởng, lang thang thì Lễ Vu Lan là ngày mà ta bày tỏ ân nghĩa, tình thương của mình với những vong hồn bất hạnh đó. Đồ ta cúng thí thực, người âm họ đều nhận được và họ biết ơn ta rất nhiều. Những hành động này không chỉ giúp cho những người âm có một cuộc sống đỡ vất vả hơn mà nó còn mang lại cho ta cái đức lớn mà ông bà hay gọi là âm đức để bảo vệ, giữ gìn ta. Người mà luôn có thái độ coi thường, không biết giúp đỡ những người đã khuất thì ngày càng mất phước, khi gần chết sẽ bị tai họa.

Do vậy, phước chính là điều kiện và phương tiện để ta giúp đỡ người khác. Phước càng lớn thì chúng ta càng giúp đỡ được nhiều người. Để có được phước lớn đó, ngoài việc tích cực làm việc thiện, giúp đỡ nhiều người xung quanh,… chúng ta còn phải biết chọn lựa cách sống và niềm vui sống cho bản thân. Việc lựa chọn này thực sự quan trọng và cần thiết vì nó có thể mang lại cho ta cái phước báo lớn, nhưng cũng có thể phá sạch phước của ta nếu ta chọn lựa sai.

Để giúp các Phật tử có những lựa chọn đúng đắn cho bản thân, Thượng tọa đặt ra rất nhiều câu hỏi trước những sự chọn lựa. Cuối cùng, sau những câu hỏi đó, Người đưa ra kết luận rằng: Nếu ta chọn cách vui khi được ra lệnh, sai khiến người khác; vui khi ta chiến thắng và hơn người khác; vui trước sự thất bại, khốn khổ của người khác; vui khi được sống hưởng thụ trong sự an nhàn, giàu sang thì ta dễ mất hết phước. Bởi vì, những niềm vui này khiến ta khởi lên cái “Ta” quá lớn, cái bản ngã quá dày, cái vô tâm tột độ và cái thiếu trách nhiệm quá cao. Tuy nhiên, vẫn nhiều người vướng và chọn các cách vui này vì con người là phàm phu, lúc nào cũng mong muốn mình ở trên và hơn tất cả người khác.

Ngược lại, nếu ta biết chọn cách vui khi được vâng lời, phục vụ người khác; vui khi người khác chiến thắng và giỏi hơn mình; vui khi người khác thành công, không bị bủa vây bởi những nghịch cảnh; vui khi được cống hiến, phụng sự thì dù có sống vất vả, khổ cực thì ta vẫn có nhiều phước. Để chọn được cách vui này rất khó nếu đó không phải là người vô ngã; không phải là người biết nép mình xuống để đặt người khác lên trên; không phải là người biết đau xót trước nỗi khổ của người khác; không phải là người có trách nhiệm, v.v… Chỉ những người có cái tâm vô ngã thì họ mới đủ phước để có thể dang tay ra giúp đỡ người khác bất cứ lúc nào.

Tuy nhiên, Thượng tọa cho rằng chúng ta có thể chọn cho mình một niềm vui đúng đắn, nhưng chưa chắc đã thực hiện được theo những gì mình chọn lựa, vì cái ý chí và cái tâm của ta luôn có sự mâu thuẫn. Cái bản năng cũng như bản ngã trong con người ta sẽ khiến cho việc thực hiện những lựa chọn của ta trở nên khó khăn. Vì vậy, chúng ta phải thường xuyên lễ Phật, sám hối để Phật gia hộ cho ta có sức mạnh mà chiến thắng bản thân của mình. Chỉ như vậy, phước báo mới đến với chúng ta, giúp ta có cơ hội được giúp lại người khác.

Trước khi kết thúc bài giảng, Thượng tọa đã gửi những lời chúc tốt đẹp đến tất cả mọi người nhân mùa lễ Vu Lan đang về. Người hy vọng tất cả chúng sinh có thể xây dựng và vun đắp lại lòng hiếu kính với cha mẹ cũng như cái phước báo để giúp đỡ người khác. Đây chính là nền móng để xây dựng một thế giới tốt đẹp, bền vững, mục tiêu mà tất cả chúng sinh đang hướng tới.

Bằng những lời lẽ ngắn gọn, dễ hiểu và những ví dụ gần gũi với cuộc sống, Người đã chỉ rõ ý nghĩa của ngày lễ Vu Lan. Từ đây, mọi người thêm hiểu hơn về công lao nuôi dưỡng của cha mẹ mình mà hết lòng hiếu kính. Đồng thời, không quên giúp đỡ những người xung quanh cũng như những người đã khuất để xây dựng mối quan hệ giữa con người ngày càng tốt đẹp hơn.

Bên cạnh đó, bài Pháp cũng dạy cho mọi người biết đặt cái tôi của mình xuống dưới, đề cao cái tập thể lên trên. Chỉ như vậy, chúng ta mới có thể yêu thương những người bên cạnh, mới thấy được trách nhiệm to lớn của bản thân với cộng đồng, với quốc gia dân tộc. Nghĩ đến tập thể cũng là cách để thế giới bớt đi sự hơn thua, sự cạnh tranh, đấu đá, con người vì thế mà sống với nhau trong hòa bình, hạnh phúc.

Sau cùng, chúng ta ước nguyện, mọi hoạt động tại Phúc An Viên sẽ đáp ứng được nguyện vọng của người sống và người đã khuất, sao cho xứng đáng với danh hiệu được tôn vinh “Phúc An Viên là nơi hội tụ những điều thiêng liêng”./.

Tuệ Đăng

Một số hình ảnh của buổi lễ tại Phúc An Viên: