Hùng biện chính là khả năng diễn thuyết đạo lý một cách mạnh mẽ, sâu sắc làm lay động tâm hồn người khác. Trên bước đường hoằng dương Chánh Pháp đi khắp mọi chốn nghìn nơi, người đệ tử Phật sẽ phải đương đầu với rất nhiều gian nan, thử thách. Một trong những chướng ngại lớn nhất chính là sự cố chấp của chúng sinh.

Những chúng sinh cang cường nhất sẽ cố thủ trong các bức tường thành vững chắc khóa kín tâm hồn họ. Bức tường ấy được bồi đắp bởi dày đặc những chấp ngã, vô minh, thành kiến, những niềm tin mù quáng, sự kiêu căng tự phụ… Để bảo vệ nó, họ sẽ đưa ra rất nhiều lý lẽ ngụy biện, những lập luận gài bẫy, những thắc mắc vô cùng kỳ lạ khiến ánh sáng chân lý khó có thể tìm được lối vào.

Tôn giả Đại Ca Chiên Diên là ngôi sao sáng trong hàng đệ tử của Thế Tôn, Ngài là vị Thánh Tăng tiên phong trong công hạnh hóa giải những vấn đề hóc búa như thế. Đặc biệt, Ngài chỉ dùng những ngôn từ hết sức bình dị, những câu nói giản đơn nhưng hàm chứa uy lực lớn lao, phá tan bức tường thành trong tâm hồn của chúng sinh, giúp họ thấy được sự nhiệm màu trong giáo Pháp.

Trong những cuộc đối đáp, lập luận sắc bén và sự khéo léo của ngôn từ sẽ giúp chân lý được sáng tỏ. Đối trước những vấn nạn hóc búa, những thắc mắc kỳ lạ, những lập luận gài bẫy, Tôn giả đã thuyết phục, giải bày dẫn dắt cực kỳ hấp dẫn mà không ai có thể không hài lòng. Còn chính tấm lòng đại lượng của Tôn giả lại chinh phục tâm hồn của mọi chúng sinh, dù là cang cường nhất. Ngài chỉ bảo không vì danh lợi, không một chút hơn thua, luôn kiên trì, nhẫn nại, đầy lòng từ bi và dũng lực. Nhờ vậy mà những bài Pháp thiêng liêng không chỉ trên lý thuyết nữa, mà đã sống động trong từng hơi thở của cuộc đời.

Câu chuyện dưới đây là một minh chứng. Trên đường từ Xá Vệ trở về quê hương Avanti, khi đang trên chiếc bè giữa sông Hằng, một kẻ chợt đứng dậy rút gươm kề cổ người lái bè và chỉ tay vào Tôn giả:

– Vị Sa môn kia, tôi muốn hỏi ông một câu, nếu trả lời được tôi sẽ cho bè cập bến, nếu không thì chiếc bè này sẽ trôi tự do đưa các người ra biển.

– Này thí chủ, hãy hỏi đi. – Tôn giả đáp lại.

– Trên đời này, điều gì là tôn quý nhất?

– Này thí chủ, không làm khổ mình, không làm khổ người, đó là điều tôn quý nhất!

– Sa môn đáp sai rồi, điều tôn quý nhất chính là Phạm Thiên trên trời cao.

Kẻ kiếm khách cau mày lại khiến gương mặt càng trở nên u tối và cực đoan. Vị Sa môn đã động chạm vào niềm tin hằn sâu trong lòng anh ta. Tôn giả Đại Ca Chiên Diên chỉ mỉm cười đối đáp:

– Hiền giả cũng đáp sai rồi. Khi nãy hiền giả hỏi là “trên đời” sao bây giờ lại bảo rằng “trên trời cao”? Phạm Thiên trên cao không người nào nhìn thấy, nhưng hiền giả hãy nhìn xem, nỗi khổ cuộc đời có ai mà chưa trải qua? Đó là khi thân quyến xa lìa, tai họa ập đến, già bệnh chết đang chờ đợi. Từ vua chúa cho đến người nghèo khổ, không ai là không bị đau khổ. Những nỗi khổ tràn ngập khắp cuộc đời, vì vậy, người nào thoát được khổ đau thì người đó là tôn quý nhất.

Kẻ kiếm khách lúng túng bởi niềm tin của mình đang bị lung lay mạnh mẽ. Anh ta hỏi lại:

– Vậy Sa môn đã thoát khỏi khổ đau chưa?

– Này hiền giả, ta sẽ không nói cho người đang cầm gươm làm kinh sợ cả đoàn như thế. Lưỡi gươm trên tay tuy oai hùng nhưng chỉ để che đậy sự yếu đuối bởi bất lực trước những đau khổ đang giấu kín trong lòng mà thôi. Kỳ thực, cuộc đời hiền giả cũng đã quá nhiều đau khổ không nói thành lời rồi.

Nghe lời nói đó, kiếm khách buông gươm quỳ xuống khóc nức nở. Khi đó, Tôn giả nhẹ nhàng ban lời dạy:

– Này thí chủ, hãy dùng lưỡi gươm vô hình của trí tuệ mà đoạn trừ phiền não khổ đau nơi chính mình.

Người kiếm khách cứ ngẩn người lẩm bẩm một mình câu nói ấy, cho đến khi bè cập bến và Tôn giả đã đi xa khuất. Cuộc đời vĩ đại của Ngài để lại muôn vàn bài học quý giá về lòng tôn kính Phật, sự khiêm hạ tột cùng, sự cống hiến hy sinh không quản ngại gian khó để thắp nguồn Chánh Pháp đến từng chúng sinh.

Trích Thánh Độ Mệnh “Tôn giả Đại Ca Chiên Diên” – Thượng tọa Thích Chân Quang.

Và trích Tập 24: Đệ nhất Hùng Biện, Bộ truyện tranh Đỉnh Núi Tuyết – Thượng tọa Thích Chân Quang.

 “Dẫu nói trăm câu kệ

Mà không lợi ích gì

Tốt hơn chỉ một câu

Nghe xong được an lạc.”

Sau khi được nghe Tôn giả Xá Lợi Phất nói đến sự tuyệt đối của Đấng Chánh Giác, Niết bàn, Tứ Diệu Đế, Bát Chánh Đạo, tình yêu thương hòa hợp giữa các Thánh Tăng đệ tử của Đức Phật thật đẹp,… Ngài Bạt Đà dâng tràn niềm kính ngưỡng trước trí tuệ của Tôn giả Xá Lợi Phất. Suốt bao nhiêu năm ròng đi khắp đó đây, tiếp thu bao kiến thức, tiếp xúc với bao trường phái, nhưng Ngài chưa từng nghe được những lời giải thích mới lạ, thú vị mà sâu sắc đến thế.

Thế rồi, Ngài Bạt Đà được Tôn giả Xá Lợi Phất dẫn đến yết kiến Đức Thế Tôn. Khi ấy, Đức Thế Tôn đang thuyết Pháp. Người uy nghiêm ngự trên phiến đá trước hội chúng Tỳ kheo đông đảo. Từng lời Pháp vang vọng lắng sâu vào lòng người. Ngài Bạt Đà đứng trong thinh lặng ngắm nhìn dung trang rực rỡ của Đức Thế Tôn. Bài Pháp kết thúc, Ngài quỳ xuống năm vóc sát đất dưới chân Người.

– Kính Bạch Đức Thế Tôn, xin cho con được trở thành đệ tử xuất gia trong Pháp và Luật của Người.

Thế Tôn mỉm cười đồng ý.

Tinh xá bên Ni trong trời chiều lặng gió. Tôn giả Da Du Đà La cạo tóc cho Tỳ kheo Ni Bạt Đà trong niềm hoan hỷ của cả Ni chúng.

Sau khi gia nhập Ni đoàn, Tỳ kheo Ni Bạt Đà được hướng dẫn về thanh quy. Ngài sống khiêm nhu, hòa hợp với tất cả mọi người. Đặc biệt, Ngài tinh chuyên học hỏi giáo lý từ các vị Trưởng lão. Đêm đêm dưới những tàng cây đong đầy ánh trăng, Ngài lặng lẽ tọa thiền miên mật.

Một đêm trời lặng gió, Ngài Bạt Đà đang tọa thiền thì hoát nhiên bừng ngộ. Màn đêm vô minh đã tan, ánh sáng chân lý bừng tỏ, Ngài hướng tâm về Thế Tôn với niềm biết ơn vô ngần.

Vậy là giáo đoàn của Đức Thế Tôn đã có thêm một vị Thánh Ni với trí tuệ siêu việt. Sau khi chứng đạo, Tôn giả Bạt Đà dành suốt cuộc đời còn lại để giáo hóa độ sinh. Nhờ những bài Pháp vi diệu với mọi lý lẽ, lập luận sắc bén nhất, Ngài đã nhiếp phục rất nhiều chúng sinh bị tà kiến che mắt quay về với Chánh Pháp. Bước chân Ngài đặt đến các nẻo đường trên khắp các xứ sở, dù miền quê hay phố thị, từ Anga đến Magadha, từ Kasi đến Kosala…

Với trí tuệ của vị Thánh Ni A La Hán cùng khả năng biện tài vô ngại, Ngài đã đem giáo Pháp của Đức Như Lai thắp sáng trong tâm hồn của vô số chúng sinh. Ngài đại diện cho tinh thần khiêm hạ, tinh thần học hỏi và thực hành giáo Pháp một cách rốt ráo. Với hạnh nguyện giáo hóa độ sinh quảng đại, Ngài đã đóng góp lớn lao cho sự nghiệp phát triển và hoằng dương Chánh Pháp.

Học theo hạnh Ngài, chúng con nguyện luôn tinh tấn tu hành, hết lòng học hỏi giáo Pháp, đem giáo Pháp chân chính ấy lan truyền đến mọi chốn nghìn nơi, để có thể giúp đỡ chúng sinh thoát khỏi những tà kiến si mê và giữ gìn mạng mạch Phật Pháp trường tồn, bất diệt.

Trích cuốn “Thánh Độ Mệnh – Tôn giả Ni Bạt Đà Quân Đà La” – Thượng tọa Thích Chân Quang.

Và bài giảng Pháp cú 37 “Chiến thắng chính mình” – Thượng tọa Thích Chân Quang.

Link: https://www.youtube.com/watch?v=4XSxgMHE_lA&t=334s

Dù Thế Tôn ở nơi đâu, vẫn là Tôn giả La Hầu La âm thầm ẩn mình dõi theo từng bước chân của Thế Tôn…

Hằng ngày, Thế Tôn tọa Thiền và đi kinh hành bên bờ suối nhỏ. Khi trở về, đồ ăn đã được chuẩn bị trên phiến đá. Thế Tôn thọ thực rồi lấy bình nước đã được sắp sẵn để rửa tay. Mỗi khi Thế Tôn rời đi, Ngài La Hầu La lại dặn dò các thám tử đến quét dọn lại chỗ nằm nghỉ, giặt sạch tấm Y, thay những thảm cỏ mới trên tòa ngồi của Người. Xế chiều, các thám tử lấy nước từ những khe đá, hái thêm các lá thơm rồi nấu thành nước tắm để Thế Tôn tiện dùng.

Tôn giả luôn dõi theo từng việc của Thế Tôn với lòng kính thương vô bờ bến. Mật hạnh của Ngài, đôi lúc có những phút giây hạnh phúc và thiêng liêng như thế.

Hơn 45 năm Thế Tôn chuyển bánh xe Pháp, Tăng đoàn vẫn luôn là mái ấm tâm linh yên bình nhất. Mỗi sáng nắng vẫn vàng trên các mái am tranh, và tối đến bầu trời tĩnh lặng khi các vị Tỳ kheo tọa Thiền. Thế nhưng, đằng sau sự bình yên đó là biết bao nỗi vất vả, sự hi sinh và cả tấm lòng của vị Hộ Pháp. Hằng đêm, trong góc rừng gần tinh xá, thấp thoáng một vị Tôn giả vẫn đang miệt mài luyện tập những thế võ hay bàn kế hoạch với các thám tử, tấm y trên người Ngài sậm màu lại vì mồ hôi đẫm ướt. Và còn biết bao giọt mồ hôi của sự vất vả, khó nhọc đã đổ xuống nhưng không một ai biết đến khi Ngài phải đương đầu với những mưu toan của ngoại đạo. Những mưu toan được nung nấu bởi đầy thị phi, gian trá và cả gươm đao. Trọng trách quá lớn lao, nặng trĩu trên vai không thể tỏ bày hay chia sẻ, chỉ có thể gánh lấy rồi mang hết tâm sức mình mà thực hiện. Bởi Mật hạnh phải được thành tựu trong thầm lặng và chính bởi thầm lặng nên mới càng cao quý.

Trích cuốn “Thánh Độ Mệnh – Tôn giả La Hầu La” – Thượng tọa Thích Chân Quang.

Nơi những mái nhà lá lụp xụp hiện lên thưa thớt trong một ngôi làng nhỏ gần kinh thành Vương Xá (Rajagaha), có một Bà la môn nghèo khổ tên La Đà (Radha). Ngài La Đà đã có tuổi, gia đình di dời đi vì cuộc sống mưu sinh khó nhọc, nên hàng ngày Ngài vất vả kiếm sống trong cô độc. Mỗi sáng, người ta thường thấy Ngài một mình gánh những thùng nước lớn về một túp lều lợp lá đơn sơ, tự mình đem từng bó củi khô gom góp được tới những gia đình để đổi lấy những bộ y phục đã qua sử dụng, hay thường tới lui những nhà phú hộ phụ giúp việc quét tước và xin những thực phẩm mưu sinh.

Trưa hôm ấy, nắng chiếu vàng trên những mái nhà tranh. Trên con đường đất bạc màu quen thuộc, vị Bà la môn nghèo như thường lệ trở về nhà mình thì gặp một vị Tôn giả đang từ xa tiến lại gần. Vị Tôn giả ấy quấn quanh mình tấm y ca sa nâu sậm giản dị, nhưng toàn thân Tôn giả toát lên vầng hào quang êm dịu. Dáng người đĩnh đạc uy nghi, tay ôm bình bát nhẹ nhàng, từng bước chân đi vững chãi nhưng hết sức thong dong. Đó chính là Tôn giả Xá Lợi Phất (Sariputra). Tôn giả không cười nhưng nét mặt hiển hiện niềm an lạc, lòng từ bi ấm áp theo đôi chân của Tôn giả lan tỏa đến khắp nơi. Ngài La Đà bước chậm lại. Trong đôi mắt già nua sáng lên hình ảnh vị Sa môn cao quý, trái tim khô cằn nứt nẻ của ông như đi dịu vỗ về trước một cơn mưa tươi mát. Ngài La Đà run xúc động, từng bước tiến tới bên cạnh Tôn giả cung kính cúi người, hai tay cẩn thận bưng bát dâng lên Tôn giả Xá Lợi Phất một muỗng cơm khô mà ông vừa kiếm được để nuôi sống chính mình. Chính sự cúng dường với trọn lòng quý kính ấy, đã nhen nhóm lên trong tâm hồn ông một tình cảm chân thành, niềm yêu mến hạnh phúc của đời sống oai nghi thanh tịnh.

Kể từ ngày ấy, Ngài La Đà luôn thấy thôi thúc trong tâm, luôn muốn thăm hỏi và tìm tới tinh xá Kỳ Viên (Jetavana) để xin phép được công quả. Mỗi ngày Ngài đều chăm chỉ lui tới, nhu thuận vâng theo sự sắp xếp mà phụ giúp chư Tăng dọn dẹp và chăm nom. Có khi trong không khí mát mẻ của sớm mai, Ngài tới lau quét khoảng sân rộng, dọn dẹp tươm tất khu giảng đường. Có khi qua lớp nắng hồng cam lúc cuối chiều, Ngài gánh nước đầy ắp các chum, sửa sang ngăn nắp giàn bát đũa. Có khi ghé qua tinh xá, Ngài ôm những bó cỏ hương mềm mại, xếp gọn thành sàng tọa trước cửa những căn chòi lá mây… Dần dần, đời sống thanh cao và êm đềm nơi đây trở thành gắn bó. Đã đi qua nửa đời người, giờ đây Ngài La Đà chỉ muốn quay về nương tựa với giáo pháp của Đức Thế Tôn để tìm cầu niềm hạnh phúc chân thật, nơi trở về cuối cùng cho cuộc đời mình.

Trong suốt khoảng thời gian công quả, Ngài được sống trong không khí thanh tịnh. Tuy tuổi cao nhưng ý chí của Ngài luôn kiên cường vượt lên gian khó và Đức Phật nhìn nhận hết những cố gắng nỗ lực ấy. Khi Đức Phật biết rằng nhân duyên nhiều kiếp đã nảy nở, Đức Phật nói: “Vậy này Xá Lợi Phất, hãy cho Bà la môn La Đà xuất gia thọ giới Tỳ kheo”.

Từng lời nói của Thế Tôn như ánh nắng ấm áp soi rọi tâm hồn Ngài. Không gian giảng đường càng thêm ấm áp, chư vị Tỳ kheo mỉm cười vui mừng cho Tôn giả đã đạt được nguyện ước cao thượng.

Tôn giả La Đà là Thánh đệ tử A La Hán ưu tú của Đức Phật, Ngài là tấm gương sáng cho sự say mê học hỏi cũng như tu hành cho dù tuổi đời đã cao. Với sự siêng năng công quả phụng sự, tinh tấn tu tập cho dù hoàn cảnh khó khăn, một lòng nhu thuận, khiêm hạ với những bậc đáng kính, Ngài đã viên mãn hạnh nguyện trong nhiều kiếp xưa.