Một người sống khoan dung, độ lượng sẽ không ghét ai, ai họ cũng thương, họ không gạt bỏ bất cứ người nào ra khỏi tâm mình. Dù biết người đó là người xấu, người đó còn hẹp hòi, ích kỷ, tham lam, tính tình kỳ cục, khó ưa… nhưng không bao giờ họ có ý “nghỉ chơi” với người đó, không bao giờ có ý gạt bỏ người đó ra khỏi cuộc đời mình.

Người khoan dung ghét điều xấu chứ không ghét người xấu. Lúc nào trong tâm họ cũng mong muốn tìm cách giúp người xấu vượt qua lỗi lầm, sửa đổi tâm hồn, hoàn thiện nhân cách. Có thể lúc này chưa giúp người ta sửa được thì để lúc khác, kiếp này không giúp được thì nguyện kiếp khác, tùy duyên ứng xử, không thờ ơ nhưng cũng không nóng vội, và không có ý nghĩ sẽ bỏ mặc người. Đó là tính cách của người biết sống khoan dung độ lượng.

Khi gặp chuyện trái ý nghịch lòng hay gặp phải những người khó chịu, khó ưa… thì những người dữ thường dễ giận, dễ nổi nóng, dễ xung đột. Còn người hiền lành thì họ không giận mà chỉ mong từ từ tìm cách độ người. Tính chất khoan dung độ lượng đó chỉ có nơi người hiền lành khiêm hạ.

Có thể nói, nếu ai mình cũng thương được, một tình thương đại đồng tràn đầy đạo lý thì đó là dấu hiệu của việc tu hành chín chắn. Tu lên mức độ cao hơn nữa, tức là sự hiền lành, độ lượng biến thành lòng từ bi, yêu thương khắp tất cả: dù là chúng sinh nơi cõi vô hình hay hữu hình, dù là động vật hay thực vật, dù là người có phước hay thiếu phước, dù là kẻ sang người hèn, dù là kẻ dở người hay, dù là người quen hay người lạ, dù là đồng bào mình hay người dân tộc khác… mình đều thương không phân biệt, thì đây là kết quả của việc tu tập đã sâu dày, lớn lao.

Trích sách: “Đất” – TT. Thích Chân Quang

Đất

Hollywood có một bộ phim nói về một người giám đốc trại tù. Trước khi tiếp quản vị trí đó, ông đã giả dạng làm tù nhân vào sống mấy ngày trong trại để biết rõ nội tình. Và ông phát hiện ra là tù nhân ở đây bị đối xử như súc vật, các cai tù, giám thị hành hạ bóc lột, ngược đãi tù nhân, coi họ không ra gì nhưng không ai dám đứng lên phản ứng. Vì tù nhân không có tiếng nói, cộng đồng loài người thì ghê sợ xa lánh, quan chức không ai bênh vực, nên họ phải sống vô cùng khổ sở, đúng nghĩa địa ngục trần gian. Sau mấy ngày sống trong tù, ông mới trình ra tờ giấy chứng minh mình chính là giám đốc trại tù mới. Từ đó ông bắt đầu cải cách lại, nâng cao đời sống và thương yêu tù nhân.

Nhưng việc làm của ông đã đụng chạm tới quyền lợi của những người cai tù trước kia vốn đã quen với việc bóc lột tù nhân. Ông đụng chạm tới giới đấu thầu cung cấp thức ăn cho nhà tù và ông cũng đụng chạm tới những quyền lợi khác của các quan chức bên ngoài, thậm chí ảnh hưởng tới thống đốc của bang đó.

Ông tuyên bố là ông sẽ ăn cơm chung với tù nhân, tới bữa ăn, ông cũng đi xuống nhà bếp mà tù nhân ăn và cũng lấy một phần y như vậy để buộc nhà bếp không được cắt xén bớt khẩu phần ăn của tù nhân. Ông đã thực hiện cải cách dữ dội và kết quả cuối cùng là các quan chức trên cao thông đồng đuổi ông đi, không cho làm giám đốc nữa.

Các tù nhân rất thương ông, họ xúc động vì những việc làm của ông. Nhờ những dấu ấn và tư tưởng của ông để lại, hai năm sau, các tù nhân đã mạnh mẽ đấu tranh để đạt được một sự cải cách lớn. Chuyện phim cũng dài dòng nhưng nội dung tổng quát là như vậy.

Trong phim có một cảnh ông tranh cãi với những viên chức cấp cao, những người này cho rằng kẻ phạm tội giết người, trộm cắp, cướp bóc,… không đáng được đối xử tốt, còn ông nói: “Nhưng họ vẫn là con người”. Qua đây, chúng ta nhận ra một tâm lý chung là “chúng ta hay khinh thường những người lầm lỗi”. Chỉ có tâm của Bồ tát mới có thể không ghét người lầm lỗi và tìm cách để cảm hóa, giúp đỡ họ mà thôi.

Cho nên khi tụng bài kinh Bát Nhã, chúng ta phải hiểu ẩn ý thâm sâu của Bồ tát muốn gửi gắm trong bài kinh không đơn giản chỉ là không phân biệt dơ sạch, sang hèn mà cao cả hơn nữa là lòng từ bi của Bồ tát thương yêu cả những chúng sinh lầm lỗi. Đây mới là giá trị vĩ đại, cao quý của bốn chữ “bất cấu bất tịnh”.

Và như vậy chúng ta cũng phải bắt chước Bồ tát, từ đây về sau đối với những người lầm lỗi, hãy khởi lên lòng thương họ và lúc nào cũng mong muốn cho họ đừng lầm lỗi nữa. Chính cái tâm thương yêu, không muốn người khác lầm lỗi nữa là cái tâm của Thánh, sẽ giúp cho chúng ta đạt được công đức vô lượng. Mỗi khi nghe thấy lầm lỗi của ai, hãy cố gắng khởi lên trong lòng mình tâm nguyện: “Con nguyện thương yêu người này và mong cho người này đừng lầm lỗi nữa”.

Trích sách “Bát Nhã tâm kinh” (tập 02, trang 36 – 37 – 38) – TT. Thích Chân Quang

Bát Nhã Tâm Kinh Tập 2

Ai cũng vậy, trong suốt đời sống của mình, chúng ta vẫn luôn sống nhờ vào tình thương yêu của người khác. Khi mới chào đời ta được che chở, dưỡng nuôi trong tình yêu thương của cha mẹ. Khi cắp sách đến trường ta học tập, hoàn thiện nhân cách trong tình thương của thầy cô, của bè bạn. Khi trưởng thành ta lại sống trong tình thương của gia đình, của người bạn đời cùng ta xây dựng tổ ấm, gây tạo cái nôi giữ gìn sự sống cho thế hệ mai sau.

Vì thế nên ban đầu chúng ta chỉ thấy vật chất là quan trọng, nhưng thật sự tinh thần mới đóng vai trò chính yếu và cực kỳ quan trọng. Những thứ như không khí, cơm, nước, quần áo, nhà cửa đều là các nhân tố cần có nhưng chưa đủ. Nếu không có yếu tố của tình thương yêu, sự sống sẽ tắt liền ngay tức khắc.

Và nếu thế giới này bỗng nhiên bị người ngoài hành tinh tấn công bằng một loại vũ khí nào đó khiến cho con người trở nên vô cảm, không còn ai thương yêu ai thì qua ba ngày con người trên thế giới sẽ chết dần trong sự cô đơn.

Nhưng thật may mắn là người ngoài hành tinh cũng như những kẻ khủng bố chưa chế được vũ khí đó nên con người vẫn còn thương yêu nhau, và sự sống trên trái đất vẫn có thể tiếp tục.

Một khi chúng ta hiểu được nguyên lý của tình thương này thì chúng ta phải luôn thương yêu nhau để sống cho đúng đạo lý. Trong chùa cũng vậy, quý Thầy phải thương yêu nhau, quý Cô phải thương yêu nhau và Phật tử cũng phải thương yêu nhau thì sự sống mới có thể tiếp tục tồn tại, đạo pháp mới có thể tiếp tục phát triển.

—

Trích sách: Chân lý chỉ là một trang 29,30 – TT. Thích Chân Quang