V. VỊ THÁNH ĐỆ TỬ ƯU TÚ CỦA PHẬT

Nhiều lần giữa các bài Pháp thoại, Thế Tôn đã ca ngợi trước toàn thể đại chúng: “Hãy thân cận Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên, đó là những bậc hiền trí, các vị ấy sẽ sách tấn những vị đồng phạm hạnh”, “Nếu là một vị Tỳ kheo có tín tâm, hãy mong cầu để được như Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên, hai vị ấy chính là cán cân đo lường với các vị”. Là một người đệ tử trung thành, mục đích sống cao cả nhất chính là phụ giúp, hoằng dương, bảo vệ sự nghiệp của Thế Tôn, để những lời dạy của Người có thể lan đến mọi chốn nghìn nơi, lưu truyền mãi cho chúng sinh. Tôn giả Mục Kiền Liên chính là người đệ tử hoàn thành xuất sắc hạnh nguyện ấy. Ngài thường hay tổ chức những buổi đàm luận đạo lý sâu sắc với các vị Thánh Tăng như: Xá Lợi Phất II. HÀNH TRÌNH TÌM CHÂN LÝ Ban đầu, hai vị tu sĩ trẻ tuổi tìm đến đạo sư Bà la môn nổi tiếng thời bấy giờ là San Xà Dạ (Sanjaya). Vị thầy này có tu tập thiền, có đạt được một số năng lực nhất định nên đệ tử của ông cũng rất đông. Tuy nhiên, ông chủ trương lý thuyết mọi điều đều tương đối, không thứ gì chắc chắn. Mọi sự việc đều đúng lúc này nhưng lại sai lúc khác, vì vậy mà hãy sống đừng quan tâm tới bất kỳ điều gì, không tiếc nuối quá khứ chẳng mơ ước tương lai, không cần tìm cầu giải thoát cũng chẳng bận lòng bởi sinh tử. Hai vị tu sĩ trẻ tuổi nhu thuận tu theo dù trong lòng còn ngổn ngang vô số khúc mắc. Chỉ một thời gian ngắn, họ đã vượt qua thầy mình. Đó là lúc họ biết sẽ không còn ở đây lâu nữa. Thế rồi hai vị bắt đầu hành trình du hành trên khắp các nẻo đường khô nóng cháy da cháy thịt của xứ Ấn Độ để tiếp tục tầm sư học đạo. Dẫu cho ước mơ về một ngày được giải thoát, giác ngộ còn mờ mịt, xa xăm nhưng Ngài Mục Kiền Liên và Ngài Xá Lợi Phất vẫn cứ đi đi mãi với đôi chân không biết mỏi mệt. Lần này quay trở về Ma Kiệt Đà, hai vị chia tay nhau với lời nguyện ước: "Ai tìm thấy con đường bất tử trước sẽ lập tức thông báo cho người kia". Tại thời điểm ấy, Đức Phật đã chuyển Pháp luân và cho phép những sứ giả đầu tiên của Như Lai đi truyền bá chánh Pháp. Một hôm Ngài Mục Kiền Liên đang ngồi trầm ngâm thì thấy Ngài Xá Lợi Phất tìm đến với một niềm hân hoan chưa từng có, gương mặt của Ngài Xá Lợi Phất đẹp đẽ lạ kỳ. Ngài cảm nhận được bạn mình đã có một sự thay đổi lớn lao trong tâm hồn. Rồi Ngài Xá Lợi Phất kể về vị Sa môn đã gặp trên phố, về phong thái bình an và tự tại của Ngài. Tôn giả ấy là Assaji, một trong những đệ tử của Đức Thế Tôn Gotama đến từ Sakya. Ngài Mục Kiền Liên như thu hết tâm hồn vào từng lời mà người bạn Xá Lợi Phất đang kể. Khi bài kệ sau đây vừa được đọc dứt lời: Các Pháp do duyên sinh Rồi cũng do duyên diệt Thầy ta Đại Sa Môn Đã tuyên thuyết như thế! Ngài Mục Kiền Liên hốt nhiên cũng thấy tâm trí bừng sáng. Ngài không còn một chút nghi ngờ rằng đây chính là con đường chân lý, là cánh cửa của bầu trời giác ngộ đã mở toang trước mắt. Đó là khoảnh khắc Ngài Mục Kiền Liên chứng đạt quả vị Dự Lưu giống như người bạn của mình, trở thành vị Thánh Tu Đà Hoàn. Niềm hạnh phúc bất ngờ đó thôi thúc hai người bước thật nhanh đến tinh xá Trúc Lâm (Veluvana) để gặp Thế Tôn Gotama, nhưng hai vị biết rằng mình nên đến gặp Đạo sư Sanjaya trước, vì dù sao hai vị cũng từng là đệ tử của ông. Ngài Mục Kiền Liên và Ngài Xá Lợi Phất thiết tha thuyết phục thầy cùng mình tới gặp Đức Thế Tôn. Hai Ngài mong rằng thầy cũng tìm được ánh sáng chân lý. Nhưng thầy Sanjaya lại ham thích danh vọng và lợi dưỡng. Ông từ chối đi cùng hai vị với lý do lớn tuổi hơn Thế Tôn Gotama, hơn nữa ông đang là vị Đạo sư không thể trở xuống làm đệ tử được. Các Ngài vô cùng thất vọng, cả hai quỳ lạy thầy rồi quay lưng bước đi, theo sau là rất đông các môn đệ. Đoàn người chỉ trong thoáng chốc đã đến nơi. Tinh xá Trúc Lâm hiện ra trong vẻ đẹp đơn sơ của khu rừng tre xanh mát. Giữa hội chúng đông đảo nhưng rất trang nghiêm, Đức Phật đang thuyết Pháp. Thấy hai người từ xa Người dừng lại và nói: "Đó là Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên, thật là đôi bạn phước duyên hoàn hảo. Hãy đến đây với Như Lai". Rồi Phật cho phép hai vị cùng các môn đệ được xuất gia. Tôn giả Mục Kiền Liên chọn một hang động nhỏ trên rặng núi gần làng Kalavala chuyên tu thiền định. Nhưng khi Ngài dụng công, những cơn hôn trầm liên tục tìm đến làm trở ngại công phu. Đức Phật quan sát thấy liền dùng thần lực hiện ra trước mặt Ngài, đọc lên bài kệ: Ai diệt được si ám Của nhiều kiếp trầm luân Thoát khỏi lưới Ác ma Ta gọi là chiến thắng. Ngài chợt bừng tỉnh và hốt nhiên chứng đạo. Kể từ đây, có thêm một vị Thánh giác ngộ giữa thế gian này. Ngài sẽ dùng thần thông quảng đại của mình để mang lại những lợi ích lớn lao cho chúng sinh. (Sariputta), Đại Ca Diếp (Maha Kassapa), A Nậu Lâu Đà (Anuruddha)... qua đó mà rất nhiều vị Tỳ kheo và Phật tử tháo gỡ được những nghi ngờ, những điểm còn khúc mắc trong giáo Pháp. Trong hành trình du hóa khắp các cõi trong ba nghìn thế giới, Tôn giả thường tùy duyên mà thuyết Pháp, những bài Pháp thoại không phân biệt phước nghiệp sai biệt của chúng sinh, dù là kẻ nghèo khó hay bậc đại vương uy quyền, dù là chúng sinh cùng cực khốn khổ nơi địa ngục hay cực lạc sung sướng của Thiên giới, tất cả đều mang lại cho những chúng sinh ấy vô số điều thiện lành trong chánh Pháp, như cơn mưa mát mẻ tưới tắm khắp cả thế gian, làm nảy mầm bao niềm vui hạnh phúc. Vì vậy, mỗi khi Thế Tôn có việc hay khi cần nghỉ ngơi, Người thường nhắc Tôn giả Mục Kiền Liên hay Tôn giả Xá Lợi Phất thuyết Pháp thay Người. Đức Phật đã bảo thế này: “Tôn giả Xá Lợi Phất như người mẹ ruột sinh đứa con ra cuộc đời, còn Tôn giả Mục Kiền Liên lại giống một người mẹ nuôi dưỡng đứa con ấy trưởng thành. Một vị hướng dẫn đến quả Dự Lưu, vị còn lại đưa đến quả vị tối thượng”. Từ câu nói trên, ta hiểu hơn về nhân duyên của mỗi vị đối với chúng sinh. Ngài Xá Lợi Phất là người gieo rắc vô số hạt giống Thánh hạnh vào cuộc đời, còn người bạn thân thiết Mục Kiền Liên tiếp tục chăm sóc những hạt giống ấy để chúng lớn lên thành khu rừng xanh mát. IV. THẦN THÔNG ĐỆ NHẤT Trong đạo Phật, chuyện thần thông không phải xa lạ cũng không phải huyễn hoặc. Một vị khi đắc Thánh quả A La Hán thì cũng đồng thời thành tựu được “Tam Minh, Lục Thông”, tức là sáu phép thần thông diệu dụng. Và trên con đường chứng dần các tầng bậc thiền định thì thần thông cũng dần dần hiện ra như một điều tự nhiên. Thế nhưng trong thời Đức Phật, Ngài cấm các đệ tử sử dụng thần thông bừa bãi vì lý do đó không phải là mục đích của việc tu hành. Chỉ có duy nhất Tôn giả Mục Kiền Liên, không những được phép sử dụng mà Đức Phật còn tán thán là “Thần Thông Đệ Nhất”. Bởi vì đó chính là nhân duyên và hạnh nguyện của Ngài. Trong nhiều kiếp xưa, Tôn giả đã mạnh mẽ xông vào các tình thế nguy hiểm để cứu người, rồi khi có được những khả năng đặc biệt Ngài lại âm thầm sử dụng vào mục đích giáo hóa độ sinh chứ không chút mảy may khoe khoang hay thể V. VỊ THÁNH ĐỆ TỬ ƯU TÚ CỦA PHẬT Nhiều lần giữa các bài Pháp thoại, Thế Tôn đã ca ngợi trước toàn thể đại chúng: “Hãy thân cận Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên, đó là những bậc hiền trí, các vị ấy sẽ sách tấn những vị đồng phạm hạnh”, “Nếu là một vị Tỳ kheo có tín tâm, hãy mong cầu để được như Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên, hai vị ấy chính là cán cân đo lường với các vị”. Là một người đệ tử trung thành, mục đích sống cao cả nhất chính là phụ giúp, hoằng dương, bảo vệ sự nghiệp của Thế Tôn, để những lời dạy của Người có thể lan đến mọi chốn nghìn nơi, lưu truyền mãi cho chúng sinh. Tôn giả Mục Kiền Liên chính là người đệ tử hoàn thành xuất sắc hạnh nguyện ấy. Ngài thường hay tổ chức những buổi đàm luận đạo lý sâu sắc với các vị Thánh Tăng như: Xá Lợi Phất II. HÀNH TRÌNH TÌM CHÂN LÝ Ban đầu, hai vị tu sĩ trẻ tuổi tìm đến đạo sư Bà la môn nổi tiếng thời bấy giờ là San Xà Dạ (Sanjaya). Vị thầy này có tu tập thiền, có đạt được một số năng lực nhất định nên đệ tử của ông cũng rất đông. Tuy nhiên, ông chủ trương lý thuyết mọi điều đều tương đối, không thứ gì chắc chắn. Mọi sự việc đều đúng lúc này nhưng lại sai lúc khác, vì vậy mà hãy sống đừng quan tâm tới bất kỳ điều gì, không tiếc nuối quá khứ chẳng mơ ước tương lai, không cần tìm cầu giải thoát cũng chẳng bận lòng bởi sinh tử. Hai vị tu sĩ trẻ tuổi nhu thuận tu theo dù trong lòng còn ngổn ngang vô số khúc mắc. Chỉ một thời gian ngắn, họ đã vượt qua thầy mình. Đó là lúc họ biết sẽ không còn ở đây lâu nữa. Thế rồi hai vị bắt đầu hành trình du hành trên khắp các nẻo đường khô nóng cháy da cháy thịt của xứ Ấn Độ để tiếp tục tầm sư học đạo. Dẫu cho ước mơ về một ngày được giải thoát, giác ngộ còn mờ mịt, xa xăm nhưng Ngài Mục Kiền Liên và Ngài Xá Lợi Phất vẫn cứ đi đi mãi với đôi chân không biết mỏi mệt. Lần này quay trở về Ma Kiệt Đà, hai vị chia tay nhau với lời nguyện ước: "Ai tìm thấy con đường bất tử trước sẽ lập tức thông báo cho người kia". Tại thời điểm ấy, Đức Phật đã chuyển Pháp luân và cho phép những sứ giả đầu tiên của Như Lai đi truyền bá chánh Pháp. Một hôm Ngài Mục Kiền Liên đang ngồi trầm ngâm thì thấy Ngài Xá Lợi Phất tìm đến với một niềm hân hoan chưa từng có, gương mặt của Ngài Xá Lợi Phất đẹp đẽ lạ kỳ. Ngài cảm nhận được bạn mình đã có một sự thay đổi lớn lao trong tâm hồn. Rồi Ngài Xá Lợi Phất kể về vị Sa môn đã gặp trên phố, về phong thái bình an và tự tại của Ngài. Tôn giả ấy là Assaji, một trong những đệ tử của Đức Thế Tôn Gotama đến từ Sakya. Ngài Mục Kiền Liên như thu hết tâm hồn vào từng lời mà người bạn Xá Lợi Phất đang kể. Khi bài kệ sau đây vừa được đọc dứt lời: Các Pháp do duyên sinh Rồi cũng do duyên diệt Thầy ta Đại Sa Môn Đã tuyên thuyết như thế! Ngài Mục Kiền Liên hốt nhiên cũng thấy tâm trí bừng sáng. Ngài không còn một chút nghi ngờ rằng đây chính là con đường chân lý, là cánh cửa của bầu trời giác ngộ đã mở toang trước mắt. Đó là khoảnh khắc Ngài Mục Kiền Liên chứng đạt quả vị Dự Lưu giống như người bạn của mình, trở thành vị Thánh Tu Đà Hoàn. Niềm hạnh phúc bất ngờ đó thôi thúc hai người bước thật nhanh đến tinh xá Trúc Lâm (Veluvana) để gặp Thế Tôn Gotama, nhưng hai vị biết rằng mình nên đến gặp Đạo sư Sanjaya trước, vì dù sao hai vị cũng từng là đệ tử của ông. Ngài Mục Kiền Liên và Ngài Xá Lợi Phất thiết tha thuyết phục thầy cùng mình tới gặp Đức Thế Tôn. Hai Ngài mong rằng thầy cũng tìm được ánh sáng chân lý. Nhưng thầy Sanjaya lại ham thích danh vọng và lợi dưỡng. Ông từ chối đi cùng hai vị với lý do lớn tuổi hơn Thế Tôn Gotama, hơn nữa ông đang là vị Đạo sư không thể trở xuống làm đệ tử được. Các Ngài vô cùng thất vọng, cả hai quỳ lạy thầy rồi quay lưng bước đi, theo sau là rất đông các môn đệ. Đoàn người chỉ trong thoáng chốc đã đến nơi. Tinh xá Trúc Lâm hiện ra trong vẻ đẹp đơn sơ của khu rừng tre xanh mát. Giữa hội chúng đông đảo nhưng rất trang nghiêm, Đức Phật đang thuyết Pháp. Thấy hai người từ xa Người dừng lại và nói: "Đó là Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên, thật là đôi bạn phước duyên hoàn hảo. Hãy đến đây với Như Lai". Rồi Phật cho phép hai vị cùng các môn đệ được xuất gia. Tôn giả Mục Kiền Liên chọn một hang động nhỏ trên rặng núi gần làng Kalavala chuyên tu thiền định. Nhưng khi Ngài dụng công, những cơn hôn trầm liên tục tìm đến làm trở ngại công phu. Đức Phật quan sát thấy liền dùng thần lực hiện ra trước mặt Ngài, đọc lên bài kệ: Ai diệt được si ám Của nhiều kiếp trầm luân Thoát khỏi lưới Ác ma Ta gọi là chiến thắng. Ngài chợt bừng tỉnh và hốt nhiên chứng đạo. Kể từ đây, có thêm một vị Thánh giác ngộ giữa thế gian này. Ngài sẽ dùng thần thông quảng đại của mình để mang lại những lợi ích lớn lao cho chúng sinh. hiện. Vì thế, khi chứng đắc Thánh quả A La Hán thì Tôn giả cũng đồng thời thành tựu được dũng lực và thần thông biến hóa chấn động Thiên hà. Khi Đức Phật lên cõi trời Đao Lợi trong ba tháng để hóa độ cho Mẫu thân và các Thiên tử ở đó, Tôn giả chính là cầu nối giữa cõi trời và cõi người để truyền đạt những bài Pháp vô giá của Thế Tôn. Ngài có thể hóa hiện nghìn lâu đài lơ lửng giữa không trung hay có thể nối liền cả ba nghìn thế giới lại trong một vầng sáng. Với năng lực phi phàm, Tôn giả chu du tới khắp các thế giới trong vũ trụ, dễ dàng như một người lực sĩ co hay duỗi cánh tay. Ngài biến mất và ngay lập tức xuất hiện tại các tầng trời, cõi A Tu La, ngạ quỷ, địa ngục. Nghiệp duyên của vô số chúng sinh trong pháp giới đều sáng tỏ trước đạo nhãn thanh tịnh. Oai lực thần thông của Tôn giả vừa rộng khắp, vừa kỳ diệu, nhiếp hóa hết thảy chúng sinh trong chánh Pháp. Kinh Đoạn Tận Ái có ghi, Ngài đã từng dùng một ngón chân cái để làm rung chuyển tòa lâu đài của chư Thiên khi các vị này đắm say hưởng thụ mà quên mất việc tu hành. Lần khác thì có vị Phạm Thiên khởi lên suy nghĩ cao ngạo rằng không có một vị Sa môn hay Bà la môn nào có thể lên đến được cõi giới của ông ta. Quán sát được suy nghĩ sai lầm ấy, Đức Phật cùng các vị đại Tôn giả lần lượt hiện đến, rồi Tôn giả Mục Kiền Liên thuyết Pháp để hóa độ cho ông. Cảm phục trước Tha Tâm Thông, Thiên Nhãn Thông và Thiên Nhĩ Thông của Ngài Mục Kiền Liên, Tôn giả Xá Lợi Phất đã nhiều lần tán thán người huynh đệ thân thiết: “So với năng lực thần thông của Tôn giả, tôi chỉ như một hòn đá nằm ở chân núi Hy Mã Lạp Sơn (Himalaya) hùng vĩ mà thôi”. Tôn giả Mục Kiền Liên với sự biết ơn chân thành cũng đáp lại rằng: “Trước Tôn giả, tôi cũng chỉ như một nắm muối nhỏ bên một ghè muối lớn”. Thế rồi, hai bậc long tượng ấy cùng hoan hỷ mỉm cười trong tấm lòng kính mến nhau. (Sariputta), Đại Ca Diếp (Maha Kassapa), A Nậu Lâu Đà (Anuruddha)... qua đó mà rất nhiều vị Tỳ kheo và Phật tử tháo gỡ được những nghi ngờ, những điểm còn khúc mắc trong giáo Pháp. Trong hành trình du hóa khắp các cõi trong ba nghìn thế giới, Tôn giả thường tùy duyên mà thuyết Pháp, những bài Pháp thoại không phân biệt phước nghiệp sai biệt của chúng sinh, dù là kẻ nghèo khó hay bậc đại vương uy quyền, dù là chúng sinh cùng cực khốn khổ nơi địa ngục hay cực lạc sung sướng của Thiên giới, tất cả đều mang lại cho những chúng sinh ấy vô số điều thiện lành trong chánh Pháp, như cơn mưa mát mẻ tưới tắm khắp cả thế gian, làm nảy mầm bao niềm vui hạnh phúc. Vì vậy, mỗi khi Thế Tôn có việc hay khi cần nghỉ ngơi, Người thường nhắc Tôn giả Mục Kiền Liên hay Tôn giả Xá Lợi Phất thuyết Pháp thay Người. Đức Phật đã bảo thế này: “Tôn giả Xá Lợi Phất như người mẹ ruột sinh đứa con ra cuộc đời, còn Tôn giả Mục Kiền Liên lại giống một người mẹ nuôi dưỡng đứa con ấy trưởng thành. Một vị hướng dẫn đến quả Dự Lưu, vị còn lại đưa đến quả vị tối thượng”. Từ câu nói trên, ta hiểu hơn về nhân duyên của mỗi vị đối với chúng sinh. Ngài Xá Lợi Phất là người gieo rắc vô số hạt giống Thánh hạnh vào cuộc đời, còn người bạn thân thiết Mục Kiền Liên tiếp tục chăm sóc những hạt giống ấy để chúng lớn lên thành khu rừng xanh mát. 15