Thời Đức Phật, những bài Pháp thoại mà Thế Tôn ban bố thường được xuất phát từ những lý do riêng. Trong Tăng đoàn, có một vị Tôn giả luôn là khởi nguồn cho những lời thuyết giảng sâu sắc và thiết thực, đó là Tôn giả La Đà. Thế Tôn đã từng tán thán rằng “Trong các đệ tử của ta có năng khởi biện tài, tối thắng là Tỳ kheo La Đà”.
Phẩm chất biện giải này đã sớm bộc lộ ngay từ khi Ngài còn là một vị Tỳ kheo mới xuất gia. Một lần nọ, Ngài muốn nhập thất để thúc liễm tu hành và quán xét nội tâm. Nhưng Tôn giả cảm thấy bản thân chưa đủ đạo lực để chiến thắng chính mình, Ngài tới thỉnh Thế Tôn thuyết giảng một thời Pháp để được dẫn dắt và làm động lực tu tập. Đức Thế Tôn cảm nhận được tâm thành kính từ sự siêng năng nỗ lực ấy, Người tuyên thuyết một bài Pháp về sự vô thường và cách diệt trừ tâm ái dục. Lời của Thế Tôn trầm ấm mà nhẹ nhàng, hé mở cánh cửa hướng về khoảng trời thênh thang giải thoát, vừa giúp Ngài sống một mình an tịnh vừa là lời nhắc nhở cho rất nhiều vị Tỳ kheo về một đời sống tinh cần không phóng dật.
Khi đã chứng đạt Thánh quả A La Hán, Tôn giả cũng có thể tự mình thuyết Pháp, những bài Pháp thâm sâu và đầy đủ diệu nghĩa. Thế nhưng Ngài vẫn luôn kính thỉnh Thế Tôn, hoặc khơi gợi để các vị A La Hán khác ban lời thuyết giảng. Mỗi lần như vậy, Thế Tôn và các vị thường chẳng bao giờ khước từ, bởi cử chỉ Ngài chân thành và giọng nói Ngài tha thiết. Ngài thấy mình thuyết Pháp hay không đâu quan trọng, miễn là chúng sinh được hiểu đạo lý, gieo được nhiều duyên lành với chánh Pháp. Ngài sẽ âm thầm ngồi phía sau, sẽ lắng nghe và ủng hộ bằng tất cả tấm lòng.
Từ nhiều kiếp, Tôn giả đã phát nguyện sẽ luôn vì bậc hiền trí mà khơi nguồn cảm hứng dạt dào để kho tàng đạo lý được tuyên giảng. Những đạo lý được khơi gợi vô cùng thiết thực, bởi nó đến từ chính những kinh nghiệm quý báu của Ngài. Đó là biết bao tháng ngày siêng năng tận tụy công quả, biết bao lần vất vả chiến đấu với nội tâm và cả tấm lòng cao đẹp luôn hướng về đại chúng. Ngài thường thầm lặng quan sát những thắc mắc, khó khăn của các vị Tỳ kheo. Mỗi vị sẽ có những trở ngại khác nhau, có khi là những điều nhỏ nhặt trong đời thường, cũng có khi rất thâm sâu vi tế cần được chỉ bảo tường tận. Rồi Ngài lại tháo gỡ những thắc mắc cho các vị bằng hạnh nguyện của mình. Ngài không trực tiếp bước lên pháp tòa, nhưng sẽ khéo léo thỉnh mời Đức Bổn Sư hoặc các vị A La Hán thuyết giảng. Cả cuộc đời Ngài lặng lẽ hòa mình vào dòng chảy của chánh Pháp như thế. Nơi đâu Tôn giả La Đà hiện diện, nơi ấy những bài Pháp vi diệu sẽ luôn được vang lên mang lại những lợi ích lớn lao…
Một buổi sáng, Tôn giả La Đà đang quét dọn những đám lá khô nằm rải rác trên lối đi để đón chào Thế Tôn sắp ghé thăm thì Ngài nghe được câu chuyện của các vị Tỳ kheo mới xuất gia. Các vị đang sôi nổi thảo luận những vấn đề về luân hồi vô tận. Những câu hỏi liên tiếp được đưa ra với khát khao tìm được câu trả lời thỏa đáng. Tôn giả lắng nghe các vị hỏi đáp, Ngài mong cho các vị sẽ được khai ngộ để hiểu đúng và sâu sắc về giáo lý luân hồi. Từ đó, các vị sẽ tinh tấn và thêm tiến bước trên con đường hướng về ánh sáng giải thoát. Ngài cũng biết rõ những vấn đề này đã từng làm nhiều vị Tỳ kheo thắc mắc, khiến các vị gặp khó khăn trong đời sống tu hành. Tôn giả cảm nhận được rằng nếu Đức Thế Tôn trực tiếp giảng giải thì các vị Tỳ kheo ấy sẽ càng thêm tinh tấn và ngày càng tiến tu. Bởi vậy, Ngài bộ hành trở vào tinh thất, chuẩn bị những câu hỏi để khéo trình lên Đức Phật.
Chiều hôm ấy, lúc mặt trời vừa lặn, khi những đám mây ửng hồng trôi dần về ngọn núi đá phía xa, những cánh chim đang chao liệng gọi nhau về tổ, Tôn giả xả thiền rồi lặng lẽ bước đến đảnh lễ Đức Thế Tôn. Ngài quỳ gối sát đất, chắp tay cúi lạy Đức Phật với tất cả niềm thương kính. Làn gió thơm cuối ngày thoang thoảng đan vào kẽ lá, cành sala rủ xuống cúi mình trước tấm lòng thành kính và từ bi của Ngài. Tôn giả cung kính thưa:
- Bạch Thế Tôn, chúng sinh vô minh mãi ngụp lặn trong luân hồi mà chẳng hiểu rõ về sự khổ đau của nó. Kính xin Thế Tôn vì lòng thương tưởng chúng sinh, cúi xin Người ban Pháp âm để cởi bỏ bức màn si mê đang bao phủ cho chúng con.
Đức Phật nhìn Tôn giả La Đà, thấu rõ tấm lòng thương yêu, chăm lo của vị đệ tử dành cho chư vị Tỳ kheo. Người cất giọng nhẹ nhàng đáp lời Tôn giả:
- Lành thay La Đà, thật tốt khi nghe ông hỏi câu này. Này La Đà, ta sẽ giải thích về cái gọi là luân hồi. Trong nhân gian vô minh này, chúng sinh không hiểu về vô thường biến hoại của xác thân. Chúng sinh thường không hiểu rằng thân này chịu sự chi phối của vô thường, sau khi mạng chung sẽ tan hoại thành cát bụi, không hiểu rằng bản năng ham muốn của thân chứa đựng nhiều điều nguy hiểm. Chúng sinh cũng không hiểu được cách để giải thoát khỏi thân xác này. Bởi vì không hiểu nó là gì, nên con người mê mẩn và khao khát thân xác này để rồi mãi trôi lăn trong luân hồi khổ đau...
Hội chúng yên lặng lắng nghe từng lời vàng ngọc của Thế Tôn. Niềm hạnh phúc tràn ngập tâm hồn các vị tân Tỳ kheo khi được lĩnh ngộ một minh triết quý giá như thế trong kiếp nhân sinh của mình. Tôn giả La Đà hoan hỷ khi thấy có những vị tân Tỳ kheo đã chứng đắc những Thánh quả cao hơn, thêm thấu suốt chân lý mà Đức Phật đã tuyên thuyết.
Sau khi đã đắc thành Thánh quả giải thoát tuyệt đối, một thời gian Ngài có cơ hội được đi theo làm thị giả hầu cận bên cạnh Thế Tôn. Từ đây, rất nhiều lần Đức Thế Tôn vì những lời thỉnh cầu chân thành của Tôn giả mà thuyết lên những bài Pháp quý giá. Ngày nay, các bài giảng đầy ý nghĩa ấy được biên soạn và kết tập thành “Tương Ưng Bộ Radha”. Hàng loạt bài kinh về “Sợi dây tái sanh”, về “Bậc Dự Lưu”, về “Khổ tánh” hay “Vô ngã”… đều đã trở thành những bài học giá trị muôn đời.
















