Điều tra viên hỏi nghi phạm:
“Tại sao em giết nạn nhân tên Bé này? ”
Nghi phạm lầm lì đáp:
“Em dọn bớt rác rưởi giùm cho xã hội mà thôi? ”
“Em nói ai là rác rưởi? ”
“Đó là những tên ứng xử kém văn hóa làm ô nhục giá trị của đất nước. ”
“Em nói như là em rất yêu nước, nhưng yêu nước bằng cách giết người thì sai rồi. Hát karaoke thì có gì là kém văn hóa chứ? ”
“Thế anh có biết khi hàng xóm cần nghỉ ngơi để có sức khỏe làm việc, mà hắn cứ mở loa hát karaoke ầm ầm làm mọi người muốn đứng tim chết hết. Ai kêu hắn ngưng hát cho hàng xóm nghỉ, thì hắn chửi người ta. Cái thứ mất dạy đó thì để sống làm gì. ”
“Đồng ý là tên Bé quá đáng, nhưng đâu đến nỗi để em phải ra tay sát hại. Thế còn nạn nhân tên Phạ thì sao, tại sao em cũng đâm chết người ta? ”
“Đồ rác rưởi đó mà sống làm gì. Ngày nào nó cũng quăng một giỏ rác xuống miệng cống bên đường làm mưa bị tắc cống ngập đường. Ai nhắc nó cũng chửi lại. ”
“Lỗi đó phạt vi phạm hành chính thôi, chứ sao lại giết người ta. ”
“Các anh phạt vi phạm hành chính đến bao giờ thì hết người dám quăng rác bịt miệng cống? ” “Thế còn nạn nhân tên Cộ, tại sao chỉ vì nó quẹt xe với người khác mà em lại tìm theo nó đến ngõ vắng rồi giết đi? ”
“Vì thằng này làm ô nhục hình ảnh quốc gia. Quẹt xe sơ sơ mà nó hung hăng chửi tục giữa đường, dùng những lời lẽ dơ bẩn xúc phạm người khác. Cái thứ này để cho nó sống thì làm lây lan cái ngôn ngữ dơ bẩn đó qua cho mấy đứa nhỏ khác. ”
“Em có ít nhất hai cái sai. Một là giành quyền xét xử của cơ quan có thẩm quyền, vì chỉ có cơ quan nhà nước có thẩm quyền mới được xét xử. Hai là em tự đưa ra hình phạt nặng nhất là tước đoạt mạng sống của người ta. Với 3 nạn nhân bị giết hại thế này thì em khó thoát án tử hình. ”
Nghi phạm lầm lì đáp:
“Em chết rồi sẽ có người khác tiếp tục đi dọn dẹp rác rưởi cho xã hội. ”
“Em sai rồi, muốn dọn dẹp rác rưởi thì phải giáo dục chứ không phải giết hại. Tự mình kết tội người ta, tự mình xử phạt bằng cách giết hại người ta, đó là lối hành xử cực đoan nguy hiểm. ”
***
Khi ta giận, ta hay nhìn một chiều, chỉ thấy cái sai của người mà không nhìn thấy cái tốt của người, và cái sai ít ta suy diễn thành cái sai nhiều. Tâm ta bị hạn hẹp phiếm diện nên đánh giá sai, cộng thêm khuynh hướng ác độc âm thầm bên trong, ta sẽ dễ trở thành kẻ cực đoan nguy hiểm.
Ta cứ nhìn các phong trào cực đoan trên thế giới để thấy một điều giống nhau là luôn kết tội người khác quá đáng. Họ đưa bài lên mạng, kéo đi la hét ngoài đường, đều là chửi bới kết tội đối tượng nào đó. Họ hung hăng và cố gắng làm lan truyền cái hung hăng đó cho nhiều người khác. Những bài thuyết trình nội bộ hay đưa ra công chúng đều cứ chăm chăm kết tội ai đó. Lối kích động này nhằm khơi dậy sự căm tức của quần chúng dễ tin. Căm tức rồi thì xúm nhau làm bậy, đánh đập, đốt phá, giết hại...
Ta xem phim sẽ thấy kẻ xấu ác hay người anh hùng đều biết căm giận, nhưng kẻ xấu căm giận rồi trở nên cực đoan, anh hùng căm giận vẫn điềm tĩnh hiền lành làm đúng với luật pháp.
Đi qua cuộc đời, quả thật có những điều làm ta căm giận, có những điều làm ta yêu thương, nhưng ta phải kiềm chế đừng vội tin cái cảm xúc của mình để đừng bị cảm giác lừa. Có những cái ban đầu ta thấy là đúng, nhưng về sau lại sai ; có những điều ban đầu ta thấy là sai, nhưng về sau lại đúng. Vì vậy, người từng trải luôn cẩn thận với cảm nhận buổi đầu vì cần có thời gian để kiểm chứng.
Căn bản nhất vẫn là điềm tĩnh, làm theo đạo đức và pháp luật để không phạm sai lầm, dù ta hay kết tội người khác sai lầm trước.
Ta đặt tâm mình vào tâm nhau
Để niềm thông cảm rất đậm sâu
Ai cũng cần nhau điều tử tế
Đường đời chưa biết sẽ về đâu.
Còn phút giây nào trông thấy nhau
Duyên lành xin giữ đến nghìn sau
Mái chùa cõi Phật cùng nương tựa
Mơ ước một ngày thoát khổ đau.