Tổng giám đốc ngước lên nhìn kỹ sư Thái, hỏi:
“Anh hẹn gặp tôi trình bày việc gì vậy? ”
Kỹ sư Thái xin phép ngồi xuống rồi nói:
“Thưa ngài Tổng giám đốc, phương châm của công ty chúng ta sản xuất thân thiện môi trường. Thân thiện với môi trường là tiêu chuẩn mà mọi ngành nghề hiện nay đều mơ ước. Chúng ta cũng có uy tín với cộng đồng nhờ thực hiện chính sách thân thiện với môi trường trong khả năng chừng mực của mình.
“Thưa ngài Tổng giám đốc, tôi là người được giao nhiệm vụ tham gia trong xưởng thiết kế sản phẩm. Lần này chúng ta đang thiết kế xe bay để bắt kịp với xu hướng của thế giới. Nào giờ chúng ta chỉ hiểu sản xuất thân thiện môi trường là nơi xưởng sản xuất không dơ bẩn, chất thải tại đây được xử lý hết, công nhân viên được sống và làm việc trong môi trường trong lành. Nhưng thưa ngài Tổng giám đốc, sự thân thiện môi trường như vậy là rất nông cạn, sẽ nhanh chóng trở nên lạc hậu so với thế giới. ”
Tổng giám đốc nhíu mày hỏi:
“Ý anh là sao? ”
“Thưa ngài Tổng giám đốc, tôi vừa đọc kỹ lại Luật Bảo vệ Môi trường năm 2014 của Việt Nam và phát hiện ra một điều vĩ đại. Tại Điều 87 của Luật Bảo vệ Môi trường 2014, khoản 01, có quy định rằng: “Chủ cơ sở sản xuất, hoặc kinh doanh, hoặc làm dịch vụ, phải thu hồi để xử lý phần sản phẩm bị thải bỏ (do mình đã sản xuất). ”
“Nghĩa là ta phải chịu trách nhiệm về sản phẩm đã cung cấp bán ra thị trường suốt đời. Phần bao bì gói sản phẩm để đưa đi cung cấp phải được lấy lại để tái chế. Nếu chiếc xe bay mà khách hàng không dùng nữa, ta cũng phải thu hồi lại để tái chế. Mục tiêu của điều luật này là làm giảm rác thải vào môi trường. Nếu tất cả công ty đều làm như vậy thì lượng rác thải sẽ giảm hơn 80 phần trăm. ”
“Có vẻ không thực tế, nên chẳng thấy ai tuân thủ cả, và cũng chẳng cơ quan nào giám sát thi hành điều luật này. Nếu thực hiện điều luật này thì sẽ tăng chi phí sản xuất, giảm bớt lợi nhuận. Như thế Hội đồng cổ đông sẽ không đồng ý. ”
“Thưa ngài Tổng giám đốc, tôi đã tính toán kỹ, và kết quả sẽ hoàn toàn ngược lại, công ty nào thực hiện được điều luật này sẽ tăng thêm lợi nhuận. ”
“Thưa ngài Tổng giám đốc, vì để có thể thu hồi tái chế các phần mà khách hàng không sử dụng, chỉ có giá trị đóng gói hay trang trí, nên ta buộc phải không sử dụng mực in lên nhựa, không sử dụng mực in lên bìa cứng. Hóa chất mực in làm khó tái chế. Bỏ bớt mực in sẽ làm giảm chi phí sản xuất. Ta sẽ dùng kỹ thuật đốt nóng để in thông tin sản phẩm lên bao bì, bảo đảm mỹ thuật, nhưng không tốn hóa chất mực in nữa. ”
“Rồi trong quá trình thiết kế, anh em chúng tôi sẽ phải vắt óc tính toán sao cho khi khách hàng không sử dụng sản phẩm nữa, ta sẽ thu hồi lại để trích xuất nguyên vật liệu lại như cũ. Phần này ta chỉ tốn chất xám chứ không tốn tiền. Ta sẽ có nguyên vật liệu mà không cần phải khai thác nguyên vật liệu trong tự nhiên nữa. Nếu có khai thác bổ sung thì chỉ là phần ít mà thôi. ”
“Thế phần chất nhờn bôi trơn máy đã qua sử dụng làm sao thu hồi được, mà thu hồi làm sao tái chế để trở thành mới nguyên đầy đủ đặc tính lý hóa như ban đầu được? ”
“Thưa ngài Tổng giám đốc, cái này cũng chỉ tốn chất xám chứ không tốn tiền ạ. Anh em chúng tôi cũng đã nghiên cứu sử dụng lại, tái chế dầu nhờn bôi trơn máy có đầy đủ tính năng lý hóa như ban đầu. Được hết. Ta bán ra thị trường bao nhiêu tấn dầu nhờn, ta sẽ thu hồi lại gần đủ theo các đại lý hết. ”
“Thế còn phần hợp kim, mạch điện tử, các con chíp, làm sao tái chế trích xuất nguyên vật liệu như cũ được, tất cả đều là hợp kim cao cấp, đâu có dễ trích xuất ra được. Chi phí trích xuất sẽ rất cao. ”
“Thưa ngài Tổng giám đốc, ta cũng chỉ tốn cái đầu chứ không tốn nhiều cái ví ạ. Chúng tôi cũng đã bàn nhau cả. Chính vì luôn nuôi trong đầu cái mục tiêu trích xuất tách ra lấy lại nguyên vật liệu nên khi thiết kế sản xuất, chúng tôi đã có cách làm chu đáo, sau này lấy về tách ra rất nhanh. Hơn nữa, nếu trích xuất tách ra lấy lại nguyên vật liệu, ta sẽ giảm chi phí xuống hơn phân nửa. Lợi nhuận sẽ vượt hơn sản xuất bỏ luôn như cách cũ ạ. ” Tổng giám đốc trầm ngâm rồi nói: “Anh Thái này, ở cương vị Tổng giám đốc như tôi phải chịu nhiều áp lực nặng nề từ nhiều phía. Tôi phải làm ra nhiều lợi nhuận để thỏa mãn lòng tham của các cổ đông. Tôi phải bảo đảm đời sống lương bổng bảo hiểm cho tất cả công nhân viên. Tôi phải bảo đảm sản phẩm cạnh tranh được với các công ty hùng mạnh trên thế giới, sản phẩm phải rất tốt mà giá cả chấp nhận được. Tôi phải bảo đảm một nền sản xuất thân thiện với môi trường như mình đã hứa với cộng đồng. Bây giờ anh đưa ra cái điều luật trong Luật Bảo vệ Môi trường này nữa. Nghe anh trình bày thì có vẻ lạc quan, nhưng kinh nghiệm trong cuộc đời, tôi chả dám tin điều gì dễ dàng cả. ”
“Nhìn chung quanh thì chẳng thấy ai nhắc đến cái điều luật Vĩ đại của anh cả. Ngay cả các cơ quan chức năng cũng hình như chưa đọc đến. Bây giờ anh yêu cầu tôi đồng ý cho triển khai thực hiện điều luật này đầu tiên, cũng giống như anh xúi tôi tình nguyện lên sao Hỏa đầu tiên vậy, lỡ chết rồi ai nuôi vợ con tôi. ”
“Nhưng nghe anh nói sẽ có lợi nhuận làm tôi cũng động tâm. Tôi yêu cầu các anh nghiên cứu kỹ thêm rồi báo cáo cho tôi vào tuần sau. Tôi sẽ quyết định có nên áp dụng điều luật đó hay không. Nếu áp dụng được thì đúng là sẽ làm tấm gương đi đầu trong việc thu hồi sản phẩm đi kèm không sử dụng, thu hồi sản phẩm đã hết sử dụng, giúp cho lượng rác thải giảm hẳn. Bây giờ các bãi rác đã quá tải rồi. Thôi anh về nghiên cứu đi. Cám ơn anh về buổi nói chuyện hôm nay. ”
***
Nếu các công ty thực hiện điều luật số 87, Luật Bảo vệ Môi trường 2014, về việc thu hồi để tái chế các sản phẩm do mình đã đưa ra thị trường, thì lượng rác thải sẽ giảm rất nhiều. Việc khai thác tài nguyên thiên nhiên cũng giảm hẳn, đất đai đỡ bị đào xới lở lói. Nhưng đây cũng là một thách thức lớn về đạo đức cho tất cả mọi người. Ai cũng phải hiểu về việc bảo vệ môi trường sống. Ai cũng phải thấy sự nguy hại khi tạo ra nhiều rác thải. Ai cũng phải hăng hái làm điều gì đó để góp phần bảo vệ môi trường. Một ngày nào đó, có mảnh rác bay trên đường trong xóm, mọi người sẽ bàn tán tìm xem ai đã vất mảnh rác đó bừa bãi như vậy. Những quốc gia sạch đẹp thì đều là những quốc gia phát triển hùng mạnh cả.