Gian phòng chật chội tối tăm hôi hám nên hai người cử động thoải mái chút là đụng nhau. Mỗi khi ăn thì có người đưa hai đĩa thức ăn qua khe hẹp nơi cửa. Salim hay quỳ lên chắp tay cầu nguyện gì đó, còn Steve thì hay ngồi thẳng lưng yên lặng.
Một lần Salim hỏi:
“ Này Steve, bạn có tin Thần Thánh không? ”
Steve đáp:
“ Ồ, Salim à, tôi tin chứ, nhưng tôi tin theo cách của tôi. ”
“ Tin mà cũng mấy cách khác nhau à? ”
“ Khác chứ ạ. Thế bạn nghĩ Thần Thánh có trí tuệ cao siêu không? ”
“ Thì dĩ nhiên Thần Thánh phải có trí tuệ cao siêu chứ. ”
Steve nói:
“ Thế bạn phải hiểu về một người có trí tuệ cao siêu bằng niềm tin hay bằng trí tuệ? ”
Salim im lặng chút rồi đáp:
“ Bằng trí tuệ. ”
“ Đúng vậy, ta phải hiểu về một người có trí tuệ bằng trí tuệ của mình, chứ không phải bằng niềm tin đơn giản. Niềm tin là cứ đơn giản mà chấp nhận. Còn trí tuệ là phải suy luận, suy tư, nghiền ngẫm rất thấu đáo rồi mới chấp nhận. Tôi phải hiểu về Thần Thánh bằng trí tuệ của tôi, và cũng chỉ hiểu được rất ít, vì Thần Thánh rất cao siêu. Nếu bằng niềm tin đơn giản thì Thần Thánh có vẻ tầm thường quá. ”
“ Thế anh đã hiểu về Thần Thánh như thế nào rồi? ”
“ Tôi hiểu là khi con người nỗ lực hoàn thiện bản thân mình đến mức độ vượt qua ngưỡng giới hạn bình thường thì họ trở thành bậc Thánh... ”
“ Ủa, anh cho rằng Thần Thánh có nguồn gốc từ con người à? ”
“ Tôi chưa hình dung được về Thần Thánh có sẵn, tôi chưa suy tư ra về Thần Thánh đến từ nơi khác. Tôi chỉ hiểu được là Thần Thánh cao siêu cũng phải có nguồn gốc từ con người, nhưng vượt hơn con người bởi vì các Ngài đã đi đúng hướng và đã nỗ lực phi thường. Chúng ta không thể trở thành bậc Thánh vì chúng ta đi chưa đúng hướng, và chưa đủ nỗ lực phi thường. ”
Salim nói:
“ Nói như anh thì Thần Thánh cũng hơi bình thường quá nếu các Ngài có nguồn gốc từ con người. Thần Thánh phải cao siêu ngoài con người mới là thiêng liêng chứ. ”
Steve nói:
“ Tôi cho rằng Thần Thánh có nguồn gốc từ con người rồi nỗ lực phi thường mới đáng cho ta khâm phục. Nếu các Ngài cao siêu sẵn rồi thì có gì hay. Ví dụ đứa bé sinh ra trong gia đình giàu có thì làm sao khiến ta khâm phục bằng một người sinh ra từ gia đình nghèo rồi nỗ lực phi thường vươn lên thành đại gia thành đạt. Hơn nữa, Thần Thánh có nguồn gốc từ con người có vẻ thực tế hơn, dù vẫn là cao siêu. Tôi thích sự thực tế hơn là điều huyền hoặc. ”
“ Tôi yên tâm với niềm tin của mình nên cầu nguyện hàng ngày. ”
“ Hôm giờ anh cầu nguyện mãi mà có thoát ra được đâu. ”
“ Vậy anh làm gì để thoát ra khỏi đây? ”
“ Nếu tôi hiểu về Thần Thánh đúng thì sẽ được cứu thoát. ”
Steve vừa dứt lời thì có tiếng náo động bên ngoài, rồi có tiếng súng vang lên. Một phát súng bắn vào chốt cửa phòng giam khiến cánh cửa bật mở. Một người lính đặc nhiệm bước vào chào Steve và nắm tay kéo Steve đứng lên đưa ra khỏi phòng giam. Salim ngỡ ngàng lật đật chạy theo.
***
Con lừa sẽ không hiểu về suy nghĩ của con người, con người sẽ không hiểu về suy nghĩ của bậc Thánh. Nhưng may mắn là con người có trí thông minh để có thể hình dung ra cái vĩ đại hơn mình. Newton nói câu bất hủ đại diện cho trí tuệ của loài người, “những điều ta biết chỉ là giọt nước, những điều ta chưa biết là cả một đại dương”. Người thông minh cảm nhận được cái mình chưa biết. Con người có thể hình dung phần nào sự cao siêu của bậc Thánh.
Ta có hai khái niệm về bậc Thánh. Một là những con người đã từng hiện diện trên Trái đất này và thể hiện được phẩm chất phi thường, sự nghiệp phi thường. Hai là các bậc thánh siêu nhiên đến từ truyền thuyết.
Hạng Thánh nhân thứ nhất rồi cũng đã qua đời, và được mọi người thờ kính ngưỡng vọng, được mọi người tin rằng các Ngài vẫn tồn tại đâu đó trong cõi vô hình. Những người có khuynh hướng lý trí cao thì thích hạng Thánh nhân có thật trong lịch sử này.
Hạng thứ hai là các vị Thần Thánh chỉ xuất hiện trong truyền thuyết kinh sách, thích hợp với người có nhiều cảm tính không cần lý trí lắm. Loại người này truyền thuyết kinh sách nói sao thì tin chết tin sống như vậy. Các giáo sĩ cũng tha hồ tô điểm cho Thần Thánh để mình được làm người trung gian giữa tín đồ với Thần Thánh và hưởng được rất nhiều ưu đãi.
Chúng ta tin có Thần Thánh vì chúng ta tin con người có khả năng vượt qua ngưỡng giới hạn tầm thường. Cũng như khoa học đã từng vượt qua ngưỡng giới hạn khi đưa khối sắt bay lên trời, khi đưa con người lên quỹ đạo, khi cho phép con người nói chuyện từ xa thông qua thiết bị viễn thông.
Nếu ta có một ngành khoa học về con người, có thể ta sẽ tìm thấy đường đi giúp con người vượt qua các ngưỡng giới hạn để trở thành các bậc Thánh.