Lập gia đình là đích đến phía sau giai đoạn đôi lứa yêu thương, tìm hiểu nhau. Gia đình là nơi yêu thương, hạnh phúc, là nơi ai cũng cần để trở về nhưng đây cũng chính là nơi rất dễ tan vỡ nếu như con người không biết bảo vệ, vun đắp. Vì vậy trách nhiệm của chúng ta là xây dựng một gia đình bền vững, tạo nên một mái ấm yêu thương. Đây là đạo lý của từ bi, yêu thương, của nhân ái và trách nhiệm lương tâm con người.
Nền tảng chung của tất cả các mối quan hệ là dựa trên tình yêu thương và tôn trọng lẫn nhau. Gia đình cũng thế, tất cả các thành viên dù bận đến mấy, dù lo toan nhiều cỡ nào cũng hãy dành thời gian yêu thương, chăm sóc nhau. Sự tôn trọng, biết lắng nghe và tiếp thu những ý kiến trên tinh thần xây dựng vì lợi ích chung là những điều vô hình góp phần gắn kết thêm tình cảm gia đình.
Ông bà, cha mẹ trong gia đình nên thể hiện tình thương yêu đồng đều với con cháu. Đôi lúc vì duyên xưa, ta sẽ thương người con cháu này hơn người con cháu kia. Nhưng ta nên biết kiềm chế, cư xử hợp lý để giữ được sự bình đẳng giữa các người con trong gia đình. Đừng để tình yêu thương thiên vị quá đáng của mình lại trở thành nguyên nhân gây xung đột, chia rẽ giữa các người con cháu với nhau.
Nâng cao đời sống vật chất, tăng gia lao động sản xuất, kinh tế để bảo đảm cho gia đình có cuộc sống ngày càng ấm no, đầy đủ. Từ đó tạo nên những tiền đề vững chắc góp phần xây dựng cho sự phát triển về thể chất, trí tuệ, đạo đức, tinh thần… của các thành viên trong gia đình.
Nâng cao đời sống tinh thần. Hướng mọi người đến chân, thiện, mỹ trong cuộc sống. Đảm bảo tất cả thành viên trong gia đình đều cảm nhận được sự thoải mái, yêu thương, được chăm sóc, sống trong khuôn phép nề nếp, được dạy dỗ lối sống đạo đức, văn hóa thuần phong mỹ tục của dân tộc. Mỗi thành viên đều là chỗ dựa vững chắc, là nguồn động viên, an ủi cho nhau khi gặp khó khăn, thử thách trong cuộc sống.
Có sự bàn bạc thống nhất và lên kế hoạch cụ thể việc chi tiêu các sinh hoạt trong gia đình như chi phí học tập, ăn uống, mua sắm,…cũng như các tiệc mời cưới hỏi, liên hoan, du lịch. Tránh lãng phí vào những việc không cần thiết, nên có khoản dự phòng cho các tình huống bất ngờ như ốm đau, bệnh tật, tai nạn,… Khuyến khích mỗi hộ gia đình nên có sổ tiết kiệm và chế độ bảo hiểm cho mỗi thành viên.
Phát huy truyền thống của gia đình Việt Nam: đoàn kết, thương yêu, đùm bọc, tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau. Nhắc nhở mọi người phải biết trau dồi nhân cách phẩm hạnh, có ý thức bảo vệ gia phong, giữ gìn và phát huy mọi truyền thống tốt đẹp của gia tiên, của gia tộc. Không được đánh rơi nhân cách, không được làm những điều bất lương, xấu ác gây nên hậu quả xấu cho đời này và đời sau.
Tình cảm và trách nhiệm với gia đình rất thiêng liêng cao quý nên ta cần làm tròn bổn phận trong việc xây dựng, vun đắp, chăm lo cho gia đình. Tuy nhiên ta cũng cần phải đặt tình yêu Tổ quốc lên trên tất cả vì Tổ quốc đã cho ta quá nhiều ân nghĩa. Khi Tổ quốc cần, ta có thể tạm thời gạt đi tình cảm gia đình vì mục tiêu, lợi ích chung của đất nước.
Đạo vợ chồng phải tôn thờ lòng chung thủy lên làm đầu, để giữ gìn mái ấm gia đình và tương lai của các con. Luôn đối xử với nhau như khách quý. Kế hoạch hóa gia đình phù hợp với chính sách nhà nước và kinh tế gia đình.
Nên sắp xếp để người chồng lo chuyện bên nhà vợ, người vợ lo chuyện bên nhà chồng. Nhờ quan tâm chéo như vậy giúp hai người thêm hiểu về họ hàng của nhau và làm tình cảm vợ chồng thêm đầm ấm, gắn bó hơn là để cho phần ai thì người nấy lo.
Trong điều kiện sống chung, giữa bao nhiêu trách nhiệm, bổn phận, duyên nợ chồng chéo, ai cũng còn cái tôi riêng biệt, lỗi lầm nên chắc hẳn sẽ phát sinh rất nhiều vấn đề, những điều trái ý nghịch lòng, thậm chí là xung đột, thử thách phức tạp. Quan trọng là ta biết cố gắng hòa giải trong tình yêu thương, thấu hiểu, biết xét lỗi về mình trước, bình tĩnh, đặt mình vào vị trí của vợ/chồng để hiểu và thông cảm, tha thứ và giúp nhau vượt qua lỗi lầm.
Một nguyên nhân gây bất đồng, cãi vã khá phổ biến của các cặp vợ chồng đó là: Người nữ thường có tâm lý muốn người bạn đời hiểu tâm ý mình nhưng lại im lặng và muốn chồng mình tự hiểu. Trong khi người nam thường sống lý trí, khô khan hơn nên khá vô tâm và không đoán được ý vợ mình. Do đó, đừng bắt người bạn đời đoán ý mình, hãy thẳng thắn nói ra quan điểm, chia sẻ khó khăn để hiểu nhau hơn.
Khi sự nồng nàn của tình yêu giảm đi, cùng với đời sống gần gũi, quen thuộc lâu dần thì vợ chồng rất dễ có tâm lý ỷ lại, xem nhẹ đi mối quan hệ và đòi hỏi người kia phải theo ý mình. Đây là sai lầm hay gây ra sự cãi vã rất thường gặp. Ta nên cố gắng giữ gìn sự tôn trọng nhau như khách quý như ngày đầu gặp gỡ để vượt qua tâm lý này.
Trong cuộc sống hôn nhân vợ chồng phải tôn trọng nhau, tôn trọng nghề nghiệp của nhau, quan tâm chia sẻ thấu hiểu những khó khăn trong công việc và cuộc sống hàng ngày. Những vấn đề như tài chính, việc quan trọng trong gia đình cần phải có sự bàn bạc thống nhất giữa vợ chồng để cùng nhau đưa ra quyết định.
Nếu người bạn đời lạc lòng, ta hãy dùng tâm vị tha để suy xét, xử lý trong bình tĩnh, thương yêu. Nếu đó là bản năng, tập khí nặng nề ta khuyên người đó nên phát tâm chân thành sám hối trong thời gian dài. Có khi cũng cần cả họ hàng hai bên đồng lòng khuyên bảo, động viên. Nếu đó chỉ là phút giây nhất thời do duyên quá khứ thì nên đồng cảm, tha thứ giúp người bạn đời vượt qua và sửa chữa lỗi lầm. Tuy nhiên cũng có khi người đó bất chấp lẽ phải thì ta cần sám hối nghiệp của chính mình, cố gắng tạo thêm nhiều việc thiện lành để nâng cái phước mình lên. Khi nghiệp tan, phước tăng lên mọi chuyện sẽ tốt đẹp trở lại mà không cần ta phải làm căng thẳng, tạo nghiệp xấu thêm.
Ly dị là điều tối kỵ cần hết sức tránh vì sẽ gây ra hệ lụy với con cái và cả xã hội. Cả hai vợ chồng nên có bản lĩnh: chịu đựng và điều chỉnh. Nếu gặp vợ hoặc chồng chưa tốt, không nói xấu sau lưng hay truy xét lỗi lầm quá khứ để nhắc đi nhắc lại. Cố gắng tìm điểm tốt của người kia mà động viên phát huy, về điểm chưa tốt thì nên thông cảm, khéo léo góp ý để chuyển hóa.
Dù là vợ chồng nhưng cũng không nên thể hiện những cử chỉ quá thân mật ở nơi công cộng vì sẽ gây nên sự phản cảm, ngại ngùng khó chịu đối với xung quanh, tạo nên gương xấu, xu hướng xấu trong xã hội. Đồng thời điều này cũng thể hiện sự tôn trọng đối với mọi người, giữ gìn thuần phong mỹ tục của người Việt Nam.
Vợ chồng không đòi hỏi dành tình thương cho nhau quá nhiều, chiều chuộng quá mức. Vì càng hưởng thụ, cung phụng nhau thì sẽ sớm làm mất đi duyên nợ khi xưa, nợ hết thì tình cảm cũng biến mất theo, gia đình dễ rơi vào tan vỡ. Mặt khác, mỗi người cũng không nên sử dụng thời gian riêng tư quá nhiều (như xem phim, dùng mạng xã hội, chơi game…). Mà ngược lại nên lo cho công tác xã hội, từ thiện, tạo phúc đức nhiều hơn, cùng sách tấn nhau tu hành... Chuyển hóa tình cảm vợ chồng thành tình đạo, thăng hoa tình yêu thành lòng từ bi rộng rãi đến với chúng sinh.
Hai vợ chồng luôn luôn phải hiếu thảo, quan tâm chăm sóc cha mẹ, họ hàng hai bên, nhất là lúc ốm đau bệnh tật, mất mát người thân rất cần có sự an ủi, động viên. Trường hợp nhiều thế hệ sống trong cùng một nhà, thì nên giữ được sự thuận hòa trên dưới, không có sự phân biệt dâu rể, nội ngoại, con cô con cậu... Bên cạnh đó việc tạo ra nhiều hoạt động thiện nguyện cho mọi thành viên tham gia, sẽ vừa cùng nhau tạo phước vừa làm nên chất keo gắn kết tình cảm gia đình.
Cha mẹ dành thời gian quan tâm chăm sóc đời sống vật chất và tinh thần cho con. Sẽ có lúc mềm dẻo, ngọt ngào dỗ dành, đôi lúc lại rất nghiêm khắc để rèn luyện con thành người nề nếp, kỷ luật, đạo đức. Vừa là bạn để có thể tâm sự, vừa làm thầy để chỉ dạy mọi điều, vừa là tri kỷ để con tin tưởng, chở che, tiếp bước và nâng dậy tâm hồn. Từ đó, dù đi đâu, gia đình luôn là nơi trở về cho tất cả.
Có nếp sống văn minh, hiện đại và gắn kết cùng mọi người trong xã hội xây dựng các phong trào, hoạt động đẩy lùi tệ nạn xã hội, phòng chống tham nhũng, tăng trưởng tình yêu quê hương đất nước, nhắc nhở nhau hướng về môi trường đời sống xã hội tốt đẹp, tương thân tương ái. Đồng thời mọi người cũng luôn cần có sự cảnh giác trước những âm mưu chống phá, gây hại để bảo vệ cuộc sống bình yên cho xã hội.
Mọi người trong gia đình cần phải có đạo lý chung để cùng nhau hướng về là đạo Nho và đạo Phật. Đạo Nho cho ta lý luận để bảo vệ luân thường đạo lý, sự kỷ cương, nề nếp, tôn ti trật tự của xã hội. Đạo Phật cho ta đạo lý về nhân quả để tu dưỡng đạo đức, siêng làm điều lành. Khi ai cũng sống theo lời Phật dạy, biết ứng dụng Phật pháp thì cuộc sống sẽ bớt đi được những nỗi khổ niềm đau. Nếu mọi gia đình đều hướng con em mình theo đời sống đạo đức, trí tuệ của Phật, theo tinh thần từ bi của Phật thì sẽ xây dựng nên một thế giới bình yên, tốt đẹp. Và hơn nữa, ta sẽ mở rộng được tình yêu thương từ gia đình ra ngoài xã hội, cùng nhau làm thêm nhiều việc thiện nguyện, giúp ích cho cuộc đời.
Tiền bạc, vật chất đầy đủ cũng là một trong những yếu tố đưa đến hạnh phúc gia đình. Vì sự thiếu thốn về tiền bạc làm cho người ta trở nên căng thẳng dễ dẫn đến xung đột. Do đó, khi gia đình khó khăn, chúng ta không nên tiêu xài phung phí cho riêng mình để tiết kiệm quỹ chung và cũng không nên đòi hỏi điều gì quá mức làm tăng thêm gánh nặng chi phí gia đình. Hãy sống yên vui và bình thản trong lúc khó khăn vì điều quan trọng nhất vẫn là mọi người yêu thương nhau. Bên cạnh đó: ta vẫn cố gắng sống tốt; biết thương yêu, giúp đỡ mọi người xung quanh từ những việc làm nhỏ nhất. Chính việc làm tư tưởng tốt đẹp này sẽ là nhân lành giúp ta vượt qua cuộc sống khó khăn trong tương lai.
Nếu hội tụ đủ phước duyên, vợ chồng nên tổ chức hôn lễ tại chùa. Như thế, ta sẽ được sự gia hộ của Đức Phật, sự độ trì và chứng minh của Chư Tôn Đức Tăng Ni xây dựng một gia đình ấm no, hạnh phúc. Bên cạnh đó, đây cũng là cơ hội để hai bên họ hàng được nghe những lời dạy từ Chư Tăng Ni, làm nền tảng đạo đức vững chắc cho gia đình.
Để Phật hóa được gia đình cần có sự chung tay, nỗ lực của cả vợ lẫn chồng. Chính bản thân mỗi người phải thật sự thấy được trách nhiệm lớn lao đối với gia đình, xã hội là xây dựng nền đạo đức thuần thiện để việc tu học là sự bền lòng, xác quyết và là một niềm thúc đẩy tự nhiên, không gượng ép.
Để truyền đi những điều tốt đẹp thì chính mỗi người trong gia đình cần có đời sống mẫu mực và đạt được lợi ích thiết thực từ những đạo lý đó. Nhờ vậy mới tạo nên sức thuyết phục giúp ta Phật hóa những gia đình làng xóm xung quanh.
Sau khi đã dẫn dắt được mọi người về quy y Tam Bảo, ta nên hướng dẫn gia đình cùng nhau tham gia làm phước, công tác Phật sự và tu tập. Chẳng hạn như: khuyến khích mọi người ăn chay thường xuyên, hàng ngày nên có thời khóa tu tập chung, lễ Phật, tụng kinh, ngồi thiền,... Nên tham gia gia đình Phật tử, câu lạc bộ thanh niên Phật tử, đạo tràng để có môi trường, cùng hỗ trợ nhau tu tập. Vào các dịp lễ lớn giáo hội tổ chức, gia đình cũng tham gia cùng cộng đồng Phật tử, hòa theo không khí chung để mọi người hiểu được ý nghĩa, tăng thêm tín tâm nơi Tam Bảo.
Trường hợp có nghịch duyên gây khó khăn trong việc Phật hóa gia đình như gia đình không kính tin Tam Bảo, gia đình chưa đi đúng Chánh Pháp, … Bên cạnh việc tu dưỡng bản thân, ta cũng cần lạy Phật, sám hối, làm phước, hồi hướng cho gia đình thật nhiều. Thêm vào đó, ta xin Phật gia hộ cho gia đình sống đúng theo lời Phật dạy. Đồng thời, ta cũng học hỏi thêm kinh nghiệm Phật hóa gia đình từ nơi Chùa và mọi người để khéo léo áp dụng.
Lời kết.
Phật hóa và xây dựng gia đình bền vững, mẫu mực là một công đức lớn của người Phật tử tại gia. Mỗi một mái nhà hạnh phúc, có đạo lý sẽ góp phần làm sáng thêm giá trị của đạo Phật trong cuộc đời. Và cũng là pháo đài phòng chống tội ác cho xã hội, bảo vệ và truyền bá những giá trị truyền thống dân tộc tốt đẹp trước sự xâm nhiễm của những lối sống sai lầm đang tràn đến nước ta trong thời đại hiện nay.
BÀI ĐỌC THÊM
Tự nguyện tự do
Hồi xưa cha mẹ chọn vợ chọn chồng cho con cái. Cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy. Vợ chồng đến với nhau không có tình yêu, mà chỉ đến vì lòng hiếu kính bố mẹ. Lấy nhau rồi thì từ từ có tình yêu sau.
Có một cô gái nói với người yêu, em muốn tình yêu đến sau hạnh phúc. Nghĩa là cứ cưới xin đàng hoàng theo truyền thống, về ở với nhau cho đúng tình nghĩa, nếu anh cư xử đúng mực, thì em sẽ bắt đầu yêu anh. Cô này có lý trí siêu đẳng, và đúng là khuất phục anh kia hoàn toàn.
Bây giờ quan niệm tự do quyền con người, hôn nhân là tự nguyện không được cưỡng ép, lấy nhau là quyền của hai người, đăng ký ở cơ quan nhà nước, là trở thành hôn nhân hợp pháp. Kết quả là tỉ lệ ly hôn càng lúc càng cao. Còn hôn nhân truyền thống, không cần tình yêu ban đầu, vậy mà người ta ở với nhau đến đầu bạc răng long. Vậy hai cách thiết lập hôn nhân đó, cách nào đúng hơn?
Ta dựa vào chuyện hôn nhân để rút ra cái đạo lý. Nếu ta làm việc gì theo cảm tính của mình, không quan tâm đến tâm tình của những người liên quan, thì thường là sẽ có hậu quả không tốt đẹp. Những người có liên quan ở đây là ám chỉ tùy theo từng trường hợp. Có thể đó là cha mẹ, là thầy tổ, là thầy cô giáo, là lãnh đạo quốc gia, là anh chị em, là huynh đệ đồng đạo, là ân nhân, là người nghèo khó, là đồng bào dân tộc...
Bài học là đừng tin vào tâm mình, đừng tin vào ý thích của mình, đừng bỏ mặc tâm tình của những người có liên quan có ân nghĩa, mà hãy cân nhắc khi quyết định, hãy kềm chế cái tôi của mình, hãy hy sinh sở thích để đi tìm hạnh phúc cho mọi người.
Cuộc sống vậy mà có ý nghĩa hơn, dễ tu hơn.
Nguồn: Bác Trương Hồng Sơn


