Tu là đi tìm lỗi lầm của mình để sửa. Lỗi lầm chính là những khuynh hướng trái đạo đức, là những điều xấu ác nằm tiềm ẩn trong tâm, thể hiện ra ngoài qua lời nói, hành vi làm cho những người xung quanh phiền lòng, đau khổ, bất an.. Tuy nhiên thông thường ta thấy lỗi của mình thì khó, nhưng lại rất dễ nhìn ra lỗi của người. Là người đạo đức, hiểu điều này rồi ta cần phải chuẩn bị cho mình những tác ý đúng khi biết lỗi người, tức là tự ra lệnh cho chính mình suy nghĩ đúng với đạo đức để kiểm soát nội tâm, giữ cho tâm luôn khởi những ý nghĩ thiện lành, tránh những suy nghĩ xấu khởi lên khiến ta phải chịu hậu quả xấu về sau. Nếu không ta dễ khởi lên sự khinh thường, chỉ trích, căm ghét và bỏ mặc để người đó chìm trong đau khổ. Chỉ khi nào tâm mình không muốn ai xấu nữa và mình phải có lòng thương yêu thực sự thì mới có thể nói lỗi của người.
Ta hiểu rằng không ai muốn mình xấu cả, người ta gây lỗi có thể là do thói quen sinh hoạt, hoàn cảnh, môi trường chi phối, họ cũng sẽ rất đau khổ vì hậu quả mà mình gây ra cho người khác. Ta cũng hiểu con người, trong đó có ta và người, cũng chỉ vì cái tôi cá nhân nên dễ mắc lỗi, tạo tội. Hiểu như vậy, ta biết xót xa như chính mình đang phạm lỗi đó, yêu thương và mong họ sớm vượt qua lỗi lầm vì với con người chưa phải là Thánh, lỗi lầm là điều không thể tránh khỏi.
Chúng ta luôn tự nhắc nhở mình: chỉ ghét điều xấu chứ không ghét người xấu. Nếu ghét người xấu, một lúc nào đó ta sẽ phải trở thành người xấu phạm vào đúng cái lỗi của họ.
Khi thấy người mắc lỗi dù đó chỉ là những lỗi nhỏ nhặt nhưng ta vẫn nhìn thấy sự nguy hiểm trong từng lỗi ấy, do đó ta không nên thờ ơ, chủ quan bỏ qua mà phải luôn suy nghĩ tìm cách góp ý cho người để sửa lỗi, vì nhiều lỗi nhỏ lâu dần sẽ gây ra những đổ vỡ mà ta không lường trước được.
Khi thấy, nghe lỗi của người khác thì ta phải giữ được tâm bình thản, không vội vàng khinh chê, điều này rất khó nhưng phải cố gắng thực hành. Phải hiểu rằng để xét lỗi một người cho thật chính xác là không hề dễ nên ta càng phải cẩn thận vô cùng. Trước khi nói thành lời hay biểu hiện ra ngoài thì dù một suy nghĩ nhỏ khởi lên trong tâm, ta phải hối lỗi ngay và quyết không phạm lại vì nếu không, cái lỗi đó sẽ dễ rớt vào tâm ta khiến ta lặp lại lỗi người.
Tâm lý chung của con người là bí mật vui mừng khi thấy người khác mắc lỗi vì điều đó cho ta cảm giác thấy mình hơn người, muốn người chìm luôn trong lỗi đó để ta được vị trí cao hơn người. Đây là tâm lý hơn thua, độc ác, kiêu ngạo. Tâm lý này sẽ khiến mình đổ vỡ đạo đức về sau. Thay vào đó ta hãy cảm thông, thương xót, khuyên giải và nguyện cầu cho họ hết lỗi.
Khi biết lỗi của người khác thì không được chỉ trích, rêu rao cho người khác vì sẽ làm cho họ xấu hổ, mất uy tín, danh dự trước mọi người. Ngược lại khi biết lỗi của người khác mà ta thụ động không góp ý thì ta dễ rơi vào hoàn cảnh phạm lỗi mà không được ai cản ngăn, nhắc nhở…và đặc biệt sẽ có lỗi với Tổ quốc và làm cho đất nước bị suy yếu dần.
Ta hiểu rằng, họ có lỗi ở điểm này, nhưng lại có ưu điểm ở điều kia, thậm chí là lỗi của họ còn ít hơn mình, và ưu điểm của họ còn nhiều hơn mình. Chưa kể, cuộc sống luôn thay đổi từng ngày, lỗi của họ cũng vậy, họ có thể sửa lỗi và tốt lên mỗi ngày. Ta phải tìm cách khơi gợi điều tốt trong họ, khích lệ cho điều tốt trong họ ngày một lớn hơn.
Tâm lý con người thường muốn che đậy điều kém dở, xấu xa của mình. Do vậy, khi có lỗi, người ta có khuynh hướng gây thêm một lỗi khác để lấp vào, che đậy lỗi cũ, để rồi lỗi chồng thêm lỗi, tội chồng thêm tội. Hiểu điều này, ta đừng vội chê trách người mắc lỗi, hãy nhắc mình luôn yêu thương, độ lượng khiến người dũng cảm chân thành nhận lỗi của mình; đặc biệt phải cầu ơn trên gia hộ trước khi muốn chỉ lỗi và khuyên ai điều gì.
Khi góp ý và sửa được lỗi cho ai đó ta dễ có cảm giác tự hào rồi thấy mình hơn người. Do đó chúng ta phải hết sức cảnh giác, luôn tự nhắc bản thân phải khiêm tốn và nhớ rằng tất cả là nhờ sự gia hộ của ơn trên, là sự dạy bảo của nhiều người chứ không phải là do mình hay, mình giỏi.
Luôn nhớ rằng khi góp ý mà người khác không chịu nghe, thậm chí quay lại chửi bới, nói xấu thì mình cũng không nên bực tức, khó chịu vì có thể do tâm ta chưa đủ yêu thương, uy tín mình chưa lớn. Thay vào đó hãy luôn giữ tâm bình thản, kiên nhẫn góp ý trong tình yêu thương độ lượng và thầm cầu ơn trên gia hộ cho người đó hết lỗi lầm. Đôi khi không phải trường hợp nào ta cũng trực tiếp góp ý, nếu cảm thấy họ chưa đủ cảm tình với mình thì nên khéo léo nhờ những người có uy tín hay người có khả năng, thân thiết với họ hơn để việc giúp đỡ và góp ý thực sự lợi ích.
Khi thấy lỗi người ta cũng hiểu rằng chính bản thân mình cũng có thể bị lỗi ấy, cần nghiêm khắc xét lại bản thân, cầu cho người hết lỗi và ngăn chừa lỗi cho mình. Nếu có thể thân thiết với người, ta và người cũng có thể động viên khuyên bảo lẫn nhau để cùng sửa lỗi này. Đồng thời, ta nên cẩn thận suy xét, phân tích lỗi ấy đến từng nhân quả, từ đó lấy lỗi của người để làm bài học giúp ta tránh những lỗi lầm đó về sau.
Đối với các lỗi nghiêm trọng ảnh hưởng tới tình cảm mọi người, gây chia rẽ làm tổn hại nghiêm trọng đến tập thể cộng đồng, quốc gia. Ta cần phải quyết liệt ngăn chặn, trình báo xử lý với cơ quan chức năng để có kỷ luật đúng mức.
Để giúp người khác sửa lỗi thì chính bản thân mình phải có ý thức tu dưỡng đạo đức, tha thiết chân thành tìm và quyết tâm sửa được những lỗi của mình dù là vi tế nhất. Tham khảo các phương pháp sửa lỗi theo tín ngưỡng tôn giáo mình tin theo như trong đạo Phật, sửa lỗi bằng cách thường xuyên sám hối, lễ Phật, ngồi thiền, tôn kính Phật tuyệt đối, tu hạnh từ bi thương yêu mọi người và mọi loài thật sâu dày, tạo nhiều công đức bằng các việc làm từ thiện. Chỉ khi trong tâm mình không muốn người khác mắc lỗi nữa thì ta mới có đủ uy tín để chỉ lỗi người khác.
BÀI ĐỌC THÊM
Xin hãy cẩn thận
Khi nghe về một đứa bé ăn cắp, có người đã có suy nghĩ chê bai đứa bé là đồ mất dạy, bố mẹ nó không biết dạy con. Tuy nhiên ý nghĩ khinh chê này là cái nhân để một kiếp nào đó chính họ sẽ trở thành kẻ trộm cắp. Ý nghĩ cũng tạo thành tội là vậy. Ngoài ra, chúng ta hay khởi tâm ghét người mắc lỗi. Ta không biết rằng khi mình khởi tâm ghét thì cái lỗi đó thành cái tội rớt vào đời ta. Nếu biết bình tĩnh phân tích cái lỗi cho người khác, ngăn không cho cái lỗi đó lây lan, không khởi tâm ghét bỏ họ thì đó là một thành công rất lớn đối với một người hướng về đời sống đạo đức.
Cho nên khi nghe về lầm lỗi của ai, ta hãy nghe một cách thanh thản, không để cho tâm mình khởi lên cái ghét bỏ. Có như vậy ta mới bình tĩnh phân tích nguyên nhân cái lỗi và tìm cách giúp họ vượt qua, tìm cách ngăn lầm lỗi của họ lại. Nên biết, tuy ta tha thứ, thông cảm nhưng không phải dễ dãi để người khác tiếp tục phạm lỗi. Ta không cho phép người lầm lỗi nhưng ta không ghét người có lỗi, đây là tâm lý hết sức quân bình đúng đắn hợp với đạo làm người. Hãy giữ tâm lý, suy nghĩ này rất kỹ cho tâm hồn, cho cuộc đời mình.
Nguồn: Thiền Tôn Phật Quang


