Thương ghét là một trong những trạng thái của tình cảm, nếu thương ghét đúng làm cho trái tim ta trở nên thánh thiện hơn, thương ghét sai dẫn ta đi dần vào con đường tăm tối mịt mờ. Chỉ khi ta vượt qua khỏi những thương ghét ích kỷ tầm thường, thì ta đã bắt đầu làm chủ được tâm hồn mình, cũng chính là đang noi theo tấm gương của các bậc Thánh giải thoát, giác ngộ với tấm lòng từ bi yêu thương khắp cả vạn loài.
Thông thường, ta hay bị tình cảm làm lu mờ lý trí nên có những tình cảm thương ghét sai lầm. Thương ghét đúng thì đời ta sẽ an ổn hạnh phúc, tinh thần mạnh mẽ hơn, uy đức lớn dần lên, công đức tăng trưởng từng ngày. Còn khi thương ghét sai, ta sẽ tạo tội để rồi trôi lăn trong luân hồi khổ đau mãi mãi. Do đó, ta phải xây dựng những tình cảm cao thượng trong lòng mình. Khi thương hay ghét điều gì phải sáng suốt cân nhắc cẩn thận.
Ta thương ghét ai đó vì hai nguyên nhân:
Một là do duyên nghiệp kiếp trước. Nếu ta chịu ơn ai, khi gặp lại tự nhiên thấy thương, ngược lại, nếu có oan trái với ai thì gặp lại người đó tự nhiên ta ghét.
Hai là do cảm tính nhất thời, a dua theo thời cuộc hoặc theo đám đông.
Vì vậy, nếu gặp chuyện không vừa ý, nghịch lòng đừng nên né tránh mà tìm cách hóa giải để oan trái không kéo dài thêm và cẩn thận đừng để bị cảm giác đánh lừa mà yêu ghét sai lầm.
Để yêu thương được một người ta phải hiểu họ, vây nên trước hết mình phải là người biết lắng nghe, biết quan sát, thấu hiểu để yêu thương và cảm thông với con người nhiều hơn.
Chúng ta thường có khuynh hướng yêu thích người giàu, người đẹp do cái phước chiêu cảm nên sức hút của họ rất mạnh. Ngược lại, người nghèo, người có hình tướng khiếm khuyết do thiếu phước nên ít được người khác quan tâm, thương yêu. Biết vậy, với những người bất hạnh ta lại càng phải thương quý hơn và giúp họ làm sao nâng cái phước của mình lên để cuộc sống của họ có ý nghĩa giữa cuộc đời.
Tình cảm nam nữ là một loại bản năng tự nhiên, chi phối cảm xúc của ta một cách mãnh mẽ. Nhiều vụ án thương tâm xảy ra (tự vẫn, giết người,…) cũng do tình cảm thương ghét một cách mù quáng. Thái độ đúng ở đây là yêu thương một cách sáng suốt, không yêu người chỉ vì muốn chiếm lĩnh, muốn thỏa mãn tình cảm cá nhân, phải làm sao để người mình yêu thương được hạnh phúc, cả hai cùng xây dựng những tình cảm tích cực để đóng góp cho lợi ích của cộng đồng.
Ta nên thể hiện tình cảm một cách kín đáo, tế nhị, khéo léo, không nên có thái độ bốc đồng, cuồng nhiệt một cách thái quá. Nếu ta bộc lộ tình thương một cách quá mức sẽ khiến người mình thương dựa dẫm, ỷ lại và khiến người xung quanh thấy khó chịu, nảy sinh tình cảm đố kỵ. Không chỉ vậy, ta rất dễ bị khống chế nếu người xấu lợi dụng điểm này mà chiếm cảm tình, gài bẫy, đe dọa, buộc ta phải làm điều sai trái.
Tình cảm đúng và chân chính nhất là yêu điều thiện, ghét điều ác. Phải kiên quyết đấu tranh để loại bỏ cái xấu, cái ác trong cuộc đời, dũng cảm bảo vệ điều thiện, bênh vực điều chính nghĩa, giữ gìn danh dự quốc gia. Không nên có thái độ mơ hồ “không thương, không ghét”, thờ ơ dẫn đến vô cảm.
Những người đạo đức lớn, dám hy sinh cả cuộc đời để phụng sự, cống hiến cho cái chung thiêng liêng thì ta phải dành cho họ sự thương kính, sẵn sàng dùng thân mạng để bảo vệ họ. Có được tình cảm như vậy thì mình trở nên có giá trị trong mắt người khác, phước mình tăng lên dần.
Nếu ta đặt tình cảm tôn thờ, ngưỡng mộ vào những đối tượng không xứng đáng (như ngưỡng mộ vẻ hào nhoáng bề ngoài của một ai đó) thì phước ta không có, tâm hồn ta tầm thường, không bao giờ được ai kính trọng. Do vậy, trong đời sống ta nên nỗ lực thực hành thiền định để có đủ trí tuệ sáng suốt biết điều đúng sai thiện ác rõ ràng để không tạo nghiệp; đủ sức làm chủ tình cảm để không bị những tình cảm thương ghét làm xao động tâm hồn. Bên cạnh đó phải gắng công tạo phúc lành mỗi ngày để có công đức cản lại sức mạnh của nghiệp. Đồng thời ta cũng siêng năng tập luyện khí công tạo nên sức mạnh tiềm tàng làm chủ nội tâm mình.
Thường tâm lý con người dễ thấy ai làm điều ác là ta cũng ghét luôn người đó. Thái độ đúng là phải thay thế sự ghét bỏ bằng tâm thương xót và luôn cầu mong cho họ sớm quay về nẻo chánh đường ngay. Vì biết những lỗi lầm sẽ khiến họ phải chịu nhiều quả báo đau khổ về sau. Thêm nữa, ta ghét người ác thì tự nhiên cái ác đó chạy vào tâm mình.
Những điều lớn lao bắt đầu từ những điều vô cùng nhỏ nhặt, người có trái tim lớn là người yêu được cả những điều tưởng như tầm thường trong cuộc sống, yêu cành cây, ngọn cỏ, thậm chí yêu được cả những cọng rác bị vứt bỏ bên đường. Để tình thương trong ta lớn dần ta hãy tập yêu thương những điều gần gũi với ta nhất: yêu con đường ta đi, yêu người bạn hàng ngày cùng ta cắp sách tới trường, trân trọng từng miếng cơm manh áo, biết ơn từng ánh mắt quan tâm lo lắng của mẹ cha,…
Những tình cảm đúng mà chúng ta nên xây dựng trong lòng mình:
Kính trọng người già và yêu mến trẻ thơ
Hiếu kính với cha mẹ, tôn trọng thầy cô giáo, tình nghĩa với bạn bè anh em.
Nghiêm khắc với kẻ xấu, dứt khoát với sự gian dối.
Bao dung, tha thứ cho người lầm lỗi.
Xót xa trước những nỗi khổ đau của con người.
Biết vui mừng trước thành công của người khác.
Hân hoan khi người thân đi xa về.
Yêu đất nước quê hương mình.
Yêu chuộng hòa bình, trung thành với tổ quốc
Kính trọng những anh hùng, những vĩ nhân, những lãnh tụ cao cả.
Biết ơn những ân nghĩa ta nhận được trong cuộc đời.
Yêu thương cây cỏ, yêu thương thiên nhiên, trăng, sao, mây, nước.
Quý trọng nghệ thuật.
Hăng hái dấn thân phụng sự.
Một tình cảm lớn mà mỗi người cần phải xây dựng trong lòng là tình yêu đất nước. Nhất là trong hoàn cảnh ngày nay, các thế lực thù địch đang có âm mưu diễn biến hòa bình để từng bước xâm lược nước ta. Mặt khác những giá trị văn hóa truyền thống đang ngày bị mai một bởi dòng văn hóa ngoại lai. Chúng ta phải có trách nhiệm và bổn phận gìn giữ, phát huy truyền thống văn hóa, kiên quyết đấu tranh trước những thủ đoạn tinh vi hiểm độc của kẻ xâm lược. Vì vậy, điều chúng ta cần phải làm là:
Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của người công dân (đóng thuế, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật,…)
Siêng năng lao động giúp đời, sẳn sàng phụng sự hy sinh.
Sống đơn giản, vừa chừng, tiết kiệm, hạn chế dùng đồ ngoại.
Cảnh giác trước những lời rỉ tai, xuyên tạc nói xấu chính quyền nhà nước.
Mạnh dạn tố giác nếu phát hiện những âm mưu chia rẽ, phá hoại, lật đổ chính quyền.
Nguyện lòng trung thành tuyệt đối với tổ quốc để không bị móc nối mua chuộc hay khống chế buộc ta phản bội quê hương.
Bản thân mỗi người phải hoàn thiện mình về đạo đức, tài năng để có đủ bản lĩnh xây dựng và bảo vệ đất nước trong mọi hoàn cảnh.
LỜI KẾT
Tình cảm
Trái tim để không là trái tim vô dụng
Nhưng yêu thương phải biết đúng và sai
Thương yêu sai làm cuộc sống đọa đầy
Thương yêu đúng làm tương lai hạnh phúc
Có thương ghét giam ta trong tù ngục
Với bất an và những lúc rộn ràng
Khi thương yêu ai cũng sống mơ màng
Trong ảo mộng như một làn sương khói
Theo lời Phật ta cũng thương vời vợi
Những tình thương không ranh giới, biên cương
Tâm từ bi trùm phủ cả Mười phương
Và thanh thản như tiếng chuông chiều vắng
Rồi mỗi ngày ngoài sân vàng ánh nắng
Đời vẫn vui như quà tặng thiêng liêng
Dành cho ai yêu được khúc nhạc "thiền"
Rất tịch lặng nhưng vang rền Ba cõi.
Nguồn: Thiền Tôn Phật Quang
BÀI ĐỌC THÊM
ĐIỀU VĨ ĐẠI NHẤT CỦA HƯNG ĐẠO ĐẠI VƯƠNG TRẦN QUỐC TUẤN
Ai cũng biết về Trần Hưng Đạo, vị tướng lừng danh lịch sử toàn thế giới với 3 lần đánh bại quân xâm lược Nguyên Mông. Nhưng điều vĩ đại nhất trong con người ông là gì?
Mâu thuẫn hoàng tộc
Trần Hưng Đạo tên thật là Trần Quốc Tuấn là con trai của Khâm minh Đại vương Trần Liễu. Chú ruột của Trần Quốc Tuấn chính là vua Trần Thái Tông (Trần Cảnh). Sinh ra đã mang dòng máu hoàng gia nhưng hoàn cảnh gia đình lúc bấy giờ của ông lại vô cùng phức tạp.
Thái sư khai quốc nhà Trần, Trần Thủ Độ vô cùng lo lắng khi vua Trần Thái Tông lên ngôi đã lâu mà chưa có con. Vì vậy, Trần Thủ Độ đã ép Trần Liễu phải "nhường" vợ lại cho em trai để có con nối dõi ngay trong lúc Thuận Thiên Công chúa đang mang thai. Như vậy khác gì Trần Liễu vừa mất vợ, vừa mất con?
Quá tức giận, Trần Liễu tập hợp quân chống lại nhưng không thành, nhưng vẫn được sống vì vua Thái Tông nhân từ thương anh, tha tội chết.
Nhưng cũng từ đó, Trần Liễu không nguôi hậm hực, không phục cho nên đi khắp nơi, tìm thầy giỏi, người tài dạy võ công, lễ giáo, văn chương cho con trai với mong muốn Trần Quốc Tuấn sau này sẽ thành người thập toàn thập mỹ, văn võ song toàn, có đủ phẩm chất để trả thù cho cha.
Sau này, khi Trần Liễu ốm bệnh, sắp gần đất xa trời có gọi Trần Quốc Tuấn lại gần căn dặn: "Con không vì cha lấy được thiên hạ, thì người cha này dưới suối vàng cũng không thể nhắm mắt".
"Thù cha" không trả - xứng là vĩ nhân
Lời trăn trối của cha trước lúc lâm chung, dĩ nhiên ông phải "Dạ", nhưng trong lòng Trần Quốc Tuấn không cho là chuyện nên làm.
Sinh ra đã được coi là bậc kỳ tài, văn võ song toàn, khôi ngô tuấn tú, thể chất hơn người, luôn bị người đời nghi kỵ khi được nhà vua tin dùng, nhưng Hưng Đạo Đại Vương vẫn luôn 1 mực giữ tấm lòng trung, sắt son không đổi.
Truyện kể rằng, có lần, ông cùng vua Trần Nhân Tông đi dạo, biết có kẻ nhòm ngó việc ông cầm gậy có bịt sắt đi cạnh. Thấy vậy, Trần Quốc Tuấn liền bẻ đôi cây gậy rồi bỏ đi.
Chỉ 1 hành động nhỏ trong khoảnh khắc ngắn ngủi nhưng chính điều này khiến cho những lời gièm pha tự động biến mất.
Tương truyền, Trần Quốc Tuấn từng mang lời trăn trối của cha mình để thử lòng các con trai ông cùng các tướng như Yết Kiêu, Dã Tượng. Khi đó, không ai tán đồng việc "trả thù" ngoại trừ 1 người con của ông tên Trần Quốc Tảng.
Đến người ngoài còn biết trung nghĩa trái phải, vậy mà con ruột lại có ý đố bất chính, Trần Quốc Tuấn tức giận vì ý định muốn tranh ngôi đoạt vị của Quốc Tảng, ông mắng là đồ vong ân bội nghĩa, rồi từ mặt đuổi đi, mãi mãi không cho trở về gia tộc!
Có lần khác, đứng trước trận chiến lớn với quân Nguyên Mông, chính Trần Quốc Tuấn chủ động xóa tan nghi ngại với Trần Quang Khải, con trai lớn của Trần Cảnh. Hai người vốn là đầu mối của 2 chi, dĩ nhiên thừa hưởng "mối thù" từ đời cha.
Chuyện kể rằng: Hưng Đạo Vương chủ động mời thái sư Trần Quang Khải đến trò chuyện, chơi cờ rồi sai người đun nước thơm. Sau đó, ông tự tay kỳ lưng, tắm cho thái sư. Đường đường là Quốc Công Tiết Chế của nhà Trần, vị trí không hề kém cạnh nhưng vẫn chủ động làm những việc đó, đủ thấy Trần Quốc Tuấn vị tha thế nào, gạt thù nhà để chung tay lo nghiệp nước.
Lời bình
Phim Trung Quốc thường có câu: "Quân tử trả thù mười năm chưa muộn"! Xem ra, "quân tử" đó không phải là quân tử đích thực!
Chuyện Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn không coi "thù cha" là mối thù, chủ động gạt hiềm khích bằng tấm lòng vị tha và khiêm nhường để cứu dân cứu nước, cho thấy ông không chỉ là bậc "đại quân tử" mà còn là một vị Phật sống vậy. Và đó mới là điều vĩ đại nhất của ông.
Còn bạn, bạn có cho là như vậy không?
Nguồn: Trí Thức Trẻ


