Khoa học là sự kết tinh của trí tuệ nhân loại từ xưa đến nay. Khoa học có tính lý trí cao nên phần lớn thành tựu khoa học rất gần chân lý. Người biết ứng dụng khoa học vào cuộc sống thực tiễn sẽ tạo nên được rất nhiều điều tốt đẹp cho cuộc đời. Do đó tìm hiểu và ứng dụng khoa học nên được khuyến khích sâu rộng trong xã hội. Thanh niên Phật tử phải là người đi đầu trong việc học hỏi thêm kiến thức về khoa học, vừa dùng lý luận giáo lý vừa chứng minh bằng các chứng cứ khoa học để tăng sức thuyết phục và niềm tin đó giúp đạo pháp được lan tỏa khắp nơi.
Con người luôn khát khao nghiên cứu và tìm cầu hiểu biết. Có kiến thức khoa học giúp ta xử lý các vấn đề, giải thích được nhiều điều trong cuộc sống tốt hơn, làm việc hiệu quả hơn. Song, đạo Phật rất thực tế và khoa học, do vậy đối với người Phật tử bên cạnh tu dưỡng, có kiến thức nền tảng giáo lý vững chắc, thêm kiến thức khoa học để có sự đối chiếu, chứng minh đạo Phật dẫn đầu khoa học, tránh để Đạo Phật đi vào lạc hậu, mê tín.
Khoa học giúp con người hiểu và lý giải được những sự kiện, hiện tượng trong cuộc sống một cách đúng đắn. Sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật và công nghệ đưa con người từ sơ khai, lạc hậu đến xã hội văn minh tiến bộ. Những sáng chế, nghiên cứu, phát minh ngày càng hữu ích, gần gũi với thực tế là công cụ hỗ trợ cho đời sống con người một cách hiệu quả và thông minh.
Thế giới đang đối mặt với các nguy cơ thiếu hụt nguồn năng lượng, nguyên liệu, nhiên liệu do đã bị khai thác quá mức gần đến cạn kiệt. Nhờ những thành tựu khoa học, ta mới có thể tìm ra được những nguồn năng lượng, nguyên liệu, vật liệu mới để thay thế cho các nguồn truyền thống giúp cho nền văn minh của loài người tiếp tục tồn tại và phát triển.
Hiểu biết về khoa học giúp chúng ta định hướng được nghề nghiệp của mình trong tương lai. Ví dụ, có kiến thức về công nghệ 4.0, chúng ta biết được ngành, nghề nào sẽ bị thay thế/cần thêm nhân sự, … từ đó có kế hoạch định hướng, phát triển nghề nghiệp ổn định cho chính mình và mọi người. Quan sát, cập nhật những phát minh, sáng chế trong thực tế, từ đó ta cũng có thể học hỏi thêm kiến thức khoa học trong hiện tại và dự đoán phần nào xu hướng trong tương lai.
Khoa học giúp cho việc lan truyền đạo lý được diễn ra thuận lợi và rộng mở hơn: ứng dụng công nghệ thông tin vào việc ghi chép, truyền tải các bài giảng, sử dụng các kỹ thuật ghi hình, quay phim, truyền hình trực tuyến.
Khi có kiến thức, hiểu biết về khoa học ta hiểu rõ và sâu sắc hơn về đạo học, đặc biệt là hệ thống kiến thức về thiền định mà Đức Phật để lại. Nhờ đó làm sáng tỏ hơn đạo lý trong đạo Phật, làm cho đạo Phật trở nên thuyết phục trước khoa học, thậm chí là dẫn đường cho khoa học.
Ta phải có kiến thức nhân sinh quan phù hợp, có tầm nhìn khoa học rộng mở hơn, so với những gì khoa học đã thừa nhận. Theo đó, có những vấn đề khoa học chưa chứng minh, chưa thừa nhận nhưng không phải là không tồn tại (nhân quả, luân hồi, cõi giới vô hình,...). Do đó khi tiếp cận kiến thức khoa học ta phải tiếp tục giải quyết những vấn đề hiện nay chưa tìm ra, không nên né tránh, bỏ qua hay phủ nhận.
Khoa học và đời sống tâm linh là hai thứ không thể tách rời trong cuộc sống của con người. Do đó, cần duy trì sự cân bằng giữa tâm linh và khoa học, để có cái nhìn thực tế về cuộc sống, thay vì cuồng tín hay phủ nhận sự tồn tại của tôn giáo.
Khoa học phải đi kèm với đạo đức. Khoa học thường mang nặng tính lý trí, thực dụng nên đã có phần xem nhẹ vấn đề đạo đức. Điều này đã khiến nhiều thành tựu khoa học vô tình trở thành công cụ để gieo rắc điều tai hại vào cuộc đời, gieo nhân xấu ác, vi phạm đạo đức ở mức nghiêm trọng. Ví dụ: Khoa học năng lượng hạt nhân được dùng để tạo ra bom hạt nhân. Vì vậy khi tiếp nhận kiến thức khoa học, ta nên có sự đối chiếu kĩ lưỡng với đạo đức để việc ứng dụng mang lại kết quả tốt lành, tạo thành công đức lớn và giảm tối đa những hệ quả phía sau.
Kiến thức khoa học rất đồ sộ nên mỗi người tùy theo nhu cầu, trình độ mà tiếp cận khoa học với góc độ khác nhau, nên ưu tiên những điều có tính thực tiễn, ứng dụng vào cuộc sống trước. Những điều có tính hàn lâm nên tham khảo để tăng thêm kiến thức.
Mỗi người ở chuyên môn của mình phải nghiên cứu sâu các môn khoa học liên quan để làm cho tốt hơn. Nếu là một nhà nghiên cứu chuyên sâu thì tìm tòi phát minh thêm điều mới để phục vụ cho lợi ích xã hội; còn nếu là người áp dụng khoa học thì nên cập nhật những kiến thức mới, phát minh mới để đưa vào áp dụng, cải tiến ngay trong cuộc sống thực tế, đồng thời theo kịp bước tiến của khoa học và phù hợp với tầm nhìn tương lai.
Xây dựng cộng đồng trao đổi kiến thức khoa học áp dụng được trong đời sống; kinh nghiệm sản xuất và nhu cầu thực tế của xã hội sẽ thúc đẩy tiến trình cải tiến công nghệ (máy móc, dụng cụ, quy trình,…) và cho ta nhiều ý tưởng thúc đẩy các sáng chế mới. Để tạo được những máy móc tân tiến hơn, mang lại hiệu quả sản xuất cao hơn; trước hết ta cần phải nghiên cứu, cập nhật những kiến thức nền tảng về khoa học.
Khuyến khích học sinh, sinh viên có những đề tài nghiên cứu khoa học, các giải thưởng khoa học cũng như những chương trình học thuật để có cách nhìn nhận, nghiên cứu sâu hơn về những kiến thức tìm hiểu được.
Lời kết.
Đạo Phật là Đạo của sự thật, là chân lý tự nhiên của vũ trụ. Vì nền tảng giáo lý của nhà Phật và kho tàng tri thức của khoa học luôn có sự tương quan và liên hệ chặt chẽ với nhau nênkhi khoa học tiến bộ chừng nào thì sẽ càng làm sáng tỏ, thuyết phục hơn về những lời dạy của Đức Phật chừng nấy. Chính vì vậy, khoa học và Đạo Phật luôn tương hỗ cho nhau để cùng xây dựng cuộc đời này ngày một tươi sáng hơn.
BÀI ĐỌC THÊM
Chuyện rằng Newton bị trái táo rơi trúng đầu mà đã nghĩ khác làm mở ra một nền vật lý thiên văn vũ trụ. Ai cũng có khi bị cái gì rơi trúng đầu, nhưng chỉ nghĩ vì nó nặng nên nó rơi. Chỉ một mình Newton nghĩ khác, Trái Đất và trái táo hút nhau. Thế là mọi chuyện thay đổi. Khi khám phá ra lực hấp dẫn và tìm ra công thức của nó, chính Newton cũng không biết lực hấp dẫn bản chất là gì. Nhưng chấp nhận vì đúng là có lực hấp dẫn. Bây giờ khoa học hiện đại cũng không biết bản chất....
Giải Nobel vật lý trao cho 3 nhà khoa học Anh David Thouless Duncan Haldane, Michael Kosterlitz, vì những khám phá về vật chất ở dạng lạ. Cũng là vật chất, nhưng ở trong điều kiện khác với thông thường (Địa cầu) thì vật chất chuyển sang trạng thái khác.
Điều này sẽ mở ra cho nhân loại cái hiểu về sự sống trong toàn vũ trụ. Không nhất thiết phải là trọng thái vật chất giống như Trái đất thì mới có sự sống. Ở các cõi nước khác, với điều kiện môi trường rất khác lạ, vật chất sẽ xuất hiện với trạng thái khác.
Trạng thái nào cũng được, miễn là có tâm tức thì là có sự sống. Tâm thức chúng sinh thì cõi giới nào cũng giống nhau, nhưng trạng thái vật chất có thể khác nhau. Vì trạng thái vật chất khác nhau nên khó liên lạc giao tiếp với nhau theo cách bày tỏ ngôn ngữ của Địa cầu.
Ví dụ như những nhà khoa học nói rằng, hiện nay thiết bị thiên văn quan sát vũ trụ thì địa cầu ta có khả năng quan sát rất xa, mà với tính thiên văn đó thì không tìm thấy sự sống nào gần mình. Nếu có gần mình nhất thì cũng phải đi mất 7 năm ánh sáng. Nếu ánh sáng đi 7 năm thì vật thể đi bao lâu, mà hiện nay chưa có vật thể nào đi nhanh bằng ánh sáng cả. Và hiện tại còn rất nhiều hành tinh cách ta hàng nghìn năm, hàng triệu năm, thậm chí hàng tỉ năm ánh sáng thì ta không thể tưởng tượng có vật thể nào có thể đi nhanh hơn ánh sáng để có thể đến thăm địa cầu này. Chính vì lý luận cực kỳ đơn giản này mà ta phủ nhận không có người ngoài hành tinh.
Nhưng nếu lỡ nền khoa học họ tiến bộ đến nỗi có thiết bị đi nhanh hơn ta thì sao. Do vậy, việc ta lấy trình độ kiến thức khoa học của mình để suy đoán về họ cũng giống như việc ta lấy dạ tiểu nhân mà đo lòng quân tử vậy, đó là một sự võ đoán, hẹp hòi. Nên khoa học cứ không chịu công nhận rằng có người ngoài hành tinh mà trên khắp thế giới thì chứng cứ xuất hiện rất nhiều.
So với vũ trụ bao la này thì trái đất của ta chỉ là một tinh cầu bé nhỏ. Và kiến thức khoa học mà người địa cầu có được chỉ là hạt bụi nhỏ so với dữ liệu của vũ trụ. Biết như thế nên khi nghiên cứu một vấn đề nào đó, ta vừa dựa vào kiến thức khoa học nhưng cũng không bị giới hạn trong khoa học hiện nay.


