Kiến thức của loài người không ngừng được bổ sung và điều chỉnh vì vậy ai không biết thu thập, cập nhật sẽ bị lạc hậu và không thể theo kịp thời đại. Ai dám chắc kiến thức mình toàn vẹn đủ dùng thì người đó khá chủ quan và kiêu ngạo. Nếu học hỏi được nhiều, sáng tạo càng nhiều thì người đó vượt lên thành người tri thức đóng góp được nhiều cho xã hội, cộng đồng. Do đó, cập nhật kiến thức xưa và nay - là quá trình cần thiết và tất yếu.
Kiến thức xưa là kết tinh của trí tuệ loài người qua bao nhiêu thế hệ về tất cả các lĩnh vực. Đây chính là một kho tàng tri thức đồ sộ, là tài sản kế thừa vô cùng quý giá của nhân loại. Chúng ta phải hiểu rằng những kiến thức xưa không hẳn đã lạc hậu; có những thành tựu, phát minh trong quá khứ vẫn còn là niềm tự hào của nhân loại. Chính nhờ nền tảng kiến thức đó mà con người đã tạo nên những thành tựu như ngày nay.
Trân trọng kiến thức xưa và tìm cách áp dụng phù hợp vào thời nay. Nếu biết khôn khéo kết hợp sự minh triết của các vĩ nhân trong lịch sử (Đức Phật, Khổng Tử, Lão Tử, Socrate,…) với tri thức hiện đại thì có thể mang lại sự ổn định, hạnh phúc và thịnh vượng cho mỗi cá nhân, gia đình, tổ chức và quốc gia. Một ví dụ điển hình là người Nhật áp dụng thành công nền triết học của Vương Dương Minh để xây dựng một đất nước vừa thực tế vừa tinh tế, vừa trầm lắng để ngày nay Nhật Bản trở thành cường quốc trên thế giới.
Kiến thức ngày nay là tiếp tục kế thừa và phát huy giá trị của các kiến thức xưa. Trải qua chiều dài lịch sử, nhân loại đã có nhiều đột phá mới với những thành tựu to lớn, những bước nhảy vọt về công nghệ thông tin, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo,… Những kiến thức này nhanh chóng đi vào cuộc sống, khiến mọi người phải nắm bắt để bắt kịp với thời đại. Việc thu thập và cập nhật kịp thời các kiến thức này sẽ hỗ trợ cho đời sống giúp ta làm việc tiện lợi, nhanh chóng và hiệu quả, sáng tạo những ý tưởng mới, làm sản phẩm với những tính năng ưu việt và giải quyết vấn đề phức tạp.
“Học, học nữa, học mãi”. Sự học là không hề có điểm dừng, bởi ta biết rằng những điều mình biết rất nhỏ bé so với vũ trụ kiến thức vô tận vì vậy ta luôn phải có tinh thần ham học hỏi.Nhất là những kiến thức liên quan, bổ trợ cho chuyên môn mình đang học, đang làm; hơn nữa là những kiến thức mang lại lợi ích cho xã hội, cộng đồng trong hiện tại và tương lai. Nếu có thể áp dụng ngay kiến thức chuyên môn mình đang học, đang làm vào việc đóng góp cho xã hội thì càng tốt hơn nữa. Tuy nhiên, ta nên sáng suốt, cẩn trọng và chọn lọc trong quá trình trau dồi tri thức.
Có những kiến thức từ xưa đến hiện tại không còn mang tính đúng đắn nữa. Ví dụ kim cương không phải chất cứng nhất thế giới hay diêm vương tinh không còn là hành tinh trong hệ mặt trời v.v. Lại có những luận lý hiện đại đang dần lệch với lợi ích, sai với đạo đức chung của nhân loại. Thái độ của chúng ta là phải chọn lọc, thu thập, cập nhật kiến thức có lợi, tránh những tác động tiêu cực và những điều sai lầm.
Cần có thái độ chủ động cập nhật kiến thức về những vấn đề mang tính thời sự như văn hoá, nghệ thuật, an ninh, chính trị,... Để có đủ lý lẽ thuyết phục góp phần vào việc tuyên truyền, giải thích với mọi người và đấu tranh với các thế lực chống phá đất nước.
Có nhiều nguồn khác nhau để chúng ta thu thập, cập nhật kiến thức như phương tiện truyền thông (internet, sách báo, truyền hình,...) hay kiến thức tích lũy từ mọi người xung quanh (nghe/nhìn,…) hoặc trải nghiệm thực tế về văn hoá, truyền thống, lịch sử, địa lý. Chúng ta phải luôn luôn biết nghi vấn, xét lại kiến thức mà ta thu thập, cập nhật được có đúng, có phù hợp với thực tiễn, có tính khả thi hay không, khi áp dụng sẽ mang lại lợi ích cho cuộc sống hay không.
Khoa học tâm linh là kiến thức và nhu cầu không thể thiếu của tất cả mọi người. Có những điều mà khoa học chưa thể chứng minh nhưng thực tế vẫn tồn tại thì buộc ta phải chấp nhận như một định đề như luật Nhân Quả, hiện tượng luân hồi, linh hồn,… Thế giới cần phải nghiêm túc nghiên cứu về tâm linh, chấp nhận những tiên đề ban đầu như vậy để đi tìm cho con người đạo giáo chân chính, chứ không phải chống lại tôn giáo, không bị bó buộc bởi những định kiến sai lầm. Cụ thể, nếu ta xem luật Nhân Quả là điều hiển nhiên thì ta lại bắt đầu mở ra một nền khoa học mới: Khoa học tâm linh và đạo đức cho nhân loại. Ai gieo nhân gì sẽ gặt quả đó; ai làm ác phải bị đau khổ; ai làm thiện sẽ được hạnh phúc. Đó là sự công bằng và lẽ tất nhiên. Từ sự khách quan của nhân quả, thế giới sẽ bước vào thời kỳ mới, hạnh phúc thăng hoa tiến bộ vượt bậc.
Khi hiểu rằng, tâm linh là nhu cầu thiết yếu thì chúng ta phải tìm cho được một tôn giáo chân chính, phù hợp để đi theo. Nhờ đó ta có được sự an lạc, hạnh phúc chân thật, bền vững. Như nhà bác học Albert Einstein từng nói: "Tôn giáo của tương lai sẽ là một tôn giáo toàn cầu, vượt lên trên mọi thần linh, giáo điều và thần học. Tôn giáo ấy phải bao quát cả phương diện tự nhiên lẫn siêu nhiên, đặt trên căn bản của ý thức đạo lý, phát xuất từ kinh nghiệm tổng thể gồm mọi lĩnh vực trong cái nhất thể đầy đủ ý nghĩa. Phật giáo sẽ đáp ứng được các điều kiện đó".
Chúng ta phải tu tập thiền định để nâng cao phát triển nền tâm linh cho nhân loại. Hiện nay trên thế giới, có nhiều phương pháp thiền khác nhau và đang được phát triển mạnh mẽ, nhất là ở các nước phương tây. Thiền trong Phật giáo (được truyền thừa từ Đức Phật Thích Ca Mâu Ni) mang lại lợi ích rất lớn về sức khỏe, tinh thần, trí tuệ, tăng trưởng đạo đức con người một cách bền vững, nâng con người lên một tầm cao mới về tâm linh nếu chúng ta thực hành đúng phương pháp. Ngày nào đó, nhân loại sẽ hiểu rằng Thiền của đạo Phật là kết tinh trí tuệ của nhân loại, thúc đẩy loài người tiến lên một bước tiến bộ mới, một sự tiến hoá mới, một nền văn minh mới, phát triển mới. Thiền định sẽ không còn là riêng của Đạo Phật mà sẽ trở thành tài sản chung của nhân loại. Chúng ta cần đón nhận thiền như một sự tu luyện, rèn luyện bắt buộc của từng cá nhân, những người có trí tuệ sẽ tìm về thiền định bởi Thiền là tương lai của nhân loại.
Không bao giờ tự mãn với những kiến thức có được vì sẽ dẫn đến cực đoan, tri thức không được cập nhật sẽ trở nên lạc hậu, ích kỷ. Là người đệ tử Phật, chúng ta càng phải thấy trách nhiệm của mình đối với cuộc đời, với tri thức của nhân loại, với thế giới này nhiều hơn nữa. Cần xác định rõ mục tiêu lớn nhất của mình trong việc thu thập cập nhật kiến thức xưa và nay là vì nhân loại, vì chúng sinh, chúng ta mong ước thế giới này hạnh phúc, bớt đau khổ, văn minh hơn, có đạo đức hơn trên nền tảng tiếp thu tri thức thế giới và triết lý đạo Phật.
Lời kết.
Tri thức đóng vai trò rất quan trọng trong sự hình thành và phát triển của nhân loại. Lĩnh hội tri thức là một quá trình rèn luyện lâu dài và bền bỉ mà mỗi chúng ta đều phải siêng năng trau dồi, củng cố hằng ngày. Vậy nên, ta hãy luôn chủ động tìm tòi thu thập, cập nhật cả kiến thức xưa và nay một cách phù hợp, rồi linh hoạt áp dụng vào các lĩnh vực để đáp ứng nhu cầu xã hội và phục vụ tốt cho cộng đồng. Thế nhưng, tri thức phải song hành với đạo đức thì mới trở nên vững bền, vì đạo đức là điều quan trọng, cốt lõi hình thành nên nhân cách, trí tuệ con người. Do đó, ta nên biết vận dụng, lấy phương pháp Thiền Định làm nền tảng phát sinh trí tuệ và lấy giá trị đạo đức tâm linh làm kim chỉ nam cho hành động để những giá trị được tạo ra càng thêm ý nghĩa, thiết thực và bền vững.
BÀI ĐỌC THÊM
Xưa và nay
Có những điều từ xưa để lại, rất hay, ta chỉ cố gắng học theo là tốt rồi. Nhưng cũng có những điều càng về sau càng phát triển tốt hơn trước, mà ta phải chấp nhận tiến bộ đi theo.
Ví dụ như thuật khí công, nội công, khinh công, châm cứu, dịch lý, tử vi.... của người xưa truyền lại mà đến bây giờ ta vẫn chẳng hiểu họ học ở đâu ra. Chỉ có thể là các vị được hướng dẫn bởi thần thánh hay sao ấy.
Hoặc trong rừng các bộ tộc vẫn giữ những phương thuốc hiệu quả kỳ lạ làm ngạc nhiên các y sĩ hiện đại.
Hoặc đạo lý về Tam minh Lục thông của Phật thuyết thì mãi mãi là thước đo sự chứng ngộ của người sau.
Những điều xa xưa rất tuyệt vời mà thời gian càng trôi đi càng dễ biến mất rất phí.
Ngược lại có rất nhiều điều mà càng về sau thì càng tinh tế phát triển hơn. Khoa học, kỹ thuật, sự giao lưu giữa các miền văn hóa, kiến thức về đại dương vũ trụ...
Hôm nay ta nói về các tập tục, các lễ hội. Có những tập tục lễ hội mà nếu đánh mất, ta mất cả trái tim mình. Cũng có những tập tục và lễ hội vô lý đến nổi chỉ gây căm phẫn.
Phật giáo cũng vậy, có những nghi thức nghi lễ kiến trúc cần phải được tôn trọng bảo tồn. Ngược lại cũng có những nghi lễ nghi thức kiến trúc cần phải bổ sung cải cách để thích ứng và tăng khả năng giáo hóa hơn.
Ta phải vừa khiêm tốn vừa sáng suốt để chọn xem điều gì nên giữ điều gì nên cải cách.
Nguồn: Thiền Tôn Phật Quang.


