Đã đến lúc chúng ta phải thay đổi thái độ đối với rác
Trước khi trở thành vật bị vứt đi một cách không thương tiếc thì Rác chính là những vật dụng hữu ích, được chế tạo từ nguyên liệu quý giá được khai thác từ thiên nhiên rất vất vả. Tuy nhiên, do sự vô ơn và phản bội của mình, con người đã không tiếc tay vứt bỏ những thứ mà con người không cần tới nữa và gọi nó là rác. Kết quả là rác đầy ắp cả kênh mương, che lấp cống thoát nước bên đường và trôi nổi trên biển cả bao la,... làm ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe và đời sống sinh hoạt của con người. Khi chúng ta nhận thức được rác là bạn thì chúng ta phải biết trân trọng và biết ơn rác bằng cách phân loại, tái chế, xử lý để rác có giá trị. Bởi vì thái độ đối với rác cũng là thước đo đạo đức và cách ta đối xử với rác nói lên mức độ thông minh của ta. Khi đó rác không còn là rác thải nữa mà nó sẽ trở thành nguồn tài nguyên quý giá. Mỗi người trong chúng ta phải biết suy tư sao cho không còn thấy gì là rác nữa.
“Phân từng loại, giữ thật khô
Rác thành báu vật tiền đồ tương lai."
Một trong những tiêu chuẩn căn bản để đánh giá mức độ văn minh của con người là ít xả rác, biết phân loại, tái chế, giữ sạch khô rác. Do đó, để tái chế rác trở nên dễ dàng hơn ta nên phân loại rác thành 6 loại (*), tất cả đều phải được phân loại hợp lý thông minh nhất.
Để việc phân loại rác dễ dàng và thuận tiện hơn tại mỗi hộ gia đình, trên mỗi thùng/ngăn chứa, nên dán nhãn ghi rõ loại rác được phép để vào và các thùng/ngăn này nên có các màu phân biệt khác nhau.
Không phải đợi đến lúc nhà nước bắt buộc mà bản thân mỗi người chúng ta phải chủ động phân loại các loại rác tái chế đem đến các cơ sở thu gom rác tái chế hoặc thực hiện ủ rác hữu cơ thành phân bón cây nếu gia đình có không gian thuận tiện…
Không nên đặt bao rác trước nhà làm xấu mặt tiền, đường phố. Chúng ta xem đó là bình thường vì nhìn quen mắt nhưng đâu biết đó là nỗi nhục của quốc gia đối với khách nước ngoài. Nhìn cái xấu, cái bẩn mãi thành quen, không chịu cải tiến, chính là sự trì trệ trong tâm hồn mỗi người.
Tặng nhau túi phân loại rác, trang bị thùng phân loại rác cho khu trọ, khu phố, công ty, nhắc nhở mọi người thực hiện, rủ nhau nhặt rác và phân loại rác… cũng là các hành động thiết thực đẩy mạnh việc phân loại rác.
Hạn chế việc tạo ra rác. Chúng ta có thể chia sẻ những món đồ cũ còn dùng được cho người đang thiếu như quần áo, sách vở, bàn ghế cũ, thiết bị.... Hoặc mỗi khi không dùng món gì nữa, ta tìm cách xử lý thật hiệu quả như tặng, bán để gây quỹ từ thiện, tái sử dụng hoặc tái chế thành những vật dụng hữu ích. Hạn chế tối đa sử dụng những đồ dùng một lần, các loại đồ nhựa khó phân hủy.
Đề xuất với nhà nước, cơ quan có thẩm quyền ban hành bộ luật về phân loại, thu gom, xử lý, tái chế rác thải làm cơ sở pháp lý và ra chế tài xử phạt nghiêm khắc hành vi xả rác không đúng như quy định.
Thiết lập đường dây nóng phản ánh xe rác không đủ tiêu chuẩn, lắp đặt hệ thống camera quan sát về việc vi phạm đổ rác bừa bãi và thu gom rác không đúng phân loại. Để đường dây này hoạt động được hiệu quả cũng rất cần sự tương tác hỗ trợ qua lại của người dân và chính quyền.
Khuyến khích các công ty có cơ chế thu hồi vỏ (vỏ chai, vỏ hộp) các thiết bị do mình sản xuất từ người tiêu dùng trả lại. Ngoài ra, các siêu thị, công ty lớn buộc phải dùng túi tự phân hủy hoặc túi giấy thân thiện môi trường.
Không nên sử dụng hộp nhựa dùng một lần đựng thực phẩm nhằm bảo vệ sức khỏe con người như một số quốc gia trên thế giới đã làm (Pháp, Mỹ, Canada,…) thay thế bằng nguyên vật liệu thân thiện với môi trường (một số nước đã tạo ra những chiếc bát chắc chắn, hữu dụng từ lá cây để thay thế những đồ đựng thức ăn bằng nhựa). Đồng thời ra luật cấm sản xuất các loại bao bì thực phẩm bằng nhựa và túi nilon vì thời gian phân hủy các loại bao bì này kéo dài cả trăm năm.
Cấm việc nhập khẩu các thiết bị, máy móc cũ, lạc hậu không đạt tiêu chuẩn môi trường, rác thải từ các nước khác vào Việt Nam (đặc biệt là rác thải công nghiệp) bằng nhiều biện pháp mạnh hơn nữa (ví dụ như phạt tiền và phạt tù với mức cao hơn).
Từ việc phân loại rác như trên mà theo đó thùng rác, xe thu gom rác cũng được phân chia thành sáu ngăn tương ứng. Bắt buộc có túi đựng rác sinh học, thân thiện với môi trường dễ phân hủy, có hình ảnh, màu sắc đặc trưng đại diện cho sáu loại rác khác nhau của môi trường mới được đổ rác.
Người thu gom rác tại hộ gia đình sẽ là người có trình độ, có nghiệp vụ, có quyền thay mặt công ty thu gom rác trong việc kiểm tra xem các hộ gia đình có tách riêng từng loại rác không, nếu không tách riêng, thì có thể không nhận rác hay phạt tiền. Người đó kiểm tra cân nặng của rác để tính tiền chính xác, nhờ vậy mọi người sẽ hạn chế tạo ra rác thải.
Cả nhà nước và nhân dân phải đồng lòng thực hiện việc phân loại rác thải, và bắt buộc công ty dịch vụ phải thực hiện đúng, không được đổ chung vào hố lớn và chôn lấp. Theo ước tính nếu mỗi gia đình chỉ cần bỏ ra từ 5 - 10 phút/ngày để phân loại rác, thì sẽ tiết kiệm hàng tỷ đồng/ngày cho các nhà máy xử lý và tái chế rác thải. Việc thu gom rác cần phải được thông qua đấu thầu và có những điều khoản bắt buộc các công ty này phải thực hiện.
Thường xuyên cập nhật và áp dụng những công nghệ tiên tiến nhất để xử lý rác. Chẳng hạn sử dụng công nghệ plasma đưa nhiệt độ lên 2000-4000oC trong điều kiện thiếu oxy để phân hủy các loại chất thải, giúp xử lý triệt để các loại chất thải mà không phát sinh khí thải độc hại hoặc chất thải khác phải xử lý tiếp.
Các phương tiện truyền thông tuyên truyền, hướng dẫn cho người dân thực hiện việc phân loại rác đúng cách. Ngoài ra cũng cần đội vệ sinh môi trường quay phim các khu vực buôn bán để phát hiện và xử phạt các người buôn bán xả rác bừa bãi.
Giáo dục, tuyên truyền về ảnh hưởng, giá trị của rác và cách phân loại rác thông minh trong cộng đồng từ gia đình, nhà trường đến các cơ quan, xí nghiệp, nơi công cộng. Khuyến khích lối sống đơn giản, hạn chế hưởng thụ vì ít sử dụng sẽ ít sinh ra rác.
Thanh niên cần mạnh dạn tiên phong trong việc áp dụng và tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng (mạng xã hội, truyền hình,…) về nguy cơ rác là vấn đề đáng báo động hiện nay. Tuyên dương các tấm gương xử lý rác thông minh, phổ biến các quy chuẩn phân loại xử lý rác và đặc biệt là nhân quả của việc ý thức phân loại rác.(**)
Lời kết.
Khi trí tuệ càng lớn thì ta càng nhìn thấy được những điều nhỏ nhặt. Thái độ của con người đối với Rác cũng vậy. Rác, luôn chờ đợi một cuộc cách mạng trong ý thức và hành động của toàn xã hội. Vậy nên ta phải hiểu rằng mỗi việc ta làm đều có nhân quả tội phước, tạo ra rác thải làm ô nhiễm môi trường sống rõ ràng là một tội ác. Còn những người tham gia góp sức vào ngành tái chế rác thì sẽ được công đức lành lớn lao và xứng đáng nhận được sự tôn trọng và lòng biết ơn từ tất cả mọi người. Biết rõ như thế rồi ta phải có thái độ và hành động đúng đắn đối với rác để chung tay xây dựng một thế giới sạch sẽ và văn minh.
“Ai mà làm được cái nghề
Khiến cho rác thải trở về như xưa
Là người thực sự đã đưa
Văn minh nhân loại lên vừa cõi trên
Người này phước sẽ vững bền
Tái sinh phải được đáp đền công lao,…”
Chú thích:
(*) Xem bài đọc thêm “Phân loại rác thông minh”.
(**) Đánh giá sự tiến bộ của xã hội qua cách mà xã hội đó xử lý rác.
Tệ nhất, ngu dốt nhất là vứt rác bừa bãi
Tiếp theo là gom rác đổ đống một chỗ nào xa dân cư một chút
Tiến hơn là chôn chung rác thải vào một hố. Nhưng vẫn còn chưa đạt chuẩn văn minh.
Tiến thêm nữa là đốt bỏ rác. Cái này sinh khói làm bẩn không khí.
Tiến nữa là ép rác thành gạch xây dựng
Thực sự khá là phân loại rác để tìm cách tái chế từng loại.
Cao cấp văn minh là ngăn chặn không cho rác xuất hiện ngay tại người tiêu dùng. Vật dụng gì cũng có dịch vụ thu hồi để tạo lại sản phẩm mới sau đó, không cho bỏ lẫn vào thùng rác chung với các thứ khác.
Nhà nước phải xét duyệt cấp phép cho các doanh nghiệp xử lý rác theo đòi hỏi cao nhất để nâng mức tiến bộ xã hội lên đạt chuẩn văn minh
BÀI ĐỌC THÊM
Rác và trí tuệ
Rác nghĩa là thứ gì không còn sử dụng được nữa, phải vất bỏ đi.
Với định nghĩa này, ta có ít nhất 3 điều để suy ngẫm.
Một là, ta nhìn miếng rác và không còn nghĩ ra cách nào sử dụng trở lại. Nhưng người có trí tuệ hơn chút thì họ sẽ tìm ra cách sử dụng trở lại. Vậy chỉ bởi vì ta kém trí tuệ nên mới vất nó đi.
Có trí tuệ sẽ nhìn ra điều đó, thấy sự vất vả, sự tốn kém, sự cạn kiệt tài nguyên khi chế tạo ra nó. Vậy ta thua về trí tuệ nên mới không biết quý cái rác đó.
Thứ ba là, ta không nhìn thấy tương lai là cái rác đó sẽ đi về đâu, tồn tại bao lâu, gây ảnh hưởng gì cho môi trường sống. Người có trí tuệ sẽ nhìn thấy tương lai của miếng rác đó. Vậy ta thua về trí tuệ nên mới vất bỏ miếng rác đó.
Suy ra, Rác nhiều thì Trí tuệ ta ít, Rác ít thì Trí tuệ ta nhiều.
Rác ngập hết cả phố. Rác không còn chỗ chôn lấp. Rác trôi đầy sông suối cống rãnh. Rác hàng nghìn tỷ tấn phiêu lưu ở đại dương. Vậy loài người có nên được xem là văn minh không ạ?
Một trong những lý do mà người ngoài hành tinh khinh thường người Địa cầu không buồn tiếp xúc, đó là Rác còn nhiều quá, nghĩa là, Trí tuệ ít quá. Trí tuệ ít quá gặp nhau nói không hiểu. Thôi cho đĩa bay lượn qua xem chút rồi đi luôn.
Hãy cân lượng rác thải từ thành phố đi ra mỗi ngày, tính tỉ lệ nghịch, ta có được chỉ số thông minh của thành phố thân yêu.
Phân loại rác thông minh
Cuối cùng rồi việc phân loại rác tại hộ gia đình sẽ trở thành tiêu chuẩn bắt buộc của tất cả các quốc gia văn minh trên thế giới. Lúc đó ta sẽ có một cuộc thi đua ngầm là quốc gia nào có cách phân loại rác tại nhà thông minh nhất. Cuộc thi không chính thức, không công bố, nhưng sẽ đánh giá được mức độ thông minh của quốc gia đó. Việt Nam chúng ta cũng bị lôi vào cuộc đua, cũng bị đem ra nhận xét đánh giá xem, so với các nước khác, ta đã phân loại rác thông minh chưa. Nếu ta chưa quyết liệt hành động từ bây giờ thì sau này sẽ xấu hổ nhục nhã vì bị bạn bè quốc tế chê bai là quốc gia phân loại rác dốt nhất thế giới.
Thế nào là phân loại rác thông minh?
Phân loại rác thông minh là giúp cho việc tái chế dễ dàng. Càng phân loại rác thông minh hơn thì việc tái chế dễ dàng hơn. Còn nếu phân loại ít thông minh thì rác gom về rất khó xử lý tái chế.
Loại thứ nhất gồm các thứ có thể phân hủy để làm phân bón nông nghiệp. Loại này cho phép được ẩm ướt, nhưng không được chảy nước ròng ròng. Thường là thức ăn, phần thừa bỏ của rau vỏ...
Loại thứ hai là các vật liệu nhựa. Loại này phải giữ sạch khô, không được để ẩm ướt. Sau này cấm in màu hóa chất lên nhựa để dễ tái chế.
Loại thứ ba là chất liệu giấy. Giấy vừa có thể tái chế (nếu ít bị mực in viết nhiều), vừa có thể phân hủy làm phân bón.
Giấy thì cấm để bị ướt.
Loại thứ tư là kim loại. Dĩ nhiên không được để ẩm ướt.
Loại thứ năm là mảnh vỡ thủy tinh. Khô sạch.
Loại thứ sáu là đất cát vữa chết... Phải khô ráo. Kể cả bùn sình, cũng phải khô.
Ngoài ra còn các máy móc nguyên bộ đã cũ muốn bỏ đi, bàn ghế furniture bỏ đi, quần áo cũ không muốn mặc nữa nhưng còn tốt... Tất cả đều được phân loại hợp lý thông minh nhất.
Nếu ta thực hiện phân loại kỹ lưỡng như thế, dạy học sinh về nhà thực hiện như thế, buộc công nhân viên chức về nhà thực hiện như thế, thì sau này ta sẽ đỡ xấu hổ với bạn bè thế giới.
Nguồn Bác Trần Chánh Nhân.


