Vá đường, phóng sinh, nhặt rác, hiến máu, trồng cây là những việc thiện nguyện có ý nghĩa đặc biệt, mang lại lợi ích lâu dài cho nhiều người trong cộng đồng; giúp mọi người được hạnh phúc, an toàn, thuận lợi, tiện nghi trong cuộc sống. Do đó, những việc thiện nguyện như vậy sẽ tạo thành công đức lành, là chất liệu bền vững cho công phu tu tập, góp phần xây dựng một thế giới hiện đại văn minh nhưng cũng tràn đầy tình yêu thương cao đẹp.
I. Làm việc thiện nguyện
Mục đích cao cả của việc thiện nguyện là mang lại điều lợi lạc cho đời, cũng là cơ hội để ta kết duyên lành với chúng sinh và rèn luyện đạo đức. Ta phải hiểu biết rõ cách làm việc thiện nguyện thế nào là đúng với đạo lý. Tránh tâm lý tham gia hoạt động thiện nguyện chỉ với mục đích vui đùa, quảng cáo cho bản thân, mong cầu phước báo hay bất kì mục đích vị kỉ nào khác. Từ đó việc thiện nguyện được trọn vẹn hơn, tránh trở thành việc tiếp tay cho người xấu.
Nguyên tắc đầu tiên khi làm thiện nguyện là phải xuất phát từ sự thấu hiểu nhu cầu thực tế của người dân, cộng đồng. Ta phải cố gắng xin phép chính quyền địa phương, cũng như đề xuất phương án để nhận được sự hỗ trợ của chính quyền và nhân dân, khi làm có quy mô.
Phải có sự chuẩn bị kĩ lưỡng, cẩn thận (nhân lực, vật lực, tài chính), cũng như lên kế hoạch phương án rõ ràng và cụ thể, đặc biệt là kế hoạch dự phòng để xử lý nhanh các vấn đề phát sinh nếu có (thời tiết xấu, tai nạn,…).
Phổ biến, hướng dẫn rõ ràng cho người tham gia về kế hoạch, phương pháp, yêu cầu,… đảm bảo công việc diễn ra thuận lợi, an toàn, hiệu quả. Ta cũng nên chuẩn bị sẵn tài liệu chỉ dẫn chi tiết đưa cho những người tham gia nhằm giúp tất cả nắm chắc công việc, hiểu ý nhau.
Luôn tác ý thiện lành trước, trong và sau khi làm, tùy theo mỗi việc thiện nguyện mà ta có suy nghĩ phù hợp sao cho mang lại nhiều lợi lạc cho mọi người, bản thân ta tránh bị tự hào khi công việc hoàn thành.
Nên có sự phân công, bố trí nhân sự hợp lý để công việc được thực hiện trọn vẹn, đúng tiến độ, và ai cũng được góp sức vào công việc chung (tránh trường hợp thiếu hụt nhân sự hoặc dư nhân sự, có người không được tham gia).
Vì chúng ta chưa hiểu cặn kẽ đường đi của Nhân Quả trong từng việc thiện nguyện. Do đó khi làm gì ta cũng cần cẩn thận cân nhắc trước sau, lợi ích lâu dài mà việc làm mang lại. Ta luôn cố gắng khéo léo lồng ghép đạo đức vào từng việc dù là rất nhỏ ấy, để việc thiện nguyện ta làm không chỉ giúp người trong khó khăn hiện tại mà còn góp phần thay đổi tâm hồn họ.
Tận dụng phương tiện truyền thông (mạng xã hội, truyền hình …) để khuyến khích, động viên, kêu gọi mọi người cùng tham gia hoạt động thiện nguyện, hoặc tuyên dương gương người tốt việc tốt. Tuy nhiên, ta cần tránh đưa việc thiện nguyện lên phương tiện truyền thông chỉ vì thỏa mãn tâm lý khoe khoang, mong muốn nhận lời khen ngợi từ người khác.
Cần hạn chế gây phiền phức đến mọi người khi làm việc thiện nguyện, hay nói cách khác là “làm phước chứ không làm phiền”, nhờ vậy mà công việc được trọn vẹn hơn. Chẳng hạn như ta trốn tránh trách nhiệm của mình (tại gia đình, cơ quan) chỉ để tham gia thiện nguyện vì phong trào hay ý muốn nhất thời.
Để công việc được thuận lợi và theo kế hoạch, mỗi người nên có sự vâng lời, tùy thuận theo chỉ đạo của người trên, xin phép khi có ý kiến cần đề xuất và báo cáo sau khi hoàn thành phần việc của mình. Bên cạnh đó, ta cần giữ thái độ hòa ái, nhường nhịn, yêu thương, giúp đỡ lẫn nhau. Mọi người cũng nên chú ý quan tâm chăm sóc lẫn nhau vì đôi khi tính chất công việc có phần nặng nhọc và dễ gây mệt mỏi.
Sau khi hoàn thành công việc, ta nên đúc kết kinh nghiệm và đánh giá chất lượng, hiệu quả công việc để những lần sau sẽ đạt kết quả tốt hơn. Đồng thời luôn cầu sự gia hộ của chư Phật và hồi hướng công đức đến tất cả chúng sinh. Nếu công việc diễn ra không suôn sẻ, ta không nên trách mắng nhau gây mất tình cảm vì hiểu rằng một trong những mục đích của việc làm thiện nguyện là để mọi người yêu thương nhau hơn, đoàn kết hơn và củng cố đạo tâm cho nhau.
Dù việc thiện nguyện có thành công, viên mãn đến mức độ nào thì cũng cần hiểu rằng đây là nhờ vào sự gia hộ của ơn Trên, sự chỉ dạy của biết bao người đi trước, sự giúp đỡ của biết bao người hỗ trợ, … Đồng thời ta cũng hiểu rằng, so với những gì mình đã thọ nhận trong cuộc đời thì những đóng góp này chẳng đáng là gì để đền đáp những ân nghĩa ấy. Nhờ vậy mà chúng ta có cơ hội tu tập tâm khiêm hạ, vô ngã và từ bi; đồng thời có thêm duyên lành để làm được nhiều việc thiện nguyện khác.
II. Vá đường
Một trong những việc thiện nguyện cần thiết hiện nay là vá đường. Những ổ gà, ổ voi nếu được sửa chữa kịp thời và đúng cách sẽ tránh các tai nạn giao thông, đồng thời cũng góp phần giúp tiết kiệm kinh phí của nhà nước trong việc bảo trì đường bộ. Thông qua việc thiện nguyện này, ý thức và trách nhiệm bảo vệ tài sản chung của cộng đồng sẽ được nâng cao.
Theo luật nhân quả, người vá đường sẽ có đôi chân khỏe mạnh, làm việc gì cũng hanh thông thuận lợi, được phước giàu sang, việc đi lại luôn được dễ dàng, tiện nghi và có thể hướng phước về việc tu tập để khai mở tâm linh.
Trước tiên ta phải khảo sát đoạn đường cần vá, đánh giá mức độ hư hỏng của con đường. Lựa chọn nguyên vật liệu phù hợp cũng như tìm kiếm giải kỹ thuật tối ưu để đảm bảo chất lượng lâu dài.
Ta vá đường sao cho thật chất lượng để chỗ vá được chắc chắn và an toàn. Khi thi công, ta nên làm việc một cách khoa học, tính toán thời gian sao cho nhanh gọn, không gây phiền phức, ảnh hưởng đến lưu thông (nên có biển báo, tín hiệu cho người qua lại được biết). Và sau khi thi công, cần dọn dẹp vệ sinh, để đảm bảo tính an toàn, hiệu quả của đoạn đường. Ngoài ra ta còn phải thường xuyên kiểm tra sửa chữa sau đó.
Khởi lòng yêu thương, cầu nguyện mọi người được an toàn khi tham gia giao thông và bất cứ ai đặt chân lên con đường ta đã vá đều biết sống đạo đức, hướng tâm về điều thiện.
III. Phóng sinh
Phóng sinh nghĩa là thả tự do, phóng thích, cứu lấy mạng sống con vật bị giam cầm hay sắp sửa bị giết hại; đồng thời giúp cân bằng sinh thái. Muôn loài chúng sinh cùng với ta trong luân hồi từ nhiều kiếp đến nay đều đã từng là anh em, thân quyến. Vì thế, ngày nay thực hiện việc phóng sinh cũng giống như cứu vớt người thân của mình trong luân hồi.
Theo luật nhân quả, ta thả tự do cho chúng sinh thì đời sống của chúng ta được tự do; không bị ràng buộc bởi nghiệp xấu như nghèo đói, bệnh tật, tù tội, chiến tranh; đồng thời mang lại hạnh phúc, an vui cho chính mình, người thân (còn sống hay đã mất) và thế giới. Bên cạnh đó, việc làm này còn giúp chúng ta trải lòng từ bi đến với mọi loài.
Ta cần đảm bảo các tiêu chí là làm sao cho chúng sinh đó: an toàn, không bị giết hại; thoải mái tự do. Đồng thời ta cũng nguyện cầu cho chúng sinh đó sớm tái sinh làm người, được sống no ấm, hạnh phúc và gặp phương pháp tu tập tâm linh đúng đắn, thăng tiến về đạo đức.
Không phóng sinh những sinh vật gây hại môi trường (ốc bươu vàng, rùa tai đỏ, ...), các loài thú dữ (cá sấu, hổ, báo, gấu, rắn...) vào khu vực có khả năng gây nguy hiểm cho người. Đôi khi ta phải tìm cách làm cho những loài này trở nên vô hại. Nếu con vật đã được thuần hóa, không có khả năng sống trong tự nhiên thì ta nên tìm cách nuôi chúng trong điều kiện thoải mái, an toàn.
Trong đạo Phật mỗi khi phóng sinh thường có bài kinh, kệ phóng sinh dễ đọc, dễ hiểu để những người tham gia phóng sinh cũng có cơ hội thấm nhuần thêm đạo lý, tăng trưởng lòng từ bi.
Tuyên truyền nhân quả xấu của việc giết hại sinh vật, nuôi nhốt chim thú, từ bỏ những hủ tục hiến tế, lễ hội dân gian mang tính bạo lực man rợ (chọi trâu, chém lợn, treo cổ trâu, …), cũng cần tránh những thú vui tưởng như vô hại nhưng lại gây đau khổ cho chúng sinh (ví dụ như câu cá, chọi gà, ...). Cần tránh và ngăn chặn một số người bắt chim, cá để bán cho người khác phóng sinh hoặc bắt lại chim cá đã được phóng sinh.
Bên cạnh phóng sinh, để phước lành được trọn vẹn hơn, ta cũng cần có hành động tích cực hạn chế việc sát sinh, cụ thể như: dần dần tập ăn chay trường và kêu gọi mọi người cùng làm. Không đổ trực tiếp nước nóng xuống nền đất, cống rãnh,... vì có rất nhiều vi sinh vật trong đó, cần làm nguội nước trước khi đổ đi.
Loài ta cứu có tâm linh, giá trị mạng sống cao chừng nào thì phước ta lớn chừng ấy. Ngược lại, gây tổn hại cho những loài tâm linh cao chừng nào sẽ tạo nghiệp nặng nề chừng ấy. Hiểu vậy nên ta càng phải kêu gọi mọi người cần bảo vệ và tránh tuyệt đối việc sát sinh các loài vật có tâm linh cao, sống gần gũi, có tình nghĩa với con người (như cá heo, cá voi, chó, mèo, ...).
IV. Nhặt rác
Rác là nỗi ám ảnh, nỗi buồn dai dẳng của những ai quan tâm đến môi trường sống trên hành tinh. Trước tình trạng rác tràn ngập khắp nơi như hiện nay thì tất cả chúng ta, nhất là người có đạo đức cần phải ý hơn bao giờ hết về việc nhặt rác nói riêng và bảo vệ môi trường nói chung.
Hành động hạ mình cúi xuống nhặt rác của ta chính là một hình tượng có sức thuyết phục vô cùng mạnh mẽ, đánh bật tâm thức của mọi người xung quanh về trách nhiệm đối với môi trường. Điều này cũng xây dựng nên hình ảnh đẹp, thân thiện với môi trường trong mắt du khách, bạn bè quốc tế và góp phần chung tay với thế giới trong việc bảo vệ môi trường xanh sạch đẹp.
Chuẩn bị công cụ, dụng cụ nhặt rác phù hợp, đầy đủ (bao tay, đồ gắp, bao đựng rác, khẩu trang,…) để đảm bảo vệ sinh và an toàn trong khi nhặt rác. Tốt hơn nữa, ta phải mặc trang phục lịch sự, gọn gàng, tươm tất để tạo nên một hình ảnh đẹp làm gương cho mọi người xung quanh.
Riêng người Phật tử phải xem việc nhặt rác như là nếp sống, thói quen giữ gìn vệ sinh môi trường chung. Đồng thời đóng góp kiến thức, công sức, tài chính cho hoạt động bảo vệ môi trường; thực hiện nghiêm túc các vấn đề liên quan đến luật rác thải và bảo vệ môi trường.
Duy trì, tổ chức hoạt động nhặt rác thường xuyên, phát triển các đội nhóm, hình thức tự quản và tổ chức hoạt động dịch vụ giữ gìn vệ sinh môi trường của cộng đồng dân cư.
Cần có sự kết hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương để việc nhặt rác trở thành sự đồng lòng, quyết tâm chung của toàn xã hội. Xin ý kiến của chính quyền địa phương, nhờ sự trợ giúp, kêu gọi, mệnh lệnh của chính quyền địa phương, ngăn chặn việc xả rác ra môi trường, nêu cao tinh thần của người dân, chấp hành tốt, tích cực (thực tế). Đồng thời ta cũng đề xuất chính quyền đặt ra các tiêu chuẩn cho xe thu gom rác như phải sạch đẹp, có nhiều ngăn chứa các loại rác khác nhau, không bóc mùi, không chảy nước ra đường,…
Với việc nhặt rác ta hiểu rằng khi còn có rác được xả ra ngoài môi trường đồng nghĩa với việc một loại tài nguyên đang phí phạm. Do đó ta phải nâng cao ý thức của mọi người trong việc bảo vệ, sử dụng hợp lý và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên bằng cách giảm thiểu, thu gom, phân loại, tái sử dụng và tái chế rác thải.
Nên có những tài liệu (video, hình ảnh …) vui nhộn giúp mọi người hiểu, cảm thấy thích thú, tự nguyện, mong muốn được nhặt rác, cũng như hạn chế tạo ra rác trong cuộc sống.
Xe thu gom rác rất thuận tiện cho việc thu gom, vận chuyển rác. Yêu cầu xe thu gom rác:
Xe phải sạch đẹp, có thiết kế khẩu hiệu bảo vệ môi trường và nâng cao ý thức phân loại rác đầu nguồn.
Xe phải có ít nhất 6 ngăn để thuận tiện cho việc tái chế, tái sử dụng và được phân loại hợp lý, thông minh.
6 ngăn được phân loại như sau:
ORGANIC - RÁC PHÂN HỦY:
Vỏ trái cây, thức ăn dư - làm phân bón nông nghiệp
(cho phép được ấm nước, không để chảy nước nhiều)
VẬT LIỆU NHỰA:
Chai, ly, bao bì nhựa, bông ráy tai, bút bi, hộp sữa…: sạch khô, không đượcấmnước, cấm tinh màu hóa chất lên nhựa để dễ tái chế.
PAPER - CÁC LOẠI GIẤY TÁI CHẾ:
Giấy vụn, bìa carton, báo cũ,… không để giấy bị thấm, ướt.
METAL - KIM LOẠI :
Chai, lon nước ngọt, - không để ẩm, chứa nước bên trong.
GLASS – LY, CHAI, MẢNH VỠ THỦY TINH.
THIẾT BỊ ĐIỆN TỬ: cục sạc di động, usb, thẻ nhớ, máy nghe nhạc, loa …
Ta cần tích cực vận động, tuyên truyền để tạo nên sức ảnh hưởng lớn trong cộng đồng, thúc đẩy sự ra đời của Luật về Rác. Đây là bước đi mạnh mẽ trong việc bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu; phát triển, sử dụng năng lượng sạch, năng lượng tái tạo; giảm thiểu khí thải gây hiệu ứng nhà kính, phá hủy tầng ozone trong tương lai.
V. Hiến máu
Đã từ lâu hiến máu nhân đạo luôn là một hành động cao cả, một trong những nghĩa cử cao đẹp và là truyền thống tương thân tương ái, thương người như thể thương thân của dân tộc ta. Một giọt máu cho đi – Một cuộc đời ở lại, hành động ý nghĩa ấy sẽ đem lại sự sống cho biết bao bệnh nhân. Việc làm này cũng tạo nên công đức lành và là một cách để huân tập lòng từ bi, yêu thương.
Nếu là đơn vị tổ chức hiến máu phải liên hệ trước với bệnh viện hoặc trung tâm hiến máu để tìm hiểu quy trình, quy định lấy máu. Chuẩn bị kĩ lưỡng về địa điểm, không gian, dụng cụ, nhân lực hỗ trợ tham gia lấy máu để đảm bảo buổi hiến máu diễn ra được suôn sẻ, thuận lợi.
Cần trang bị các kiến thức cũng như hiểu biết về huyết học và truyền máu. Tập khí công, hít thở nhẹ nhàng, giữ tâm hồn thư thái để duy trì nhịp tim ổn định trước khi hiến máu. Với những người hiến máu lần đầu thì càng cần phải bình tĩnh.
Có hai cực đoan cần tránh khi hiến máu : Tâm lý lo sợ (sợ đau, ảnh hưởng sức khỏe,...) làm cản trở việc thiện nguyện của ta ; tâm lý mong muốn được làm việc thiện nguyện mà bất chấp tình trạng sức khỏe của cơ thể. Nếu ta có những vấn đề về sức khỏe cũng như không đáp ứng được các yêu cầu khi hiến máu, ta nên lựa chọn những việc khác như hỗ trợ, chăm sóc những người tham gia hiến máu. Việc này tạo phước về sau để ta được thuận duyên cũng như cải thiện hơn về sức khỏe.
Thường xuyên phổ biến, tuyên truyền ý nghĩa, nhân quả của việc hiến máu để tạo ra sự hưởng ứng rộng rãi trong cộng đồng. Mọi người ý thức được việc hiến máu sẽ cứu được mạng sống của nhau, tình thương yêu nhân loại sẽ được lan tỏa.
VI. Trồng cây
Rừng cây là cái nôi của muôn loài, là lá phổi giúp giữ gìn sự sống. Trước thực trạng cây rừng bị tàn phá nghiêm trọng trên toàn thế giới, khí hậu biến đổi theo hướng xấu, khiến cho trái đất ngày càng nóng lên, bão lụt ngày càng nhiều,... thì việc trồng cây có ý nghĩa hết sức lớn lao, cấp bách. Vì việc trồng cây sẽ tạo nhiều mảng xanh, giữ nguồn nước ngọt, hạn chế xói mòn lũ lụt, tạo sự sống thêm phong phú, góp phần làm sạch môi trường, đây là công đức rất lớn. Ngoài ra người yêu thiên nhiên, thích trồng rừng thì người ấy sẽ rất khỏe mạnh và tạo được phước giàu sang.
Trước khi bắt đầu trồng rừng, chúng ta nên khảo sát những địa điểm, đặc điểm (đất hoang, đồi trọc…) đồng thời kết hợp với cơ quan chủ quản trong việc trồng cây để có kế hoạch và phân bổ chi phí hợp lý. Xin phép chính quyền sở tại, nhờ tư vấn từ cơ quan chuyên môn để trồng những cây phù hợp với địa lý, địa hình, nơi ở.
Chăm sóc, tưới nước, bón phân đầy đủ, bảo vệ cây trước sâu bọ, hạn hán hay gió bão để cây lớn lên và phát triển tốt nhất. Có thể tận dụng rác thải hữu cơ như vỏ chuối, vỏ trứng, bã đậu nành, trà, cà phê hay tro bếp,... để làm phân bón cho cây vừa giúp cây lớn nhanh mà còn tiết kiệm và thân thiện với môi trường.
Mỗi hộ gia đình, nên cố gắng trồng nhiều cây xanh quanh nhà như trước hiên, mái nhà,… khuyến khích trồng dây leo tạo không khí mát mẻ. Hạn chế sử dụng những sản phẩm từ cây gỗ lâu năm, gỗ quý… Ủng hộ các tổ chức trồng cây xanh về các chương trình, phương án, kế hoạch…
Bảo vệ diện tích cây rừng còn lại cũng như trồng mới bằng cách kêu gọi toàn dân trồng rừng, nhất là những người giàu có càng được khuyến khích sắm đất trồng rừng; tuyên truyền cảnh báo về tác hại, hậu quả xấu từ việc tàn phá cây rừng. Mỗi gốc cây góp phần bảo vệ sự sống của hành tinh. Do vậy, diện tích cây rừng càng ít đi thì đồng nghĩa với việc tội lỗi tăng lên rất nhiều.
Lời kết:
Ta đi trong cuộc đời này, thọ nhận biết bao ân nghĩa, và cũng đã gây tạo biết bao điều lầm lỗi. Chính những việc thiện nguyện(vá đường, phóng sinh, nhặt rác, hiến máu, trồng cây,...) phần nào đền đáp lại những công ơn ta đã thọ nhận, bù đắp phần nào những oan trái, lầm lỗi ta đã gây ra. Dẫu biết cuộc đời này là ngắn ngủi, đôi tay này là nhỏ bé không đủ để ôm trọn đất trời, nhưng lòng nguyện đắp xây mãi những điều tốt đẹp. Để một ngày ta sẽ trở về cát bụi trong niềm hạnh phúc thênh thang.
BÀI ĐỌC THÊM
TỪ THIỆN CÓ NHIỀU ĐỘNG CƠ
Đối xử tử tế với nhau là việc cần làm để xoa dịu nỗi đau cuộc đời. Phát triển quy mô hơn thành những hoạt động từ thiện có đoàn thể, có tổ chức, rất đáng ngưỡng mộ. Nhưng xét kỹ bên trong ta sẽ thấy có nhiều động cơ khác nhau.
- Có người tổ chức hay tham gia hoạt động từ thiện vì yêu thích giúp đỡ cộng đồng một cách vô tư.
- Có người tổ chức hay tham gia hoạt động từ thiện vì biết đây là nhân lành cho đời sau.
- Có người tổ chức hoạt động từ thiện để trở thành thủ lĩnh của một nhóm, do khuynh hướng thích chỉ huy.
- Có người tham gia hoạt động từ thiện vì thấy vui, giống như giải trí
- Có người tổ chức hoạt động từ thiện để giới thiệu làm tăng uy tín bản thân hay công ty.
- Có người tổ chức từ thiện để lôi kéo quần chúng vào đường dây chính trị bí mật của mình.
Vì vậy, khi nghe về hoạt động từ thiện ta phải bình tâm xem xét cho kỹ trước khi ủng hộ.
CHỖ BUÔN BÁN SẦM UẤT
Nếu chúng thanh niên đã cất công tình nguyện vá đường đêm khuya, lấp lại những ổ gà để giúp cho đoạn đường an toàn hơn cho mọi người, thì bây giờ làm thêm cái này nhé.
Làm những tờ rơi giáo dục về việc giữ đường phố sạch đẹp để phát cho những người buôn bán lẻ, xe hàng rongmà ta thấy rác rơi vãi khắp nơi. Các ly nhựa, bọc ny lông, túi đựng thức ăn, bị vứt bừa bãi, chặn cả miệng cống thoát nước mưa. Toàn là do những người buôn bán ở đó ăn uống xong vứt bừa xuống đường.
Ta tuyên truyền vận động làm sao cho họ ý thức ra, vừa biết mình sai, vừa không giận vì bị phê bình, vừa xấu hổ. Khéo là như thế.
Ta cũng đừng nghĩ là dân tình gì đâu tệ quá, sống bẩn thỉu quá, làm xấu hình ảnh của đất nước đối với du khách nước ngoài, kém văn hóa quá, xả rác bừa bãi tùm lum. Ta phải thấy có trách nhiệm của ta trong đó. Chính ta không nói gì nên họ mới vô tư xả rác tiếp. Chính người tốt không nói gì mà cái ác lộng hành.
Ai cũng phải có trách nhiệm bảo ban nhau để cùng làm đẹp hình ảnh của đất nước. Thử thách đầu tiên là tại khu vực buôn bán nhộn nhịp rác vứt tùm lum.
Nguồn: Thiền Tôn Phật Quang.


