Tiền là vật trung gian để trao đổi, sâu xa hơn tiền là phước của quá khứ, mà phước thì hưởng sẽ hết. Chỉ có người nào biết dùng tiền để tạo phước cho tương lai thì cái phước đó không bao giờ hết. Ta cũng phải hiểu rằng tiền là trách nhiệm với cuộc đời chứ không phải dùng để hưởng thụ cá nhân cho bản thân mình. Chúng ta phải sử dụng cho đúng thì mới có dư phước để cuộc sống mưu sinh không quá vất vả mà tiếp tục tạo phước, rồi dành thời gian tu dưỡng đạo đức tâm linh.
Tiền vừa là niềm vui vừa là gánh nặng. Bởi có tiền là có niềm vui, nó làm ta yên tâm, không phải bận lòng, lo toan. Đó là lý do vì sao mà khi ta giúp người khác bằng tiền là ta có phước; là ta đã làm cho họ được an tâm, giảm bớt lo lắng trong một khoảng thời gian. Và tiền cũng là gánh nặng vì hai lý do: một, tiền dùng sai mục đích thì phước hết; hai, tiền mà để yên không dùng tới thì sinh ra tai họa. Thế nên, cầm tiền trong tay thì người không có trí tuệ thì vui sướng; còn người có trí tuệ sẽ thấy lo, thấy sợ mà phải cân nhắc dùng tiền sao cho đúng.
Tiền “để dành” khác với “để yên”. Bề ngoài, có vẻ giống nhau vì đều là tiền để một chỗ và không dùng tới, nhưng về bản chất “để dành” là cách dùng tiền đúng, còn “để yên” thì không. Khoản tiền “để dành” là phần tiền dự phòng căn bản, nhằm đề phòng những bất trắc trong cuộc sống. Tiền “để yên” khác ở điểm là ta cũng tích trữ nhưng tâm cứ mong góp lại cho nhiều, cho đầy vượt quá mức dự phòng, mà chỉ để có cảm giác là mình có nhiều tiền. Cách dùng tiền như vậy sẽ để lại hệ lụy lớn sau này.
Kiếm tiền rất khó nhưng tiêu tiền cũng không hề dễ, một yếu tố quyết định khả năng tài chính của ta chính là cách chi tiêu, cách sử dụng đồng tiền sao cho đúng. Cách dùng tiền thông minh, vừa hạn chế rủi ro trong quản lý tài chính cá nhân và gia đình; vừa tiết kiệm phước để làm được nhiều việc thiện lành hơn.
Nếu có thu nhập ổn định, ta nên chia tiền thành năm phần theo tỷ lệ thích hợp để sử dụng cho hợp lý và đúng đắn, với thứ tự ưu tiên: “Để dành” để dự phòng khi gia đình có bất trắc xảy ra; tái đầu tư; nuôi sống bản thân và gia đình; giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn, đóng góp vào nơi giúp ta tu dưỡng đạo đức chân chính.
Một trong những việc sử dụng tiền cho đúng là ta phải có kế hoạch mua sắm thiết thực và tiết kiệm. Tránh tâm lý ham rẻ, đua đòi hay chạy theo mốt mà không kiểm soát chi tiêu; thậm chí, mua nhiều thứ mà có thể không bao giờ dùng tới. Khi ta càng lãng phí, ta càng dễ thất bại trong tương lai về sau.
Ta luôn để ý, tìm cách giúp đỡđể mọi người xung quanh có điều kiện làm ăn để ai ai cũng được giàu có, sung túc. Hỗ trợ tài chính một cách hợp lý để giúp nhau sinh kế và mọi người đều có cơ hội phát triển sự nghiệp. Nhưng cũng rất cảnh giác để lòng tốt không bị lợi dụng. Một đồng tiền mà dùng sai thì hậu quả đến với ta cũng thật đáng sợ, đừng nghĩ chẳng có bao nhiêu mà chủ quan.
Khi lấy tiền để làm một việc thiệnnào đó, ta phải xem xét, suy tính kỹ lưỡng để tránh cho người không đáng cho. Nếu tài chính ta còn hạn hẹp thì ta cân nhắc đóng góp vào nơi tạo ra nhiều lợi ích và công đức. Còn lúc ta có điều kiện thì nên mở rộng chia sẻ đến nhiều người, nhiều nơi để được an vui, hạnh phúc.
Những con người cao cả, sống vị tha luôn biết dùng tiền đúng nơi, đúng lúc trong thái độ ân cần, kính trọng và khiêm tốn. Đặc biệt, biết giúp đỡ trong kín đáo và khiêm cung thì được công đức cực kỳ lớn.
Trên chặng đường mưu sinh, ta đã không dễ dàng để tạo ra đồng tiền. Mà nếu ta còn sử dụng tiền sai mục đích (phí phạm, mua cái không đáng mua và cho người không đáng cho), kiếm tiền không chính đáng.
Đa số mọi người thích dành dụm tiền đi du lịch nhưng cần xác định đi vì mục đích gì. Chỉ nên đi với mục đích để học hỏi tri thức, nền văn minh, những cái hay, cái đẹp để phục vụ cho việc xây dựng cộng đồng. Nếu đi du lịch để hưởng thụ, vui chơi thì không nên vì dùng tiền vào việc vô ích sẽ khiến ta tổn phước.
Trường hợp sinh ra trong nghèo khóthì ta nên chấp nhận đời sống thanh bần nhưng biết siêng năng làm ăn và tạo phước bằng việc làm từ thiện, giúp đời giúp người. Cứ làm phước và lúc nào cũng biết mình nghèo là do trong quá khứ đã phạm sai lầm, đã có tội gì đó, rồi hối hận và sửa đổi. Biết quý trọng người có phước, có tiền nhưng tuyệt đối không xu nịnh, a dua. Khi sống với thái độ đúng như thế, quả lành sẽ sớm đến với ta.
Có người đợi tới khi mình giàu có mới làm phước, giúp người, làm việc thiện nhưng như thế thì cơ hội giúp đỡ mọi người cũng qua đi. Trong hoàn cảnh khó khăn, thiếu thốn mà ta vẫn cố gắng hết sức để giúp người giúp đời thì cái tâm đó mới đáng quý và chỉ vậy ta mới từ từ thoát khỏi sự nghèo khó.
Sợ nợ cũng là đạo đức. Khi cần sự giúp đỡ về tiền bạc, ta phải cân nhắc và suy xét kĩ, xem tiền mà người đó mang đến có trong sạch không, người đó có phải là người có đạo đức hay không, họ thực tâm muốn giúp đỡ mình hay vì mục đích khác.
Để thành công trong công việc thì phải cân đối cái phước mình có, khi ta làm mà tâm bình thản, không quá lo lắng thì ta biết phước mình đủ. Hạn chế việc thế chấp tài sản, đi vay tiền để làm ăn, chỉ sử dụng tiền để kinh doanh ứng với phước của mình. Thế chấp tài sản nghĩa là sử dụng gấp đôi cái phước, điều này càng khiến ta mau hết phước, làm ăn khó thành công, thậm chí đổ vỡ là chuyện không tránh khỏi.
Có thể tiền không mua được tất cả, nhưng hầu như tất cả đều phải mua bằng tiền. Ngay cả đạo đức, lý tưởng sống, tình yêu đất nước, lòng trung thành, đạo nghĩa nhân sinh, lý tưởng xuất gia tu hành,... cũng có thể mua được. Vì vậy, ta phải chuẩn bị “vũ khí” cho tâm hồn mình chống lại ma lực của đồng tiền bằng cách mỗi ngày phát nguyện “Xin Trời Phật, Ơn trên gia hộ, giữ gìn, chứng minh cho con lời thề: không bao giờ con đánh đổi phẩm hạnh với tiền, dù cho có bao nhiêu tiền cũng không khiến con phạm sai lầm dù rất nhỏ”.
Lờikết:
Ta phải quý trọng từng đồng tiền mình có nhưng không bao giờ đặt chúng lên trên giá trị của con người, mà đồng tiền chính là phương tiện đắc lực giúp ta cống hiến cho đời. Luôn nhớ rằng, khi càng có nhiều tiền thì càng có nhiều trách nhiệm hơn đối với cuộc đời. Mong sao ai ai cũng đều cực kỳ giàu có, giàu cả về vật chất, tinh thần và đạo lý. Để từng đồng tiền trong tay ta đều được sử dụng đúng và có thể đem lại đạo lý, hạnh phúc cho mọi người xung quanh.
Phụ lục
Đối với người có tiền:
Thứ nhất: coi thường đồng tiền và hậu quả là người đó sẽ không bao giờ có tiền, không làm ra tiền được nữa.
Thứ hai: keo kiệt, bủn xỉn, hà khắc, hà tiện, một xu cũng không dám bố thí.
Thứ ba: xài tiền nhiều nhưng chỉ để mua sắm cho bản thân. Người này mắc bệnh ích kỷ cực độ và chắc chắn sau này cũng không có tiền.
Thứ tư: Phát tâm Cúng dường Chùa nhưng rồi ỷ vào đó mà muốn thao túng Chùa luôn; hay Cúng dường xong đi khoe khoang, rồi kênh kiệu với người này, chê bai người khác. Người này sẽ dần dần cạn phước luôn.
Thứ năm: Dùng tiền để đánh giá người khác. Lấy vật chất để đo giá trị con người thì quả báo là chính họ bị ràng buộc bởi vật chất và chỉ có thể ở cõi tầm thường, những nơi từ cõi người trở xuống.
Thứ sáu: Coi đồng tiền là phương tiện để đi tới quyền lực. Dùng tiền để mua chuộc người này, sai khiến người khác. Chính tư tưởng ham quyền lực này sẽ biến ta thành ác quỷ, sau này chắc chắn sẽ đọa địa ngục.
Đối với người ít tiền:
Thứ nhất: lúc nào cũng muốn có tiền. Luôn loay hoay, nghĩ đủ cách để kiếm tiền làm ta luôn lo lắng, căng thẳng. Đó là nghiệp, là cái làm cho ta luôn bất an.
Thứ hai: Đôi khi họ nghĩ đến những cách kiếm tiền phi pháp và tội lỗi.
Thứ ba: Nịnh người giàu để có tiền.
Thứ tư: Hay mặc cảm, tự ti. Không muốn gặp ai cũng không chịu làm phước. Nếu không được người khác giúp đỡ thì họ sẽ nghèo hoài như thế.
Thứ năm: không cần tiền. Đã không có tiền còn không trân quý tiền thì khó mà khá lên được.
BÀI ĐỌC THÊM
Việc chi tiêu của Bác Hồ
Cách ứng xử của Bác với tiền tài, với cái ăn, cái mặc, cơ sở vật chất rất chắt chiu, tằn tiện nhưng vẫn rộng rãi, không hoang phí mà cũng không keo kiệt, “ki bo”. Tính tiết kiệm, sử dụng đồ đạc có khoa học của Bác luôn là những bài học quý giá mà mỗi người chúng ta cần học tập và làm theo.
Các đồng chí ở gần Bác đều cho biết Bác rất tiết kiệm. Có đôi tất rách đã vá đi, vá lại mấy lần Bác cũng không dùng tất mới. Bác nói:
- Cái gì còn dùng được nên dùng. Bỏ đi không nên...
Khi tất rách chưa kịp vá, anh em đưa đôi mới để Bác dùng, Bác xoay chỗ rách vào bên trong rồi cười xí xóa:
- Đấy, có trông thấy rách nữa đâu...
Có quả chuối hơi nẫu, anh cán bộ chê không ăn, Bác lấy dao gọt phần nẫu đi, bóc ăn ngon lành, rồi nói:
- Ở chiến khu có được quả chuối này cũng đã quý...
Câu nói và việc làm của Bác làm đồng chí cán bộ hối hận mãi.
…
Nguồn: Tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh (trích)


