I. Nói chuyện với cha mẹ
Do sự phát triển nhanh chóng của công nghệ cũng như khoảng cách giữa hai thế hệ, đa phần chúng ta yêu thương cha mẹ nhưng thường rất ngại và không biết cách nói chuyện với cha mẹ. Nói chuyện, chia sẻ thân tình với cha mẹ là cơ hội giúp chúng ta thể hiện sự quan tâm, yêu thương đấng sinh thành của mình. Đồng thời xoá tan đi khoảng cách, giúp cha mẹ hiểu được những tâm tư nguyện vọng của con cái, tạo nên sự hạnh phúc cho gia đình.
Lòng kính trọng phải được thể hiện trong từng lời nói, luôn lễ phép, dùng kính ngữ khi hỏi chuyện cha mẹ; đáp lời bằng cách dùng tiếng “dạ, thưa” nhẹ nhàng.
Phải chủ động trong việc nói chuyện với cha mẹ, hỏi thăm sức khỏe, xin ý kiến khi có những khúc mắc trong cuộc sống hay có một quyết định nào đó quan trọng.
Theo thời gian tuổi cha mẹ ngày càng lớn nên việc tiếp thu thông tin trở nên chậm chạp và khó khăn hơn. Vì thế, ta nên nhẫn nại, bình tĩnh, lựa chuyện đơn giản, nhịp điệu phù hợp để ba mẹ dễ hiểu.
II. Vâng lời cha mẹ
Vâng lời là một trong những biểu hiện của người con có hiếu, nền tảng cho những đức tính khác được phát triển. Ngoài ra, vâng lời làm cha mẹ an vui, gia đình hoà thuận, nề nếp, góp phần ổn định xã hội. Thói quen vâng lời cha mẹ từ khi còn bé làm bản ngã ta nhỏ lại, sau này ta dễ tuân thủ theo các quy định, mệnh lệnh trong môi trường khác, làm tăng sức mạnh tập thể, góp phần tạo sự ổn định cho xã hội. Nhờ biết vâng lời mà ta cũng dễ học được điều hay, lẽ phải hơn.
Khi cha mẹ dạy bảo, ta phải biết lắng nghe một cách nghiêm túc, không có thái độ cau có, gắt gỏng, khó chịu, bất cần, bỏ ngoài tai hay ngắt lời cãi lại, ngay cả khi ta cảm thấy điều cha mẹ dạy là chưa đúng. Bởi ta phải hiểu rằng cha mẹ có nhiều kinh nghiệm sống và luôn yêu thương ta.
Vâng lời nhưng phải chủ động tư duy, luôn xét đúng sai với đạo lý để không bị rơi vào thụ động, nhu nhược, đồng thời ta luôn chịu trách nhiệm với quyết định của bản thân từ những việc nhỏ nhất.
III. Trao đổi quan điểm
Trao đổi quan điểm là cách để giúp cha mẹ và con cái hiểu nhau hơn. Tuy nhiên do sự khác nhau giữa hai thế hệ nên đôi khi có thể nảy sinh những khoảng cách nhất định trong suy nghĩ, quan điểm. Nhưng nếu biết cách trao đổi phù hợp thì quan hệ giữa cha mẹ và con cái sẽ gần gũi, gắn kết và cởi mở hơn.
Trao đổi thường xuyên với cha mẹ về những kiến thức xã hội cũng như những vấn đề trong gia đình sẽ giúp ta học được nhiều kinh nghiệm từ thế hệ đi trước để có nền tảng phát triển tốt hơn.
Dù được sinh ra trong thời đại mới với những kiến thức khoa học tiên tiến hơn nhưng ta không thể phủ nhận những giá trị truyền thống của cha ông. Đặc biệt vì lòng biết ơn với đấng sinh thành mà ta luôn phải giữ thái độ chuẩn mực, lời nói phải khiêm cung, tuyệt đối không coi thường, chê bai dù ta có tài giỏi hơn, địa vị cao hơn hay giàu có hơn cha mẹ mình.
Phải xin phép cha mẹ trước khi muốn trình bày quan điểm hay vấn đề nào đó nên trình bày sao cho ngắn gọn, dễ hiểu. Dù ta và cha mẹ đồng quan điểm hay không đồng quan điểm thì cũng phải thể hiện sự tôn trọng, cố gắng kiên nhẫn lắng nghe, trao đổi.
Đối với trường hợp đồng quan điểm thì đây là cơ hội tốt để phát triển cuộc nói chuyện giúp đôi bên hiểu nhau hơn. Đồng thời, ta vẫn lắng nghe và học hỏi từ cha mẹ những điều mình còn thiếu sót chứ không nên nghĩ mình biết rồi mà bỏ qua lời dạy bảo của cha mẹ.
Khi bất đồng ý kiến với cha mẹ, ta hãy bình tĩnh, nhẹ nhàng xem xét lại trên nhiều phương diện. Nếu ta sai thì vui vẻ chấp nhận mình sai. Ngược lại, nếu thấy mình đúng, ta cố gắng tìm những điểm hay trong ý kiến của cha mẹ mà nương theo để thuyết phục vào thời điểm phù hợp khác hoặc nhờ người có duyên với gia đình hỗ trợ. Nếu không gây ảnh hưởng lớn, ta cứ nên thuận theo ý cha mẹ để giữ hòa khí gia đình.
Cũng có trường hợp cha mẹ có thể phạm sai lầm, làm những việc trái với đạo lý, ta không nên chê trách hay phản kháng kịch liệt. Ta phải biết dung hòa, vừa giữ đạo làm con, lèo lái cha mẹ đừng phạm sai lầm, vừa phải tự mình quyết định cuộc đời của mình để chọn con đường đi đúng đắn. Đồng thời, nếu là người Phật tử cần cầu Phật gia hộ, làm phước, hồi hướng công đức để mong cha mẹ có nhiều điều đúng đắn, phù hợp với đạo lý hơn.
IV. Giúp việc cho cha mẹ
Cha mẹ chúng ta vừa phải sinh kế bên ngoài xã hội, vừa phải chu toàn mọi việc trong gia đình rất vất vả. Do vậy, phụ việc, đỡ đần cho cha mẹ trong khả năng của mình là việc thiết thực nhất thể hiện tình cảm, tấm lòng của con cái với cha mẹ. Ví dụ: làm việc nhà, trông em, sẵn sàng phụ việc khi cha mẹ cần, …
Luôn sẵn sàng chủ động giúp việc cho cha mẹ ngay cả khi không được yêu cầu. Ta cần tránh việc thoái thác, viện cớ hay tị nạnh với anh chị em mà làm phiền lòng cha mẹ. Nếu còn nhỏ mà biết siêng năng giúp đỡ cha mẹ khi cần thì nhân quả là khi lớn lên ta rất dễ tìm việc làm.
Nếu gia đình có cơ sở sản xuất hay kinh doanh thì ta nên học hỏi kinh nghiệm từ cha mẹ và tự giác phụ việc; tích cực trau dồi thêm kiến thức liên quan, giúp cha mẹ tiếp cận với khoa học, công nghệ mới để công việc kinh doanh được thuận lợi hơn, phát triển hơn.
IV. Hóa độ cha mẹ (Dành cho người Phật tử)
Dù ta có chăm lo cho cha mẹ tốt thế nào thì cũng không bằng giúp cha mẹ sống trong đạo lý, biết làm phước, tinh tấn tu tập. Nhờ vậy cha mẹ có thể đem những thiện nghiệp đó qua nhiều kiếp sau. Chính vì vậy, cách trả hiếu lớn nhất đối với cha mẹ là giúp cha mẹ kết duyên lành và tu tập trong Phật Pháp. Để làm được việc này ta phải thường xuyên cầu Phật gia hộ.
Chúng ta phải là tấm gương thực hiện đúng giáo lý Phật dạy như tinh tấn tu tập, làm phước, sống hiền lành, khiêm tốn, thương yêu mọi người … để tạo niềm tin cho cha mẹ về đạo lý, từ đó mến đạo mà thực hành theo. Nhờ vậy, mà ta có thêm công đức lành để hồi hướng cho cho cha mẹ.
Luôn cân đối giữa việc trong gia đình và ngoài xã hội. Khi ta làm tròn bổn phận của một người con mà cũng lo được việc đạo tốt đẹp thì việc chia sẻ Phật Pháp đến cha mẹ sẽ dễ dàng hơn.
Ta phải kiên nhẫn cảm hóa cha mẹ bằng nhiều phương pháp một cách linh động để tránh gây áp lực cho cha mẹ. Cụ thể như thông qua việc nói chuyện thân tình ta thỉnh thoảng thêm những đạo lý vào trong đó, mở Pháp cho cha mẹ nghe lúc thích hợp, khuyến khích cha mẹ làm những việc phước thiện (xây cầu, đắp đường, cúng dường Chùa,...).
Khi thấy cha mẹ mình đã bắt đầu quan tâm đến Đạo, hiểu cơ bản về nhân quả thì lúc đó ta hướng cha mẹ đến những đạo lý cao hơn, sâu hơn thông qua việc đến chùa, nghe giảng từ quý Thầy/Cô. Sau đó, hướng dẫn cha mẹ tham gia sinh hoạt đạo tràng, cùng tu tập (tụng kinh, tập khí công, ngồi thiền,...) quy y Tam Bảo để cha mẹ theo Phật Pháp mãi mãi về sau.
Có trường hợp, cha mẹ cũng đến với đạo Phật nhưng chưa đi đúng Chánh Pháp, có phần mê tín, cầu xin, ... Ta nên cầu Phật gia hộ để cha mẹ mình cùng đi đúng con đường chân lý (gặp được Thầy lành, bạn tốt, đạo lý vô ngã Phật dạy). Đặc biệt ta cũng không chỉ trích, chê bai, nói xấu vị Thầy, Pháp môn mà cha mẹ đang theo vì dễ gây sự bất hòa, mâu thuẫn. Cũng không nên ca ngợi vị Thầy của mình quá nhiều dễ làm cha mẹ khó chịu dẫn đến tổn phước, khó gặp được minh sư.
Hướng dẫn cha mẹ thờ cúng trang nghiêm, đúng nghi thức (thờ tượng Phật cao hơn đầu, không thờ chung với ông bà, thờ ông Địa nơi cao ráo, cúng đồ chay … ) để gia đình êm ấm, cha mẹ có phước mà tiếp tục tu tập về sau.
Có những phong tục tập quán thời xưa mang tính mê tín dị đoan (đốt vàng mã, lên đồng, bói toán, … ) ta nên tìm cách khéo léo góp ý với cha mẹ dừng việc này lại. Có nhiều cách như giải thích dựa theo nhân quả hay mở những băng giảng có liên quan vì có khi nhờ đức của vị minh sư mà ta dễ thuyết phục hơn.
VI. Chăm sóc cha mẹ
Hết lòng kính thương, tương trợ và đỡ đần cha mẹ, góp phần xây đắp một mái nhà êm ấm và hạnh phúc. Chăm lo cho cha mẹ từng chút từ bữa ăn, giấc ngủ (giăng mùng, trải chiếu, dọn dẹp phòng, giặt giũ, đấm bóp, mát xa …) với lòng biết ơn sâu sắc. Đặc biệt, ta cũng nên đưa cha mẹ đi khám sức khỏe tổng quát định kỳ để phát hiện và điều trị bệnh kịp thời.
Ta cố gắng chăm lo đời sống vật chất cho cha mẹ đầy đủ, đáp ứng nhu cầu kịp thời để thể hiện sự quan tâm nhưng cũng không nên phung phí.
Khuyến khích và tạo điều kiện để cha mẹ tham gia các hoạt động xã hội, câu lạc bộ thể dục dành cho người lớn tuổi, hội nhóm thiện nguyện,… để có cơ hội giao lưu, giảm bớt cô đơn, phòng tránh nỗi lo một mình, sợ chết.
Khi cha mẹ đã nghỉ hưu, dù gia đình khá giả, con cái vẫn nên ủng hộ và tạo điều kiện để cha mẹ tham gia lao động vừa sức, vừa có thu nhập, vừa vui, không cảm thấy mình là người thừa, người vô dụng.
Ưu tiên cho những bữa ăn gia đình hơn là những bữa ăn với bạn bè, đồng nghiệp. Thường chủ động vào bếp nấu những món ăn ngon cho cha mẹ, để không khí gia đình thêm đầm ấm. Cũng nên tích cực nấu các món ăn chay thật phong phú để hướng cha mẹ và gia đình ăn chay dần dần.
Nếu ta ở xa không có điều kiện, thời gian để gần gũi cha mẹ thì nên gọi điện thoại trò chuyện thường xuyên hoặc sắp xếp thời gian về thăm khi có thể. Khi về thăm gia đình hoặc vào những dịp đặc biệt, ta nên tặng quà dù lớn hay nhỏ vì điều này sẽ làm cha mẹ vui lòng.
Khi cha mẹ lớn tuổi, sự đau yếu là không tránh khỏi, ta nên tinh tế, cẩn thận khi chăm sóc cả thể chất lẫn tinh thần. Vì người lớn tuổi dễ có cảm giác cô đơn, tủi thân nên ta cần thường xuyên hỏi thăm sức khoẻ, lắng nghe cha mẹ để nắm bắt được những tâm tư tình cảm hay những dấu hiệu mệt mỏi, buồn bã. Từ đó, ta chăm sóc một cách kịp thời.
Tuổi cao, sức yếu kèm với bệnh tật, cha mẹ sẽ có thể thay đổi tính tình, khó chịu, vì thấy mình vô dụng, sợ bị coi thường, bỏ rơi. Phận làm con, ta nên cảm thông và chăm sóc cha mẹ với tất cả tình yêu thương như thường xuyên bên cạnh, trông nom, tắm rửa, lau chùi, vệ sinh,… dù phải chịu nhiều bất tiện hay mùi khó chịu.
Nếu mình không thể tự tay chăm sóc cha mẹ thì có thể thuê người làm, bác sĩ, điều dưỡng nhưng cần phải tinh tế ân cần hỏi han nhiều hơn để cha mẹ không tủi thân.
Tạo không gian và điều kiện sống thật thuận tiện, an toàn cho cha mẹ. Ta cũng nên để ý khẩu phần ăn hàng ngày của cha mẹ cho đúng khoa học, đúng với bệnh lý của cha mẹ.
Những ngày gần cuối đời của cha mẹ, ta nên sắp xếp thường xuyên bên cạnh để chăm sóc, kể chuyện đạo lý cho cha mẹ nghe. Tuyệt đối không bàn chuyện phân chia tài sản hay bàn chuyện lo hậu sự khiến cha mẹ đau lòng.
Nếu là người Phật tử sau khi cha mẹ mất, ta làm lễ cầu siêu cho cha mẹ. Khi gửi di ảnh hoặc tro cốt của cha mẹ về Chùa, ta nên chú ý lựa chọn Chùa có các vị tu hành chân chính, có đường lối tu hành rõ ràng, chính xác, có cúng cơm hàng ngày.
Lời kết
Có thể nói từ trong tâm khảm, không ai mà không thương kính cha mẹ. Nhưng không phải ai cũng có đầy đủ cơ hội để phụng dưỡng và kính thờ cha mẹ như ý của mình. Nên khi còn cơ hội, ta hãy luôn nỗ lực tạ ơn đấng sinh thành bằng những việc làm ngay trong khả năng của mình với tất cả sự ân cần, thương yêu và kính trọng mà không chờ đợi.
Nếu là người đệ tử Phật, điều cao cả hơn hết vẫn là hóa độ cha mẹ về với Chánh Pháp, mới có thể giúp cho cha mẹ mãi mãi xa lìa khổ đau, thoát khỏi bần hàn, thân tâm được an lạc. Để làm được điều đó, bản thân ta phải là người đệ tử Phật mẫu mực, chân chính, tinh tấn tu tập, tạo được nhiều công đức lành để ta có thể hồi hướng, xin Chư Phật gia hộ cho cha mẹ được an vui cả thể chất, tinh thần và tiến tu trên con đường tâm linh.
BÀI ĐỌC THÊM
Bài học không bao giờ cũ
Bài học về lòng hiếu không bao giờ cũ vì nó luôn có giá trị trong từng thời điểm của cuộc sống. Hiếu thảo là một phẩm chất đạo đức tốt đẹp của con người. Đức Phật dạy: Tội lớn nhất của đời người là bất hiếu!
Có một sự thật là: tình thương yêu và hy sinh vô bờ của người mẹ cho những đứa con từ khi có loài người đến nay chẳng hề thay đổi, nhưng lòng hiếu thảo của những đứa con đối với mẹ mình càng ngày càng trở thành một nguy cơ trầm trọng.
Nhìn ở góc độ đạo đức Phật giáo, sự hiếu kính với cha mẹ được thể hiện như sau:
- Nhiều khi ý mình khác với ý cha mẹ thì phải ưu tiên bỏ ý mình để nhu thuận theo ý cha mẹ.
- Nếu trường hợp phải làm khác đi thì phải hết sức giải thích lễ phép, cho đến khi cha mẹ vui lòng. Không được làm cha mẹ cảm thấy bị con chê bai.
- Lòng luôn mong ước nuôi dưỡng cha mẹ lúc tuổi cao sức yếu.
- Tạo mọi điều kiện cho cha mẹ được an vui tu hành….
Nguồn: Thiền Tôn Phật Quang


