Trong một tổ chức xã hội, dù lớn hay nhỏ thì vẫn có hệ thống cơ cấu tổ chức, sẽ có người làm chỉ huy và có người làm người thừa hành và điều đó đã trở thành một lẽ tự nhiên. Theo quy luật đó, khi chúng ta sống trong một cộng đồng người, ắt hẳn sẽ được phân công nhiệm vụ cụ thể, có người sẽ ở vai trò điều phối nhưng cũng có người thừa nhận mệnh lệnh. Sự phân công này thường phụ thuộc vào “phước” của mọi người. Nhưng dù ở cương vị nào đi chăng nữa thì cả hai đều phối hợp lẫn nhau, lấy lợi ích chung làm hàng đầu để tạo nên thành công trong công việc.
I. Thừa hành giỏi
Người thừa hành giỏi có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của xã hội, vì người thừa hành là lực lượng chiếm số đông. Do đó, người thừa hành giỏi sẽ thúc đẩy xã hội phát triển, ngược lại người thừa hành kém sẽ kìm hãm, làm xã hội suy yếu.
Nhiệm vụ chính của người thừa hành là thực hiện mệnh lệnh của người chỉ huy. Muốn trở thành người thừa hành giỏi thì phải có hai phương pháp, ba nguyên tắc và ba đức tính. Hai phương pháp của người thừa hành giỏi là: hiểu rõ mệnh lệnh và triển khai mệnh lệnh chi tiết hơn. Ba nguyên tắc: Vâng lời - Xin phép - Báo cáo. Ba đức tính: Trung thành, không tranh công với đồng đội và không mong được đền đáp.
Hiểu rõ mệnh lệnh nghĩa là hiểu kĩ và rõ ràng tất cả những yêu cầu từ người chỉ huy. Khi nhận được mệnh lệnh ta cần phải chăm chú lắng nghe, ghi chép cẩn thận, nhắc lại lời người chỉ huy, nếu không rõ phải hỏi để xác nhận lại, sau đó chấp hành tuyệt đối mệnh lệnh.
Triển khai mệnh lệnh nghĩa là người thi hành phải vạch ra kế hoạch chi tiết một cách nhanh chóng, đầy đủ, rõ ràng khi nhận được mệnh lệnh của người chỉ huy bởi vì mệnh lệnh thường tổng quát, ngắn gọn. Sau đó trình kế hoạch lên người trên, nếu được duyệt rồi mới thực hiện. Nếu là người mới, chưa tiếp xúc, chưa quen với công việc cần phải chủ động xin sự hướng dẫn của người trên.
Vâng lời là khi ta nhận một mệnh lệnh và ta quyết thực hiện mệnh lệnh đó. Vâng lời thể hiện qua việc: làm tốt và làm hoàn chỉnh; kết quả hoàn thành vượt trên mong đợi; vượt qua khó khăn, nghịch cảnh mà không sợ nguy hiểm; làm một cách nhanh chóng, vui vẻ; không những vâng lời trong việc làm mà còn ở tư tưởng, tình cảm. Người có được sự vâng lời và trung thành sẽ có được tâm khiêm tốn, uy tín lớn đối với nhiều người.
Xin phép là nhận được sự đồng ý và chấp thuận từ cấp trên, để làm và được tự làm. Xin phépđược thực hiện trong các trường hợp: có ý kiến, sáng kiến muốn đề xuất để cải tiến tốt hơn, khi tình hình công việc có thay đổi, xuất hiện tình huống bất ngờ khác so với kế hoạch ban đầu, đề xuất với cấp trên khi thấy năng lực chưa đáp ứng được, cần hỗ trợ hoặc điều chỉnh hợp lý để hoàn thành tốt nhiệm vụ.
Báo cáo càng chi tiết thì càng chứng tỏ ta là người thừa hành tốt và nhận được sự tin tưởng từ cấp trên. Đối với nhiều công việc nhỏ, khi làm xong việc ta báo cáo hết một lần. Đối với công việc lớn thì ta phải báo cáo theo từng giai đoạn, tiến độ của công việc. Khi phát hiện có điều gì bất thường, trục trặc, gây tác hại nghiêm trọng, phải báo cáo ngay lập tức cho cấp trên một cách trung thực, đầy đủ và chi tiết để kịp thời xử lí, không được che dấu hoặc báo cáo sai sự thật.
Trung thành nghĩa là không được tiết lộ những thông tin mật liên quan tới công việc, không bỏ cấp trên của mình để phục vụ cho người khác dù bị khống chế, mua chuộc, gài bẫy, uy hiếp,... Đôi khi chỉ huy nóng nảy, căng thẳng, nặng lời, người thừa hành vẫn vui vẻ chịu đựng và không có ý thù ghét ngấm ngầm, phải xem như là cơ hội để rèn luyện sự nhẫn nhục, diệt trừ cái tôi của mình. Đối với Tổ quốc thì phải trung thành tuyệt đối, xem Tổ quốc là tất cả, là tối cao, không bao giờ thay đổi hai lòng,
Không tranh công với đồng đội, nên nhường công cho đồng đội của mình. Tranh giành công lao chỉ làm chia rẽ tổ chức, chia rẽ dân tộc, khiến cộng đồng không thế lớn mạnh được
Khi người thừa hành hoàn thành tốt những nhiệm vụ được giao bằng sự nổ lực, cố gắng hết mình. Điều này dẫn đến hiệu ứng phụ kéo theo là chấp công nặng nề vào nỗ lực của bản thân. Đó là cánh cửa mở ra bao điều tai hại, nguy hiểm phía sau. Tâm lý này sâu kín và rất khó vượt qua. Vì vậy ta phải phòng giữ tâm ý mình, dặn lòng quên công lao vì sự thành công không bao giờ đến từ một cá nhân, đó là sự khéo léo trong cư xử và cũng chính là đạo đức.
II. Chỉ huy tài ba
Người chỉ huy là người quyết định cao nhất trong tập thể, tổ chức, tăng đoàn, cộng đồng… Trách nhiệm về sự thành bại của công việc đặt lên vai người chỉ huy vô cùng lớn và để trở thành người chỉ huy tài ba là một quá trình rèn luyện bền bỉ về mọi mặt từ đạo đức, trí lực và sức lực.
Người chỉ huy là người sử dụng sức lực của tập thể thông qua mệnh lệnh của mình. Mỗi mệnh lệnh đưa ra phải vì lợi ích chung, làm những việc thiện lành, phục vụ mọi người thì phước người chỉ huy ngày càng tăng trưởng, sau này sẽ được lên chức cao hơn nữa. Ngược lại nếu ra mệnh lệnh sai, công sức tập thể dồn vào những việc vô nghĩa, ích kỉ cá nhân thì người chỉ huy bị tổn phước, sau này không thể làm người chỉ huy.
Người chỉ huy phải giỏi hơn người khác để không bị bắt bẻ khi đưa ra mệnh lệnh và cũng không được độc đoán, có thể suy xét ý kiến tập thể trước để mệnh lệnh mình đưa ra là hợp lí nhất. Điều này giúp uy tín của người chỉ huy tăng lên.
Người chỉ huy tài ba là người có uy lực vô hình, không ai nhìn thấy được nhưng ai cũng muốn nghe lời. Những lúc ta phải nhận trách nhiệm chỉ huy thì phải thực sự làm chỗ tin cậy cho đồng đội. Đặc biệt trong những trường hợp để bảo vệ Tổ quốc nếu cần ta phải sẵn sàng hi sinh tính mạng để thực hiện nhiệm vụ được giao.
Mệnh lệnh đưa ra rồi thì phải kiểm tra thường xuyên để xem công việc được triển khai đến đâu, từ đó hỗ trợ những người thừa hành một cách hợp lí, đúng lúc. Kiểm tra nhưng cũng biết tạo điều kiện để người thừa hành phát huy các giải pháp sáng tạo.
Người chỉ huy chú ý thưởng và phạt phải công minh. Nếu ai làm tốt thì thưởng, ai làm không tốt thì phạt mà không được nể nang. Và phải trong tình thương yêu. Không có thưởng phạt thì xã hội không có tiến bộ vì người khác sẽ không có động cơ để làm. Người chỉ huy có lúc mặt phải nghiêm thì người dưới mới sợ, mới làm nghiêm túc.
Người chỉ huy là người ở trên mọi người nhưng không vì thế mà xa lánh, khinh miệt người dưới. Ngược lại, người chỉ huy phải yêu thương đồng đội của mình. Đây là một đức tính rất quan trọng của một người chỉ huy tài ba. Người thi hành mệnh lệnh luôn muốn nhận được tình yêu thương ở trong mệnh lệnh ấy, tức tình yêu thương của người chỉ huy chứ không phải là một mệnh lệnh khô khốc. Để có được những phẩm chất đó, chính người chỉ huy phải không ngừng cố gắng rèn luyện bản thân (đã là người thừa hành giỏi, chỉ huy giỏi, sáng tạo giỏi, có khả năng nhận xét, đánh giá con người).
Khi giao việc gì nên để ý những điều kiện sau: lương thực, y phục, nơi ở, phương tiện đi lại, chi phí, hoàn cảnh làm việc. Người chỉ huy tốt bao giờ cũng là người giáo dục giỏi, biết nhắc nhở dạy dỗ người dưới của mình cả nghiệp vụ chuyên môn lẫn đạo đức phẩm hạnh. Biết kết nối các thành viên tạo thành khối đoàn kết, xây dựng nề nếp kỉ cương.
Người chỉ huy tài ba là người phải có suy nghĩ sâu rộng cho tương lai, lúc nào cũng mong có người giỏi hơn mình, thay thế mình mà gánh vác trách nhiệm không được tham quyền cố vị lâu dài làm trở ngại người tài đức phía sau. Có những chức vụ quan trọng thì phải âm thầm tìm người kế thừa từ rất lâu. Sau khi chọn lựa được người thì phải tiến hành đào tạo để khi mình rút lui thì công việc không bị gián đoạn.
Đạo đức chỉ huy là dám chịu trách nhiệm khi công việc thất bại, không đổ lỗi cho cấp dưới để tránh tội; ngược lại, khi thành công thì lại tính công cho thuộc cấp nhiều hơn. Ngoài ra, lúc nào cũng mong có người giỏi hơn mình, thay thế mình mà gánh vác trách nhiệm, không được tham quyền cố vị lâu dài làm trở ngại người tài đức phía sau.
Đừng bao giờ cất nhắc người vì tư lợi cá nhân như tình cảm riêng, vì quan hệ riêng, vì những món tiền riêng, vì sự gửi gắm riêng. Cất nhắc người sai lầm dẫn đến tai hại ảnh hưởng bao nhiêu người khác về sau sẽ là món tội khó trả nổi. Trực giác là tài sản quý giá của người chỉ huy, giúp chỉ huy nhìn ra những sự tình mà thông tin chưa đủ để kết luận. Muốn có điều này người chỉ huy phải chịu khó quan sát, tu tập …
Sẽ luôn luôn có những lời gièm pha, phê bình, nhận xét giữa người cấp dưới với nhau. Bản lĩnh của người chỉ huy là biết phán đoán chính xác để không bị đánh giá sai bất cứ người nào, không làm oan cho ai.
Sống vì mọi người là đạo đức nền tảng để việc thừa hành và chỉ huy thêm phần tinh tế, trọn vẹn. Còn việc làm chính nghĩa, vị tha là điều kiện đảm bảo gắn kết người thừa hành và người chỉ huy đi cùng nhau đến cái đích sau cùng.
Thể lực phải khỏe mạnh mới có thể đưa đến tinh thần minh mẫn. Nên lựa chọn cho mình các loại hình thể dục, thể thao lành mạnh (võ thuật, khí công,...), tránh xa các lối sống hưởng thụ cá nhân tầm thường vì sẽ mau hết phước, không còn năng lực để làm việc nữa.
Việc lắng tâm trong thiền định giúp ta làm gì cũng cẩn thận chu đáo, trở nên tận tụy cống hiến, thêm yêu thương tôn trọng mọi người. Hay khi ta ở vị trí cao, biết kiểm soát tâm mình để không bị tình cảm thương ghét chi phối,... Tất cả điều đó góp phần gọt giũa cái tôi nặng nề, mỏng dần đi những tư tưởng cố chấp, con người trở nên nhu thuận, nhẫn nhục, vâng lời, dần thành tựu được phẩm chất trung thành tuyệt đối.
Áp dụng những phương pháp làm việc khoa học, tiên tiến vào trong công việc. Khi ta tìm hiểu, trân trọng, học hỏi và chọn lọc những cách làm hiệu quả để áp dụng thì công việc sẽ ngày càng được tốt lên, theo nhân quả thì trí tuệ ta sẽ ngày càng mở rộng.
Lời kết.
Dù công việc đặt ta vào vị trí người thừa hành hay người chỉ huy thì ta đều cố gắng hoàn thành trọn vẹn và vượt hơn sự mong đợi của mọi người để phụng sự được tốt nhất cho cuộc đời. Bằng cách kết hợp ứng dụng đạo đức vào trong công việc, ta vừa làm tốt được việc bên ngoài lại vừa tu dưỡng, củng cố được nội tâm bên trong. Như vậy ta vừa sống cống hiến được mà vẫn tu tập được giữa đời.
BÀI ĐỌC THÊM
Sự phân công
- Các cô các chú nhiều người đeo đồng hồ ở đây chứ?
- Thưa Bác, có ạ!
Các cô các chú có thấy trên mặt đồng hồ kim giây chạy nhúc nhích suốt ngày đêm, kim phút di chuyển chậm, kim giờ thì rề rề chuyển chỗ, chữ số nằm yên, cái máy nằm trong vỏ đồng hồ, có đúng thế không?
- Dạ, đúng ạ!
- Đó là sự phân công của bộ máy cái đồng hồ. Nếu giả sử các bộ phận ấy xin thay đổi, cái kim giây nói: “Tôi chạy thế này thì mệt quá, cho tôi chạy chậm lại hoặc nghỉ ít lâu''. Mặt số kêu lên: ''Đứng mãi một chỗ chán quá cho tôi chạy như kim giây''. Bộ máy lại nói: “Tôi làm nhiều việc mà chả ai biết đến, cho tôi làm mặt số”. Các cô, các chú thử nghĩ xem, nếu ta để các bộ phận đồng hồ làm theo ý muốn riêng của mình thì sẽ thế nào?
Cả lớp vang lên tiếng cười. Có đồng chí nói:
- Thưa Bác, như vậy không còn là đồng hồ nữa ạ!
- Trong công tác cách mạng cũng như vậy, tuỳ theo trình độ và yêu cầu mà Đảng và nhân dân giao nhiệm vụ. Ví dụ: Bác được Đảng và nhân dân giao nhiệm vụ làm Chủ tịch nước, đồng chí cảnh vệ lo công tác bảo vệ, đồng chí cấp dưỡng lo nấu ăn, đồng chí văn thư lo việc giấy tờ, mỗi người một việc, như vậy hợp lại mới thành công việc chung. Đó là sự phân công của tổ chức.
Nguồn: Internet


