Để thiết tha đi tìm sự giải thoát, trước hết chúng ta phải hiểu sâu sắc thế gian này là ràng buộc, đau khổ và đồng thời luôn trăn trở lo lắng cho vận mệnh của Phật Pháp, sự tồn vong của loài người. Nhờ vậy, chúng ta cũng thấy được ý nghĩa của sự giải thoát, nếu không có lý tưởng giải thoát thì mọi thứ sẽ trở nên vô nghĩa.
Có hai con đường để chúng ta đi đến giải thoát. Một là tu tập trí tuệ, thiền định để phá vỡ chấp ngã, vô minh và đạt được sự giải thoát, còn gọi là con đường tu Huệ. Hai là sống cuộc đời vị tha, tạo phước cho đến vô lượng vô biên để đạt được sự tự do tuyệt đối, đây là con đường tu Phước. Phước Huệ song tu, cả hai đều phải tràn đầy thì ta mới đủ công đức để đi đến giải thoát, để đắc đạo và trở thành một bậc Thánh siêu việt trên cuộc đời.
Biểu hiện của giải thoát là đạo đức, đạo đức là nền tảng ban đầu. Có đạo đức mới tạo được phước, và nhờ có phước chúng ta mới giữ được giới. Vì vậy chúng ta phải tạo phước, phải lạy Phật, phải sống một cuộc sống vị tha với tâm từ bi, khiêm hạ, bao dung yêu thương con người để vun bồi thêm bản lĩnh, ý chí sắt đá giữ giới cho trong sạch và đi dần đến giải thoát, giác ngộ. Một biểu hiện đạo đức nữa của người giải thoát là tùy duyên mà sống, việc lớn chúng ta cũng làm, việc nhỏ cũng không bỏ qua, miễn là những việc ấy đem lại lợi ích cho tất cả chúng sinh.
Tu hành giải thoát - giác ngộ là một lý tưởng cao đẹp tột độ, mênh mông và vi diệu của đạo Phật. Thế nhưng ta không được tự mãn với lý tưởng cao siêu đó mà phải biết hiện thực hoá, quyết đem lý tưởng trở thành hiện thực.
Lúc nào cũng tìm cầu Chánh Pháp không mệt mỏi nhưng có sự chọn lọc kỹ lưỡng từ những đạo lý chân chính, đặc biệt từ các bậc minh sư, thiện tri thức. Trong đó luật nhân quả và mục tiêu vô ngã là kim chỉ nam cho sự tu tập, để giữ gìn xây dựng đạo tâm, lý tưởng cho mình và mọi người.
Thường xuyên tư duy, chiêm nghiệm về nhân quả, đối chiếu với những điều đã học để tìm lỗi của mình, tu dưỡng đạo đức và hoàn thiện nhân cách mỗi ngày một tốt hơn.
Hằng ngày ta phải lễ Phật với lòng tôn kính thiết tha, tập khí công, tọa thiền, để nuôi dưỡng Đạo Tâm của mình.
Trong các thời khóa lễ tụng kinh nên lựa chọn các bài kinh tụng rõ nghĩa để giúp ta hiểu được những điều thánh thiện, cao cả. Những bài kinh giúp vun bồi lý tưởng giải thoát - giác ngộ như Kinh Bát Chánh Đạo, Lời Khấn Nguyện, Kinh Vô Ngã Tướng,…
Thường xuyên tác ý cao đẹp, đồng thời gạn lọc những tâm niệm bất thiện, nuôi dưỡng, huân tập những suy nghĩ, lời nói, việc làm hướng về lý tưởng tu hành; dần hình thành nên chí nguyện xuất gia tu hành chân chính, đắc đạo cho kiếp này và mãi mãi về sau.
Nỗ lực huân tập ba tâm hạnh căn bản Tôn kính Phật - Từ bi - Khiêm hạ. Tôn kính Phật giúp ta gieo nhân giải thoát về sau. Từ bi giúp ta thấu hiểu nỗi khổ của chúng sinh mà quyết chí tu hành. Khiêm hạ giúp ta giữ được chí nguyện tu hành mãi mãi không bị thoái lui.
Đừng ham mau mà dằn ép cực đoan, lý tưởng dễ trở thành tham vọng. Ta cũng không chán nản khi tu lâu mà vẫn chưa thấy kết quả. Lý tưởng vẫn được thắp âm ỉ trong tâm, dù không ngừng cố gắng nhưng lòng vẫn thanh thản nhẹ nhàng vì biết đường đi còn rất xa.
Tìm cầu giác ngộ giải thoát cũng đồng nghĩa với sống vị tha, sống vị tha để được giải thoát. Chúng ta phải luôn tâm niệm là cả cuộc đời mình, dù Giải thoát hay chưa Giải thoát, đều phải làm lợi ích cho chúng sinh.
Người hiểu đạo sâu rồi sẽ luôn bí mật khởi lên tâm nguyện mong những người được mình giúp đều có duyên lành với chánh pháp.
“Con nguyện mỗi khi nhìn thấy ai
Thầm mong người đó thoát trần ai
Thầm mong người đó thành Chánh Giác
Đủ đầy hiệu dụng của Như Lai”
Tập sống đơn giản, tránh đời sống hưởng thụ, tập ăn chay, tránh những điều tội dù rất nhỏ (lãng phí điện, nước, đi ngang Tam Bảo không cúi đầu, đố kỵ so bì trong tâm,…) để giữ gìn phước và bảo vệ lý tưởng tu hành.
Khéo léo, kiên trì mang lý tưởng giác ngộ truyền vào lòng tất cả mọi người. Phật hóa gia đình, Phật hóa cộng đồng, giúp cho mọi người cùng hướng về giác ngộ giải thoát. (Ví dụ như kể những mẩu chuyện về cuộc đời Đức Phật, các bậc Thánh Tăng, nhân quả, tấm gương tinh tấn tu tập,...)
Luôn bảo vệ hộ trì Chánh Pháp, cảnh giác và ngăn chặn những âm mưu, thủ đoạn chống phá của kẻ xấu, làm mất đạo tâm, lý tưởng, lòng trung thành với Phật Pháp, Thầy Tổ.
Là người Phật tử, chúng ta phải luôn tìm đến mục đích giải thoát cho chúng sinh, không nên đặt ra mục đích giải thoát riêng cho bản thân mình. Bởi như vậy ta sẽ rơi trở lại tâm vị kỷ, mà vị kỷ chính là nguyên nhân của mọi đau khổ trên đời. Thực tế có không ít người muốn thoát khỏi đau khổ nhưng không ngờ lại gieo nhân đau khổ. Vòng luẩn quẩn này không phải ai cũng dễ dàng thoát ra nên ta phải hết sức cẩn thận.
Lời kết.
Việc tu hành giác ngộ giải thoát là một hành trình lâu dài, không phải một kiếp mà vô lượng kiếp, rất gian khổ nên đòi hỏi phải kiên trì. Vì vậy cần cầu nguyện sự gia hộ của Chư Phật, Chư Bồ Tát:
“Nguyện cho con đi mãi
Không đứng lại giữa đường
Đến tuyệt đối vô biên
Tâm đồng tâm chư Phật
Rồi trong muôn vạn nẻo
Của sinh tử luân hồi
Con mãi mãi không thôi
Độ sinh đền ơn Phật.”
BÀI ĐỌC THÊM
“Giải thoát để làm gì”
Có người hỏi bác hai Như Sanh rằng, đạo Phật là đạo tìm sự giải thoát vượt ra ngoài cả thiện và ác. Vậy khi tu hành giải thoát trong đạo Phật, chúng ta không làm tội cũng không tạo phước, điều đó có đúng không? Bác hai Như Sanh đã trả lời không đúng. Bác lý giải rằng, càng có tội, người ta càng bị ràng buộc và càng làm phước, người ta càng được tự do. Người ta chỉ được tự do trong phước và bị ràng buộc trong tội. Câu trả lời ấy làm cho đạo Phật viên mãn. Vì khi đi tìm sự giải thoát, chúng ta sẽ sống một cuộc đời hết sức vị tha, làm lợi ích cho tất cả mọi người. Điều này hoàn toàn trái với quan niệm cho rằng, muốn tìm sự giải thoát phải buông bỏ tất cả, quên hết tất cả mọi người, chỉ lo đóng cửa tu tập, lo cho chính mình. Đó là quan niệm rất sai lầm.
Nguồn: Trích chương “Giải thoát để làm gì” (trong cuốn Tâm lý đạo đức - TT Thích Chân Quang, NXB Tôn Giáo.)


