Công nghệ ngày càng phát triển, xã hội ngày càng tiến bộ văn minh, đặc biệt với sự bứt phá của công nghệ 4.0 thì vai trò của máy tính và lập trình càng trở nên quan trọng. Khi đó, bất cứ một cá nhân nào muốn có việc làm tốt, có lương cao, từ anh thợ điện, thợ xây, nhân viên bảo hiểm, y tế, giáo dục… đều cần có kiến thức về điện toán, lập trình để tìm cho mình một chỗ đứng vững chắc trong xã hội. Nói rộng ra, nền kinh tế quốc gia không thể bắt kịp với thế giới nếu ta đứng ngoài cuộc cách mạng 4.0. Bây giờ, ta không nên xem lập trình là một kỹ năng chuyên môn, mà lập trình phải được phổ biến cho tất cả mọi người, được đưa vào giảng dạy trong mọi trường học trên thế giới.
Tầm quan trọng của điện toán, lập trình (lợi ích, ứng dụng thực tế…)*
Điện toán là một thuật ngữ chỉ việc sử dụng máy tính để giải quyết các công việc, trong khi lập trình là tạo ra các chương trình có thể hoạt động trên máy tính. Người bình thường cho dù thông minh nhất cũng chỉ có thể thực hiện được vài phép tính trong một giây, trong khi máy tính với phần cứng mạnh nhất có thể xử lý được gấp hàng ngàn triệu tỉ lần số phép tính như thế trong cùng một thời gian. Điều đó cho thấy sức mạnh của máy tính khủng khiếp như thế nào.
Trong tương lai, với sự phát triển vượt bậc của khoa học - kĩ thuật, đời sống con người sẽ có rất nhiều thay đổi. Nền kinh tế sẽ vận hành theo một hướng hoàn toàn mới, công nghệ thông tin, điện toán sẽ thâm nhập sâu vào tất cả mọi lĩnh vực. Khi đó, con người có thể làm việc tại nhà thông qua mạng lưới, thiết bị kết nối. Nhìn về những thay đổi hoàn toàn mới trong tương lai, ta buộc phải biết sử dụng máy tính như một công cụ không thể thiếu trong cuộc sống.
Hiện nay, việc áp dụng công nghệ thông tin đã giúp cơ quan Nhà nước quản lý, xử lý hồ sơ cho người dân nhanh gọn hơn rất nhiều (chính phủ điện tử, nộp hồ sơ qua internet…). Đồng thời, tốc độ truy xuất, tìm kiếm thông tin cũng cao. Trong tương lai, mô hình này sẽ còn được nhân rộng hơn nữa. Bởi vậy, kĩ năng vi tính càng trở thành nhu cầu thiết yếu đối với mỗi người dân.
Thương mại điện tử cũng là một ứng dụng của điện toán, lập trình. Đây là một xu hướng mới và đang được phát triển mạnh mẽ, mở ra nhiều cơ hội và thách thức mới, góp phần vào thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng.
Máy tính có thể làm được những điều tuyệt vời như thế là do con người đã lập trình (viết ra) các chương trình. Qua thời gian thì các chương trình ngày càng được cải tiến, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của con người. Vì vậy, vai trò của lập trình quan trọng biết nhường nào.
Nền văn minh nhân loại đã bước đi từ loại hình lao động từ thấp đến cao: lao động cơ bắp, lao động công cụ, lao động máy móc và tương lai sẽ là lao động về tư duy. Khi ấy, kĩ năng điện toán, lập trình là xu hướng trong tương lai, tất cả các ứng dụng sẽ được đưa vào trong đời sống thực tế, trở thành một phần của nhân loại. Đây là con đường phát triển không thể khác được, bắt buộc mọi người phải sớm định hình và thích nghi, nếu không muốn bị bỏ lại phía sau.
Xu hướng tương lai là robot sẽ thay thế dần lao động về cơ bắp và trí tuệ nhân tạo sẽ tư duy, suy nghĩ giúp cho con người. Đây cũng là mối lo ngại cũng như rủi ro của trí tuệ nhân tạo. Ví dụ như robot thông minh có thể hoạt động chủ động không cần sự điều khiển, can thiệp quá sâu của con người. Khi đó, kỹ năng lập trình là phương thức để con người tương tác ở cấp độ chuyên sâu với robot và trí tuệ nhân tạo, cũng là cách để chúng ta chủ động hơn trong việc ứng phó với các mối nguy hiểm của trí tuệ nhân tạo trong tương lai.
Kỹ năng điện toán, lập trình trong tương lai
Chúng ta nên hiểu sơ lược về cấu tạo (phần cứng, phần mềm) và cách vận hành của máy tính để sử dụng một cách hiệu quả, thuận lợi và thông minh hơn; chọn được máy phù hợp với nhu cầu của bản thân để tránh lãng phí. Đồng thời, điều này sẽ giúp ta phát hiện và khắc phục kịp thời được những sự cố, lỗi phổ thông.
Quá trình phát triển xã hội là không ngừng, con người cũng vậy. Nếu một ngày ta không ngừng cập nhật kiến thức sẽ dễ dàng bị lạc hậu, mù công nghệ. Do đó, ta phải biết đánh giá, quan sát mức độ sử dụng công nghệ hiện nay, cũng như dự đoán xu hướng trong tương lai để đưa ra định hướng, mục đích đúng đắn cho học tập, công việc, sinh hoạt.
Khi hiểu biết hơn và có kĩ năng điện toán, lập trình, ta có thể tự viết ra các phần mềm đơn giản để hỗ trợ giải quyết các công việc hàng ngày nhanh chóng, hiệu quả và hạn chế sai sót.
Tuy lập trình là quan trọng, nhưng kiến thức căn bản về đồ họa, màu sắc, tông màu, cách phối màu cũng quan trọng không kém. Người làm về lập trình cũng cần để ý đến kiến thức về trình bày thông tin sao cho dễ hiểu, tập trung vào mục tiêu chính, không dàn trải, rối ren, hiểu biết được thói quen của người sử dụng mà thiết kế chương trình sao cho dễ hiểu, dễ sử dụng.
Ta cần phải xác định công nghệ, kĩ thuật là để giúp cho đời sống con người trở nên thuận tiện, dễ dàng hơn, phục vụ cho lợi ích, sự tiến bộ của xã hội. Tuy nhiên, không vì vậy mà ta lệ thuộc vào công nghệ hay biến chúng trở thành công cụ cho những việc làm xấu ác. Ví dụ như tạo ra những sản phẩm gây ảnh hưởng xấu đến người sử dụng (trang web có nội dung xấu, các phần mềm trò chơi mang tính gây nghiện, tốn thời gian, đầy bạo lực...) hay nghiêm trọng hơn là đe dọa đến an ninh và hòa bình thế giới.
Nhờ có kĩ năng điện toán, trí tuệ nhân tạo, ta có thể đưa ra và lựa chọn các giải pháp công nghệ phù hợp với từng hoàn cảnh cụ thể nhằm giải quyết, cải tiến các vấn đề thực tế (ví dụ lập trình đã giúp tạo ra những dây chuyền sản xuất chuẩn xác, năng suất, tiết kiệm sức lao động).
Ta cần làm gì để nâng cao kỹ năng về điện toán, lập trình.
Biết cách sử dụng những phần mềm văn phòng, biết cách cài đặt và sử dụng một phần mềm trên máy tính. Chú ý đến các vấn đề bảo mật căn bản, sử dụng Internet, mạng xã hội, mật khẩu cá nhân, cách sử dụng email. Đồng thời, chúng ta nên tìm hiểu về cách sử dụng những phần mềm văn phòng, các công cụ tìm kiếm trên máy tính một cách hiệu quả nhất. Nên ưu tiên sử dụng các công cụ, phần mềm, mạng xã hội, nhà cung cấp dịch vụ uy tín và đã được xác thực, sử dụng nhiều, lâu dài từ cộng đồng, xã hội.
Để tiết kiệm chi phí thì ta có thể sử dụng các phần mềm miễn phí. Tuy nhiên, nếu tính chất công việc yêu cầu phải sử dụng phần mềm có bản quyền thì ta bắt buộc phải mua bản quyền. Điều này phù hợp với pháp luật và cũng đồng thời thể hiện sự văn minh, đạo đức của ta.
Thế giới công nghệ và máy tính luôn thay đổi nhanh chóng, vì vậy nên tích cực tìm hiểu, đọc báo, blog, tìm hiểu qua bạn bè về các công nghệ mới như điện toán đám mây (Cloud computing)(1), trí tuệ nhân tạo(2), “Internet of things”(3)... để biết cách ứng dụng và sử dụng hợp lý. Ví dụ như điện toán đám mây đang được ứng dụng rộng rãi giúp tiết kiệm chi phí, sử dụng tối đa tài nguyên, tiện dụng hơn so với các giải pháp truyền thống.
Nên chủ động tổ chức hoặc tham gia các khóa học lập trình từ căn bản đến nâng cao, thường xuyên gặp gỡ, tiếp xúc làm quen với những ai có kỹ năng lập trình. Người biết hướng dẫn người chưa biết, người giỏi giúp đỡ người chưa giỏi để cùng tiến bộ. Không ngại học hỏi, tiếp cận sao cho nhanh và hiệu quả nhất từ những người có kinh nghiệm. Thêm vào đó, ta nên tích cực tham gia các diễn đàn, hội nghị bên ngoài (meetup) để tham khảo học tập kinh nghiệm, kiến thức từ những người đi trước, cũng như mạnh dạn chia sẻ về những hiểu biết của mình để mọi người đều được lợi ích.
Nên tập trung nhiều vào kiến thức nền tảng của lập trình như cấu trúc dữ liệu, thuật toán, cách giải quyết vấn đề. Làm như vậy sẽ giúp chúng ta giải quyết được nhiều bài toán nhanh hơn, tốt hơn. Ngoài ra cũng cần có kiến thức vững về toán như tổ hợp, xác suất thống kê, giải tích và đại số. Giỏi ngoại ngữ là một lợi thế, vì ngoại ngữ hỗ trợ ta rất nhiều trong việc học tập và nghiên cứu tài liệu về lập trình.
Nên học thêm nhiều ngôn ngữ lập trình, vì mỗi ngôn ngữ có một điểm mạnh riêng và cách tư duy, tiếp cận khác nhau. Điều đó giúp ta không bị gò bó trong một cách suy nghĩ và biết cách sử dụng điều gì tốt nhất cho mỗi bài toán lập trình.
Công nghệ đang phát triển, việc ứng dụng các phần mềm, tính năng tự động trong công việc cũng như cuộc sống ngày càng nhiều. Nếu ta có khả năng tự viết được phần mềm thì rất tốt. Còn nếu không, việc hiểu về lập trình cũng giúp ta nắm được sự vận hành của phần mềm, ứng dụng. Từ đó, nếu nhờ hay thuê người lập trình, ta cũng có đủ trình độ, kiến thức để cùng thảo luận, góp ý và kiểm tra. Nhờ vậy mà ứng dụng ra đời sẽ phù hợp với thực tế và nhu cầu của ta hơn (so với việc ta không biết gì về lập trình).
Sử dụng máy tính thành thạo đáp ứng được yêu cầu là kỹ năng rất quan trọng, vì máy tính đang trở thành một trong những thiết bị không thể thiếu trong công việc cũng như trong cuộc sống. Điều này cũng giúp ta khai thác tối đa chức năng của máy tính. Việc tiếp thu và sử dụng tốt máy tính phải được thường xuyên trau dồi liên tục qua quá trình sử dụng, chứ không chỉ một sớm một chiều mà có thể đạt được.
Nước ta đang trong công cuộc phát triển để trở thành một nước công nghiệp hóa. Cuộc cách mạng công nghệ 4.0 đòi hỏi rất nhiều lao động có trình độ cao về công nghệ thông tin, lực lượng trẻ phải đóng vai trò chính và là nguồn cung cấp cho nhu cầu cấp thiết đó. Việc học tập và tham gia quá trình đào tạo đang là cơ hội và thách thức mới đặt ra cho mỗi người.
Thanh niên Phật tử cần tìm cách đóng góp cho ngành công nghệ thông tin của nước nhà, sao cho chú trọng và đầu tư mạnh mẽ hơn nữa vào chiến lược an ninh mạng, nhằm phòng chống lại các hành động phá hoại của các phần tử xấu, thực hiện hợp tác quốc tế chống lại các dạng tội phạm trong môi trường mạng. Đó cũng là ta đang góp phần bảo vệ và tăng cường an ninh quốc gia.
Nếu kĩ năng điện toán, lập trình là bản lĩnh của tương lai thì vai trò của thiền định càng phải được coi trọng. Bởi thiền định giúp con người phát sinh trí tuệ, có sự nhìn nhận sắc sảo, nắm bắt nhanh chóng sự phát triển liên tục của lập trình và công nghệ mới hơn. Từ đó, ta có thể lập trình phần mềm, sáng tạo ra các công nghệ vượt trội hơn nữa. Đặc biệt, thiền định cũng giúp con người thêm đạo đức. Nhờ vậy, con người sẽ tạo ra được các phần mềm hữu ích cho cuộc sống, tránh tạo ra những sản phẩm gây hại, đồng thời cũng kiểm soát được rủi ro từ những mặt tiêu cực của công nghệ mang lại. Việc đưa thiền định vào trường học hay các cơ sở đào tạo là một hướng phát triển đúng đắn, sẽ giúp chúng ta theo kịp và đóng góp tích cực cho thế giới trong lĩnh vực này.
Nhờ có kiến thức về điện toán, lập trình mà khả năng làm chủ công việc của ta được nâng cao. Tuy nhiên, ta đừng để mình bị lệ thuộc vào các kiến thức đó. Vì một khi kiến thức không được sử dụng đúng đắn thì sẽ trở thành thảm họa. Đạo đức phải luôn luôn giữ vai trò then chốt. Sức lao động của con người kết hợp với điện toán, lập trình, phải được định hướng bởi đạo đức mới có thể đưa thế giới phát triển vượt bậc.
Lời kết.
Hiện nay, lập trình là môn học khá mới mẻ với rất nhiều người, nên chưa bắt buộc chúng ta phải thành thạo ngay kĩ năng này. Tuy nhiên, thế giới ngày càng phát triển, đặc biệt là sự ra đời của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đã mở ra một bước ngoặt mới cho nhân loại về điện toán và lập trình. Trong tương lai, lập trình sẽ là một phần không thể thiếu trong đời sống và trở nên phổ biến toàn xã hội như là môn toán hay tiếng Việt trong chương trình phổ thông. Vì thế, chúng ta bắt buộc phải học tập ngay từ bây giờ để bước cùng xu hướng của nhân loại, đưa thế giới ngày càng trở nên phồn thịnh và đạo đức hơn.
CHÚ THÍCH:
(*) “Đây là một ngôn ngữ mà bạn có thể dùng để thể hiện bản thân với 7 tỷ người trên thế giới”, lập trình sẽ là “kỹ năng cần phải có trong mọi trường học trên thế giới” và không nên xem lập trình như một kỹ năng cá nhân, chuyên môn. “Lập trình không chỉ dành cho các nhà khoa học máy tính, nó dành cho tất cả chúng ta”, (Tim Cook, CEO of Aple).
Điện toán đám mây dựa vào việc triển khai dịch vụ cho 3 khía cạnh: phần cứng (máy chủ), phần mềm (ví dụ Google App như chúng ta đang sử dụng) và nền tảng xây dựng ứng dụng trên nền internet. Về phần cứng, đó là tập hợp của rất nhiều máy tính đơn lẻ được quản lý chung ở phía nhà cung cấp dịch vụ. Người cung cấp dịch vụ cho phép người dùng sử dụng máy tính của mình mà không cần quan tâm máy tính đang đặt ở đâu, dung lượng còn nhiều hay ít. Vì được quản lý chung nên nhà cung cấp hoàn toàn có thể tối ưu việc sử dụng tài nguyên, giúp tiết kiệm chi phí, cũng như việc mở rộng, nâng cấp vô cùng dễ dàng đối với người dùng. Về phần mềm, người sử dụng nên chú ý đến khía cạnh lưu trữ, chia sẻ sẽ thấy sự khác biệt. Người sử dụng không cần biết và không thể biết được nội dung file dữ liệu của mình đang được lưu ở đâu.
Internet of things (IoT) là công nghệ kết nối mọi vật dụng với nhau, được gắn với các bộ phận điện tử, phần mềm, cảm biến, cùng với khả năng kết nối mạng máy tính giúp cho các thiết bị này có thể thu thập và truyền tải dữ liệu… tạo nên sự liên lạc, tương tác liền lạc, mạnh mẽ giữa con người với thiết bị, phương tiện vận tải, cơ sở hạ tầng, phòng ốc... Nếu cộng thêm trí tuệ nhân tạo thì phần mềm quản lý sẽ phân tích dữ liệu có được và đưa ra các chuẩn đoán hiện tại, dự đoán tương lai. Môi trường này đòi hỏi con người phải có kỹ năng tương tác với máy móc mới có thể sống và làm việc được.
BÀI ĐỌC THÊM
SỐNG SÓT
Thế giới đang chạy đua chế tạo ra trí tuệ nhân tạo, năng lực vượt hơn con người nhiều điểm. Con người nghĩ rằng các robot trí tuệ nhân tạo sẽ tiếp tục là công cụ phục vụ con người, nhưng đến mức độ này thì hình như con người lầm, các robot trí tuệ nhân tạo sẽ dần thoát khỏi sự điều khiển của con người để trở nên độc lập, và không còn phục vụ con người nữa. Còn sau đó các robot trí tuệ nhân tạo có quay lại hủy diệt con người hay không thì tùy lương tâm ban đầu của người chế tạo. Nhưng nguy cơ đó không còn xa nữa.
Đến cái ngày mà robot trí tuệ nhân tạo quay lại áp chế con người, kiểm soát con người, thậm chí hủy diệt con người, chỉ bởi vì con người kém dở hơn robot. Ngày đó chỉ có một hạng người có thể sống sót.
Hạng người đó có thể sống sót, rồi có thể kháng chiến chống lại robot để bảo vệ khôi phục lại giá trị của con người. Hạng người đó chính là những người có tu tập thiền định và đạt được sự chứng ngộ ở mức độ nào đó. Chỉ có người có trực giác tâm linh mới đứng ở vị trí cao hơn trí tuệ nhân tạo để chống lại robot được.
Nhiều nền văn minh của Địa cầu xưa kia phát triển tột đỉnh rồi hủy diệt cũng chỉ vì tự con người tạo ra trí tuệ cao hơn mình, mà các robot trí tuệ đó không có lương tâm đạo đức để kiềm chế cái ác độc. Họ cũng không phát triển thiền định kịp thời để nâng cao con người lên mức tâm linh thiền định cao hơn nữa, nên đã gục ngã trước robot.
Nếu lần văn minh này mà con người không kịp phát triển thiền định vô ngã, cứ lo phát triển trí tuệ nhân tạo, thì thảm kịch xưa sẽ lặp lại, tận thế. Ai có trách nhiệm với nhân loại thì phải khẩn trương lo tinh tấn tu tập thiền định, chia sẻ kinh nghiệm tu tập thiền định, kêu gọi mọi người cùng tu tập thiền định, để còn được một số người sống sót trong giai đoạn mà robot đã chiếm đoạt cai trị thế giới.


