Cuộc sống đầy những bất ngờ, việc ta có thể đi đến một nơi không quen thuộc là điều rất có thể xảy ra. Đa phần nếu không có sự chuẩn bị để thích nghi trước, chúng ta sẽ bỡ ngỡ và dễ phạm phải những sai lầm nghiêm trọng không đáng có vì sự thiếu hiểu biết về những phong tục, tập quán, văn hóa lễ hội, luật lệ, tín ngưỡng; nhất là các vấn đề về vong linh, tâm linh… ở một môi trường mới. Do vậy, việc tìm hiểu trước những điều này để có cách ứng xử thích hợp là vô cùng quan trọng.
Việc đầu tiên trước khi đi đến chỗ lạ là ta phải tìm hiểu trước về những phong tục, tập quán nơi ấy để có những ứng xử phù hợp ví dụ: văn hóa lễ hội, những điều kiêng kỵ, luật lệ, giao thông, ăn uống, trang phục, tín ngưỡng... Đây là điều cần thiết giúp ta nhanh chóng thích nghi với môi trường mới, tránh mắc phải những sai lầm nghiêm trọng.
Đến môi trường mới, ta cần tìm hiểu kĩ về khí hậu, nguồn nước, địa hình... để có sự chuẩn bị thích hợp về quần áo, thuốc men, vật dụng cá nhân, thời gian khởi hành... Đặc biệt, phải nắm rõ những yếu tố nguy hiểm ở nơi sắp đến như chiến tranh, xung đột, dịch bệnh, thiên tai, bão lũ... để chuẩn bị những biện pháp bảo đảm an toàn.
Ngôn ngữ là công cụ giao tiếp không thể thiếu trong cuộc sống.Biết đôi chút về ngôn ngữ của người dân nơi vùng đất mới sắp đến (như tiếng địa phương, ngoại ngữ) là điều chúng ta không nên bỏ qua. Hay hơn nữa, chúng ta cũng nên thông thạo ngôn ngữ của họ vì “Nói chuyện với mọi người bằng ngôn ngữ của họ là chạm đến trái tim người đó” (- Nelson Mandela).
Ăn uống là nhu cầu cơ bản mỗi ngày của cơ thể, do đó ta không nên bỏ qua việc quan tâm đến bữa ăn của mình khi đến chỗ lạ. Cơ thể chúng ta rất nhạy cảm với những thức ăn mới hoặc thức ăn lạ có thể không hợp khẩu vị, khiến năng lượng bị giảm sút. Vì thế, ta nên tìm hiểu trước những nơi ăn uống phù hợp, hoặc nếu cần thiết hãy đem theo thực phẩm để dự phòng.
Để có thể nhanh chóng làm quen với nơi mới ta cần phải thông thuộc địa hình, trang bị bản đồ để thuận tiện tra cứu, đi lại. Nếu được, ta có thể nhờ người dân địa phương nơi đó giới thiệu tổng quan cho ta biết về đường xá, địa danh để ta có được những kiến thức thực tế chính xác hơn trong sách vở.
Khi đến chỗ lạ, dù là ta ở khách sạn, nhà trọ, hay nhà người quen...Trước khi trả phòng, ta phải dọn vệ sinh sạch sẽ nơi ở của mình để đỡ vất vả cho người dọn vệ sinh và cũng làm đẹp lòng chủ nhà cho thuê. Điều này cũng thể hiện đạo đức của ta.
Khi đến một nơi nào đó, ngoài tìm hiểu về phong tục, tập quán của họ, ta cũng cần học cách giao tiếp, cư xử của người dân nơi đấy để có thể nhập gia tùy tục. Hầu như ai cũng sẽ rất vui khi thấy người khác hiểu biết nhiều về phong tục tập quán của nơi mình sinh sống, đó cũng là cách thể hiện sự tôn trọng và tạo nên sự hòa hợp giữa ta với con người nơi đây. Vì mỗi nơi có một tập quán khác nhau, nên khi đến nơi lạ, ta cần tìm hiểu về văn hóa, phong tục để ứng xử phù hợp, bản thân không trở nên thiếu tế nhị, bất lịch sự trước mặt người khác.
Một số nơi có những văn hóa kiêng kị mà người dân nơi đó tin rằng nếu tuân theo sẽ đảm bảo sự bình an, thịnh vượng, ngược lại sẽ gặp chuyện không may. Vì vậy ta cần tôn trọng và chú ý không phạm phải những kiêng kị này để tránh làm phát sinh những mâu thuẫn không đáng có.
Nơi nào có những phong tục tập quán thể thiện tính nhân văn, tinh thần đạo đức, sự văn minh tiến bộ thì ta học hỏi, khen ngợi, giữ gìn và pháthuy(1*). Có những vùng miền còn tồn tại những phong tục, tập quán lạc hậu, đi ngược với đạo đức, văn minh(2*) Ta nên tìm cách khuyên ngăn để họ cân nhắc loại bỏ, vì thực chất, những tập tục này được lập nên dựa trên niềm tin mù quáng, mê tín, không có cơ sở khoa học, tính nhân văn và là nhân xấu ác khiến họ phải chịu những quả báo đau khổ về sau.
Dù ở chỗ lạ hay quen thì điều tiên quyết ta nên làm là thương yêu, tôn trọng những người sống gần ta. Là người mới đến, ta nên tặng người chủ nhà, người sống gần đó một món quà nhỏ để thể hiện sự thân mật, quý mến. Ngoài ra, ta nên nhanh chóng tìm cách thích ứng với môi trường mới, để không làm phiền đến mọi người.
Cách ứng xử khéo léo, tế nhị là không hỏi nhiều về chuyện đời tư của họ cũng như kể chuyện của mình. Biết giữ khoảng cách nhất định giữa mình với người mới quen.
Khi chuyển đến ở một nơi nào đó thì ta cần yêu thương hàng xóm của mình, sống hòa đồng, thân thiện, giới thiệu về đời sống, nét đẹp văn hóa của đất nước mình với người dân ở nơi mới. Tuy nhiên, ta vẫn phải cảnh giác không được quá cả tin. Thường giúp đỡ hàng xóm xung quanh để gieo duyên lành với họ. Tìm cách hóa độ họ, giúp họ tin sâu nhân quả.
Mở rộng giao lưu, học hỏi những điểm hay trong văn hóa của người dân ở nơi mới. Tất nhiên cũng sẽ có những điều không phù hợp với văn hóa của ta, ta nên tránh bị ảnh hưởng và có thể khéo góp ý trong khả năng, để thay đổi dần những điều chưa hay này.
Ta nên biết rằng ở đâu cũng có vong linh, tức là những người đã khuất. Thật sự, những vong linh cũng từng là những chúng sinh, họ đã từng là người thân của ta hoặc của người khác. Họ đều có thân quyến yêu thương và khi chết họ cũng cần được yêu thương. Vì thế, nếu có điều kiện ta nên cúng thí thực, tụng kinh cầu siêu và mở Pháp cho họ nghe để họ nương nhờ thần lực của Chư Phật mà sớm được siêu thoát. Tuyệt đối không xa lánh, ghét bỏ hay trấn ếm.
Khi nhắc đến tâm linh thì người ta lại liên tưởng đến tín ngưỡng, tôn giáo, và bao gồm cả mê tín dị đoan. Nhưng ở mỗi tôn giáo, mỗi vùng miền người ta lại đi theo yếu tố tâm linh khác nhau. Ta phải biết cách ứng xử phù hợp, tôn trọng tôn giáo bạn để không làm mất đi hòa khí giữa các tín ngưỡng. Tuy nhiên, có những hủ tục mê tín xâm hại nặng nề về sức khỏe, tính mạng con người ta cần báo ngay cho các cơ quan chức năng và khéo bảo vệ người bị hại trong khả năng có thể, đồng thời tránh nguy hiểm cho bản thân.
Ta cố gắng tìm những điểm chung để có sự hòa hợp; đồng thời ta tôn vinh, ngợi khen những ưu điểm của tôn giáo họ để tạo sự đoàn kết, thương yêu. Mặt khác, ta khéo léo nói về nhân quả để hướng họ về đời sống thiện lành, trong tâm luôn tha thiết khát khao đưa họ về được với Phật Pháp. Ngoài ra, chính bản thân mình cũng phải tu tập, sống đạo đức, thương yêu, khéo léo cư xử để giữ gìn hình ảnh người đệ tử Phật thân thiện và đáng tin cậy trong mắt tôn giáo bạn.
Nếu nghe ai nói xấu, chia rẽ, công kích đạo Phật, ta cần phải có lý lẽ để thuyết phục họ, không im lặng cho qua vì im lặng là thừa nhận họ đúng. Lúc đầu họ sẽ có những phản kháng, nổi nóng, sân hận hoặc khó chịu với ta. Nhưng vì lẽ phải, ta hãy kiên định, từ tốn giải thích cho họ hiểu trong tinh thần từ ái yêu thương.
Lời kết.
Trong cuộc sống ta nên trang bị cho mình những kiến thức cơ bản về văn hóa, con người, tôn giáo tâm linh nhằm có những ứng xử thích hợp, đặc biệt khi đến những chỗ lạ. Nhưng dù đến chỗ lạ hay quen, lúc nào ta cũng nguyện lòng tôn trọng, thương yêu tất cả và có cách ứng xử đạo đức, khéo léo, lịch thiệp, thể hiện được phẩm chất của người con Phật mẫu mực, đàng hoàng giữa cuộc đời.
Chú thích:
(2): trọng nam khinh nữ, bắt chồng cướp vợ, lễ phạm hàm (bỏ tiền gạo vào trong miệng người chết), lễ phát mộc (chém vào áo quan ba nhát để xua đuổi tà ma, tế sống người chết để làm đẹp lòng các vị thần linh; chôn sống người có quan hệ thân quen với người chết, phơi xác hàng chục ngày rồi mới mai táng, tục đâm trâu…
(1): Chẳng hạn như tinh thần uống nước nhớ nguồn, vâng lời, biết ơn ông bà, cha mẹ, quý thầy cô, tri ân người quá cố. Hay các lễ, tết truyền thống đầy giá trị văn hóa như: Lễ hạ điền, lễ khai ấn, lễ tảo mộ, lễ vu lan, tết trung thu, tết nguyên đán,…
BÀI ĐỌC THÊM
VONG LINH
Con người không nhìn thấy các vong linh nên không bận tâm đến họ. Có người không nhìn thấy nhưng tin có vong linh vì đã từng trải nghiệm hoặc do suy luận. Có người không nhìn thấy vong linh và cương quyết không tin có vong linh.
Chân lý thì không lệ thuộc vào ý muốn của ta, không lệ thuộc vào ý thích của ta, không lệ thuộc vào sự cương quyết của ta. Chỉ có điều nếu ta chấp nhận được sự thật thì đời ta có lợi, quay lưng với sự thật thì đời ta bất lợi, vậy thôi.
Một số người theo lý thuyết của vị A la hán đời mới nên không tin có vong linh, không tin có các cõi giới siêu hình (A la hán đời xưa thì nói có, giống như Phật nói rất rõ về các cõi siêu hình đó), từ đó những người này "cương quyết" phủ nhận vong linh. Họ nói nhiều câu làm các vong linh tủi thân như, lạy cái tờ giấy tấm ảnh đó làm gì, cúng cơm cho ruồi làm gì, giỗ cho người sống ăn nhậu chứ có ích gì... Các vong linh có cảm giác bị xúc phạm lắm.
Họ cười nhạo khi nhìn bàn thờ chư thiên đặt trước cửa, bỉu môi nơi các đền thờ các anh hùng liệt sĩ... Điều này xúc phạm những vị thần thánh trong cõi vô hình.
Sự xúc phạm nào cũng có cái quả báo đáng sợ.
Họ hết phước dần, mặt mày xuống sắc dần, cuộc đời kém may mắn dần, mọi người gặp lơ là dần... Cuối cùng họ sẽ tự làm điều bậy bạ để bị khép tội nặng nề. Chết rồi không biết sinh về đâu.
Ta cứ vững tin lời Phật, có ba cõi sáu đường, có sự tôn trọng đúng mức, và sẽ có quả báo lành đến với ta.
Nguồn: Thiền Tôn Phật Quang


