Mục tiêu, trách nhiệm cao cả của một người Phật tử là phải giúp mọi người tin hiểu nhân quả, đó là đạo lý soi đường, nương tựa và ngay trong cuộc đời này cũng làm vơi đi những khổ đau, ngang trái. Tuy nhiên để nói cho người khác hiểu, hiểu rồi làm theo là điều rất khó. Do đó, ta cần phải tinh tế lồng ghép đạo lý, đạo đức, nhân quả trong giao tiếp, nói chuyện và công tác giảng dạy. Đó cũng là cách ươm mầm đạo đức trong lòng mỗi người, xây dựng một xã hội tốt đẹp, hòa ái, yêu thương.
Việc lồng ghép đạo lý, đạo đức, nhân quả vào giao tiếp, ứng xử cần phải truyền đạt hấp dẫn, dễ hiểu làm cho người nghe tiếp nhận đạo lý một cách tự nhiên không gượng ép, khó chịu sao cho người xung quanh hiểu được luật nhân quả, biết áp dụng đạo lý vào cuộc sống hằng ngày để đạo đức ngày một tăng trưởng, nhân cách trở nên tốt đẹp hơn.
Luôn chủ động đưa đạo lý, luật nhân quả vào những cuộc trò chuyện, giao tiếp khi có cơ hội thích hợp. Mạnh dạn, tự tin trong giao tiếp để xóa đi sự hững hờ, ái ngại, rụt rè khi truyền tải đạo lý cho người khác. Điều này xuất phát từ lòng từ bi, sự tu dưỡng đạo đức hằng ngày.
Để có thể lồng ghép đạo lý, đạo đức nhân quả khi gặp gỡ trao đổi cùng mọi người thì ta phải nắm giáo lý vững vàng và có sự chiêm nghiệm sâu sắc về luật nhân quả. Ta nên thường xuyên xem thông tin, cập nhật kiến thức, tin tức và cố gắng dùng luật nhân quả để lý giải mọi sự việc trong cuộc sống. Đồng thời luôn tự đặt ra những câu hỏi phản biện và tìm câu trả lời. Qua đó, lời nói của mình mới xác quyết, lý luận sắc bén khiến người nghe thuyết phục.
Một điều rất quan trọng là ta phải thường tu sửa bản thân, thực hành những điều tốt thì lời nói của mình về nhân quả, đạo lý mới có trọng lượng, mới chạm được đến trái tim người nghe. Một hành động đúng đạo lý của mình có sức thuyết phục hơn rất nhiều so với trăm ngàn lời nói suông.
Với mỗi đối tượng tiếp xúc khác nhau (độ tuổi, trình độ, tôn giáo, vùng miền,...) sẽ cần mỗi cách tiếp cận phù hợp, sao cho điều ta muốn trao đổi (nội dung, mục đích) chính là điều họ đang rất quan tâm, thắc mắc. Như vậy sẽ tạo nên tính hấp dẫn và hiệu quả của cuộc giao tiếp.
Trong quá trình trò chuyện ta luôn tác ý tôn trọng và luôn mong cầu người nghe có thể thấu hiểu và ứng dụng được đạo lý vào cuộc sống, chuyển đổi được tâm hồn tốt luôn từng ngày.
Trong quá trình giao tiếp, ta hiểu rõ nội dung cuộc nói chuyện, tùy vào từng tình huống ta đưa nhân quả, đạo lý vào cho phù hợp. Ta không phân tích quá nhiều khiến người nghe nhàm chán mà mỗi lần nói chuyện lại nhẹ nhàng đưa vào một câu đạo lý một cách tự nhiên nhất, dần dần đạo lý thấm vào suy nghĩ của họ, khiến họ thay đổi lúc nào không hay.
Trừ trường hợp họ sẵn lòng nghe ta trình bày, còn lại thì ta nên khéo léo gợi ý, gợi vấn đề để dẫn dắt, thu hút sự chú ý của người trong cuộc nói chuyện, khiến họ trở thành một phần của cuộc trao đổi thì họ sẽ hào hứng đón nhận những điều mà ta chia sẻ. Và ta cũng dễ nắm bắt được tâm tư của họ hơn.
Những người làm công tác giảng dạy có cơ hội rất lớn để đem đạo lý cho người học thông qua những bài giảng của mình. Làm sao để người học không chỉ giỏi chuyên môn mà đạo đức, nhân cách cũng ngày một phát triển.
Trong quá trình giao tiếp và giảng dạy, sự khôi hài giúp cho khả năng truyền tải trở nên lôi cuốn, hiệu quả hơn. Tuy nhiên để sử dụng yếu tố này đòi hỏi người nói phải nắm vững đạo lý, có sự hiểu biết uyên thâm. Một bài giảng dạy hay hoặc một cuộc trò chuyện ý nghĩa với những đạo lý nghiêm túc làm người khác trân trọng, yêu quý và sẽ giải tỏa tâm trạng căng thẳng bằng sự khôi hài một cách rất ý vị và tinh tế.
Đối với những người không tin vào tâm linh mà chỉ tin vào khoa học ta phải giải thích, lý luận chặt chẽ cho họ nghe một cách có căn cứ, có cơ sở rõ ràng. Bởi vì những người này không dễ dàng tiếp nhận nếu lý lẽ đó không đủ sức thuyết phục.
Nếu người nghe có phản ứng không tốt hay chống đối khi nghe mình nói nhân quả, đạo lý, ta không nên bực mình, khó chịu mà phải giữ thái độ hòa nhã, vui vẻ. Lúc này, ta đánh giá thái độ người nghe để xử lý một cách khéo léo. Nếu không thể tiếp tục cuộc trò chuyện thì nên dừng lại để tránh xảy ra mâu thuẫn và tìm dịp khác thuận tiện hơn để nói chuyện.
Khi chia sẻ đạo lý với người khác, tâm ta thường bí mật khởi lên ý nghĩ thấy mình hơn người, muốn khoe những điều mà mình biết. Tâm truyền tâm, chính tâm lý này âm thầm tác động vào người nghe, xây nên một bức tường ngăn cách làm họ khó lòng chấp nhận. Vì thế ta phải luôn chia sẻ đạo lý trong sự khiêm nhường, vừa chừng và cầu ơn trên gia hộ để đạo lý nhẹ nhàng đi vào lòng người nghe.
Khi mọi người xung quanh gặp khúc mắc, khó khăn trong cuộc sống ta nên ở vị thế lắng nghe, đặt mình vào vị trí của người khác để hiểu được tâm tư tình cảm của họ. Từ đó ta đưa nhân quả đạo lý để chia sẻ, giúp người giải quyết được khúc mắc một cách sâu sắc.
Là người đê tử Phật để có thể dễ dàng chia sẻ đạo lý với mọi người thì yếu tố duyên nợ cũng rất quan trọng. Trong cuộc sống, ta cố gắng giúp đỡ mọi người từ những điều rất nhỏ. Theo thời gian, sự giúp đỡ đó biến thành ân nghĩa thì khi ta chia sẻ, nói chuyện đạo lý, nhân quả sẽ dễ đi vào lòng người hơn.Nhờ những buổi nói chuyện thân tình mà tình cảm của ta với người càng thêm gắn bó. Ta cũng thường xuyên thăm hỏi, tặng quà, tặng những đĩa sách đạo lý để đưa Phật Pháp đến với mọi người. Đến lúc điều kiện thuận lợi, ta hướng dẫn họ về chùa, đạo tràng để cùng sinh hoạt, tu tập để cùng ta tiến bước trên con đường đạo.
Lời kết.
Trong các hình thức bố thí thì pháp thí là quan trọng nhất. Bởi vì cho người ta tiền bạc, vật chất thì trước sau gì người ta cũng dùng hết nhưng nếu người ấy hiểu được nhân quả, đạo lý, đạo đức tăng trưởng thì họ sẽ được lợi ích không chỉ ở đời này mà cả những đời sau. Nhờ biết Chánh Pháp mà họ sẽ thoát khỏi ràng buộc của đau khổ, có được niềm vui của giác ngộ, giải thoát.
BÀI ĐỌC THÊM
DẠY LỐI SỐNG VĂN HOÁ
Nhìn trẻ em Nhật được giáo dục kỹ lưỡng khiến cho ta ngưỡng mộ và suy nghĩ. Nhà trường của Nhật có cách dạy trẻ rất hiệu quả.
Học sinh nên được dạy văn hóa lối sống văn minh, tử tế, tinh tế, giàu truyền thống dân tộc. Những điều này nên được dạy bởi môn đạo đức đã đành, còn phải dạy lồng trong các môn học khác, nhất là môn văn. Thay vì tốn thời gian đào sâu các tác phẩm và tác giả, hãy để học sinh tự nghiên cứu thêm. Ta nên dùng môn văn để dạy học sinh nhiều về văn hóa lối sống lành mạnh văn minh tử tế tinh tế. Giáo trình môn văn phải đủ mạnh để giáo viên đỡ mệt, cứ theo đó mà dẫn dắt học sinh đi vào đời sống đạo đức.
Học sinh phải đủ quan điểm, lập trường, lý luận để về trao đổi với bố mẹ, gia đình về đời sống văn minh đạo đức. Có những bố mẹ sống văn minh, không xả rác ngoài đường, dạy con không xả rác ngoài đường. Nhưng cũng có bố mẹ ngồi trên xe thả rác vô tư xuống đường, truyền cho con lối sống kém văn minh của mình. Thế giới ngày nay đã khác, cứ truyền cho con lối sống kém văn minh như vậy sau này cháu bị mọi người chê cười khinh bỉ, cháu sẽ mất cơ hội thành công.
Nhà trường phải giúp cháu tự đứng vững khi bố mẹ là người còn cư xử kém văn minh. Thậm chí các cháu còn đủ khả năng chuyển hóa gia đình từ kém văn minh trở thành văn minh đạo đức.
Muốn như vậy, ta phải soạn lại giáo trình môn Văn. Môn Văn không phải là văn học, không phải chúi đầu vào các tác giả tác phẩm mãi. Môn Văn là văn hóa, lối sống văn minh đạo đức thực tế trong từng điều nhỏ nhặt của cuộc sống.
Nói vừa đủ nghe, không gây tiếng ồn, không bắt người khác (láng giềng) nghe cái mình đang nghe, biết nói lời tôn trọng, biết lắng nghe và thấu hiểu, không chen lấn xô đẩy, không làm bẩn nơi công cộng hoặc chỗ cá nhân của mình, bày tỏ vui mừng khi người khác thành công, đặt mình vào vị trí người khác để thông cảm, sẵn lòng ra tay giúp đỡ mọi người, biết phân loại rác, biết giữ rác sạch khô giúp dễ tái chế, biết tiết kiệm nước, không bỏ thức ăn thừa, tạo hình nhà cửa xinh xắn, hỗ trợ người già yếu, cảnh giác kẻ gian trà trộn vào cộng đồng, mặc y phục kín đáo vân vân...
Biết bao nhiêu điều tạo thành nhân cách đẹp cho trẻ mà ta phải dạy bảo kỹ lưỡng để sau này trẻ dễ thành công hơn. Còn chỉ lo truyền kiến thức, mà nhiều loại kiến thức không cần thiết phải đào sâu lắm (nhất là tác phẩm tác giả) thì sau này trẻ bị thiệt thòi. Chỉ một sơ hở về nhân cách cũng khiến họ bị nhà tuyển dụng từ chối. Nếu họ được giáo dục nhân cách lối sống tốt thì đã tìm được việc làm ổn định. Có khi chỉ vì cách nói ngang tàng rất bình thường tại gia đình, nhưng lại là điểm nhà tuyển dụng không yên tâm nhận vào.
Ta rất cần môn lối sống đạo đức được lồng vào tất cả các môn học để tạo nên một thế hệ mới giỏi hơn, hay hơn, tốt hơn thế hệ chúng ta hiện nay.
Nguồn: Thiền Tôn Phật Quang.


