Ngưỡng mộ, học hỏi người giỏi, ân cần giúp đỡ người kém là đạo đức, là nhân lành giúp khai mở trí tuệ, phước lành từ đó cũng tăng lên. Người hay ngưỡng mộ, học hỏi người tài giỏi dần dần sẽ thành tựu được những tài năng của họ. Còn người hay giúp đỡ người yếu kém sẽ huân tập được tâm từ bi, giúp người vươn lên, và lúc nào đó họ sẽ trở thành nhân tài giúp ích cho đời, cho Đạo.
Ngưỡng mộ người giỏi
Theo luật nhân quả, người tài giỏi là người đã từng đem công sức giúp ích cho cuộc đời vì vậy ta rất trân trọng quý mến họ. Nếu hiện tại họ sử dụng cái giỏi của mình để phụng sự mọi người, đóng góp cho cộng đồng thì ta càng hết sức ngưỡng mộ và vui mừng.
Biết tìm ra cáihay của mọi người xung quanh để học hỏi, tán thán thì giảm dần, vị tha tăng lên, lòng khiêm cung xuất hiện, miệng dễ phát ra lời khen, bạn bè đông thêm, không cầu hạnh phúc mà hạnh phúc tràn đầy. Tâm lý tự cao, không cần học hỏi thêm từ những người tài giỏi sẽ làm chúng ta mất đi cơ hội cải thiện những khiếm khuyết và trở nên tụt hậu, kém cỏi.
Khi thấy ai tài giỏi, ta phải biết khen ngợi chân thành. Tuy nhiên nên biết mức độ của sự khen ngợi một cách thích hợp, không nên khen nhiều hay tâng bốc quá mức khiến họ dễ sinh tâm kiêu ngạo mà tổn phước. Lời khen của ta thể hiện lòng biết ơn, quý trọng của mình và sẽ là liều thuốc động viên hữu ích để họ làm tốt hơn nữa.
Việc thường xuyên tán thán, ca ngợi người giỏi còn để làm gương cho nhiều người học hỏi, noi theo cũng giúp người khác biết đến tài năng của họ mà tạo điều kiện, hỗ trợ để họ cống hiến được nhiều hơn cho đất nước. Đồng thời, thật lòng tán thán, vui mừng trước thành công, sự khéo léo giỏi giang của người khác sẽ là nhân khiến ta cũng từng ngày thành tựu được những ưu điểm tốt đẹp đó.
Ta nên học hỏi, tìm hiểu, phân tích nhân quả tạo nên sự tài giỏi, để rồi chia sẻ, gieo duyên đến mọi người xung quanh, khéo léo đưa điều này vào sự tán thán ca ngợi sẽ tạo nên chiều sâu hơn cho công đức.
Người giỏi là người sở hữu rất nhiều điều hay về tư duy, tính cách, thói quen, kỹ năng,… và chính những điều đó đã đem lại thành công cho họ. Do vậy, ta phải cố tìm hiểu, quan sát, học hỏi để không ngừng cải thiện bản thân mình ngày một tốt hơn.
Nên có một cuốn sổ tay ở bên mình, ghi lại những ưu điểm của người giỏi và thành tựu mà họ đóng góp được cho cuộc sống. Mỗi khi có thời gian, ta đọc lại sẽ chắt lọc được nhiều bài học hay, từ đó tập kể chuyện, ca ngợi về người giỏi trong cuộc sống.
Người giỏi cũng cần được tạo điều kiện thuận lợi để phát huy tài năng của mình. Nếu được, ta sẵn lòng hỗ trợ vật chất, tinh thần để người giỏi yên tâm đóng góp, hoặc giới thiệu, tìm kiếm nguồn tài trợ để tài năng của họ được phát huy và làm nên những điều có giá trị to lớn, lợi ích cho cộng đồng.
Những người giỏi nhưng chưa hẳn toàn diện, họ có thể giỏi mặt này, những vẫn dở những mặt khác, hay đạo đức vẫn có những sơ xuất, kém dở. Vì vậy ta cần phải tỉnh táo không nên quá thần tượng mà ủng hộ hay tán đồng mọi điều từ họ. Nếu có điều kiện thì ta đóng góp, xây dựng; nếu không ta cũng nguyện cầu cho họ đem tài năng của mình để phụng sự, giúp ích cho đời và đạo đức ngày một được hoàn chỉnh để họ ngày càng giỏi hơn nữa, cống hiến nhiều hơn nữa.
Tâm lý con người thường không muốn ai hơn mình và cảm thấy khó chịu với thành công của người khác. Tâm lý đố kỵ phát triển khiến ta gây tổn hại đến người khác; nhẹ thì chê bai, nặng hơn thì trù dập, gây khó khăn, cản trở người tài giỏi phát triển và cống hiến. Nhân quả trở lại chính bản thân ta sẽ gặp nhiều trắc trở, khó khăn, thất bại trở thành kẻ bất tài. Để diệt được tâm ích kỷ, đố kỵ, ta phải biết hoan hỉ, vui mừng và luôn mong cho người khác luôn giỏi hơn mình, tạo điều kiện thuận lợi cho người giỏi phát huy tài năng.
Một tâm lý khác nữa là ta dễ dàng khen ngợi, ngưỡng mộ người giỏi ở một nơi nào đó xa xôi, hoặc khi họ đã mất; nhưng lại không vui khi thấy người thân cận, đồng trang lứa giỏi hơn mình.Vì thẳm sâu trong ta vẫn còn ganh tị ngấm ngầm, đó là tâm ác. Hãy nguyện luôn hoan hỉ, hạnh phúc khi những người gần gũi, sống cạnh ta làm được điều tốt đẹp, thiện lành và làm sao cho tâm ngưỡng mộ phải phủ trùm rộng khắp đến vô biên.
Ân cần hướng dẫn người kém
Trong cuộc sống có những người vì thiếu phước mà trở nên yếu kém. Chúng ta phải luôn mong ước ai rồi cũng sẽ giỏi lên và đóng góp nhiều hơn giá trị vào cuộc đời này nên ta luôn tìm cách giúp đỡ, hướng dẫn những người kém quanh ta khi có thể.
Ta không nên bỏ mặc người kém dở mà luôn khởi tâm từ bi thương xót trước những điều kém dở của người khác và tìm cách giúp họ thay đổi, cải thiện bản thân thành người tốt hơn. Người bỏ mặc trước sự kém dở của người khác thì sau này trí tuệ mình cũng sụt giảm và cũng không ai chỉ cho mình những yếu kém, khuyết điểm.
Khi giúp đỡ, ta phải thật sự khéo léo tế nhị trong cách hướng dẫn, hỗ trợ để họ không cảm thấy tự ti, mặc cảm về sự kém dở của mình. Luôn nguyện cho người kém dở sẽ mau chóng tiến bộ và hoàn thiện hơn. Động viên, khen ngợi những tiến bộ để người kém có tinh thần, động lực mà phát huy thêm nữa. Tuy nhiên tránh khen ngợi quá mức vì sẽ khiến họ chủ quan, tự tin thái quá về bản thân, từ đó càng dễ mắc lỗi lầm hơn trước.
Đôi khi ta định giúp đỡ ai đó nhưng để tránh cho người đó không bị mặc cảm hay khó xử thì ta nên âm thầm nhờ một người khác thay thế hướng dẫn nếu như ta chưa có đủ cơ hội hoặc không có đủ thời gian và điều kiện để giúp đỡ họ. Phần mình chỉ đứng sau dõi theo sự tiến bộ của người ấy và tìm cách hỗ trợ khi cần.
Việc hướng dẫn người kém dở để họ hoàn thiện, vượt qua những khuyết điểm, điều kém dở của bản thân không hề đơn giản, đòi hỏi ta cần phải kiên trì. Đôi khi ta mất rất nhiều thời gian và công sức mà không mấy hiệu quả. Lúc này bản thân mình không được nản chí, phải tiếp tục để yêu thương, thay đổi phương pháp hướng dẫn, tìm sự hỗ trợ,... và cũng thường xuyên cầu mong cho người đó tiến bộ.
Không giấu giếm kiến thức của mình khi hướng dẫn người khác, đặc biệt là với người kém dở. Thậm chí ta luôn tâm niệm muốn cho người đó hay tất cả mọi người đều vượt hơn ta nhiều lần, ta chỉ muốn làm người đứng sau để hỗ trợ, giúp mọi người thành công, tạo được công đức lành.
Ta phải hiểu cái nguồn của sự kém dở vẫn nằm ở nhân từ đời xưa, chính vì vậy ta suy nghiệm về nhân quả, giúp họ sửa những tâm bất thiện khiến họ rơi vào hoàn cảnh kém dở và khuyên họ tạo thêm nhiều phước lành, ngưỡng mộ những người tài năng để bản thân họ có phước vượt lên. Đồng thời, chính bản thân mình luôn cố gắng hoàn thiện đạo đức, trí tuệ để hướng dẫn, giúp đỡ mọi người chính xác và hiệu quả hơn.
Trong quá trình hỗ trợ, hướng dẫn cho người khác, đôi khi ta không dám tự hào hay tự khen mình giỏi. Nhưng thật sự trong tâm ta vẫn có một sự vui thích ngấm ngầm, đó chính là mầm mống của sự kiêu ngạo, sẽ làm ta tổn hại những điều thiện đã làm và đạo đức bị phá vỡ dần. Vì vậy, hãy kiểm soát tâm mình từng giây từng phút và luôn hướng dẫn cho người với tâm khiêm tốn và mong cho họ ngày càng giỏi hơn.
Lời kết.
Ngưỡng mộ là một phẩm chất đạo đức tốt đẹp của con người, khi ta ngưỡng mộ một ai đó tức là ta đã từ bỏ một phần tâm ích kỉ, đố kỵ, hẹp hòi và giảm bớt đi cái tôi cá nhân. Không những ngưỡng mộ người tài giỏi mà ta còn phải tôn trọng cả những người thấp hơn mình vì đó vừa là đạo đức, vừa là nhân lành dẫn đến thành công. Khi mọi người cùng ngưỡng mộ lẫn nhau, đều lấy những tấm gương sáng học tập, noi theo và có thái độ ân cần giúp đỡ người kém thì đất nước sẽ phồn thịnh, dân tộc sẽ có nhiều hiền tài.
BÀI ĐỌC THÊM
NHÂN QUẢ CHÊ NGƯỜI
Thời Đức Phật có nhận một đệ tử tên là Chaulapantaka, người này thấy anh mình xuất gia tu hành có kết quả nên ham quá xin đi xuất gia. Nhưng tu mà một bài kệ bốn câu các vị trưởng lão dạy học hoài không thuộc. Học tới câu thứ tư thì bắt đầu quên câu thứ nhất. Nên khổ sở đến nỗi mà người anh quở trách, người anh mới nói nặng:
- Đã mấy tháng rồi mà em không học được câu kệ, em không xuất gia được, thôi em đi về đi.
Mà người em thì quá yêu đời sống tu sĩ không chịu về mà ông anh thì la chửi, ông trách nghiêm khắc như vậy. Nên người này mới đứng vào cái cổng của tinh xá khóc. Lúc đó Đức Phật biết, ngài giả vờ đi ngang qua, ngài hỏi:
- Con có chuyện gì mà con khóc?
Tôn giả quỳ xuống: Bạch Thế Tôn, từ khi xuất gia đến nay các vị trưởng lão dạy con bốn câu kệ mà con học không thuộc nổi, học đến câu thứ tư con quên mất câu thứ nhất. Mà trong khi Kinh mà Thế Tôn dạy trùng trùng bao nhiêu điều mà bốn câu kệ đầu mà con học không được. Nên anh con không cho con làm tu sĩ nữa, đuổi con về với thế tục.
Đức Phật mới nói:
- Thôi bây giờ con làm việc này.
Con hãy cầm cái khăn này, Đức Phật lấy trong túi ra một cái khăn. Khăn đó làm bằng thần thông chứ không phải là cái khăn có thật. Phật mới nói:
- Thôi con cứ cầm cái khăn này, con hãy ngồi đây và sáng này con không đi đâu hết, con cứ ngồi nhìn nó cho ta.
Tôn giả nghĩ mình không cần phải học, chỉ nhìn thôi. Cái này coi bộ dễ tu.
Ngài mới lên một phiến đá ngồi xuống và cầm cái khăn và do cái cái khăn đó là bằng thần thông nên nó không giống như cái khăn bình thường. Từ cái khăn trắng Phật đưa bắt đầu úa dần úa dần, nó ngả vàng bắt đầu cũ đi. Chỉ trong một buổi sáng thôi mà nó cũ đi rất nhanh vì đó là thần lực của Phật. NgàiChaulapantaka suy nghiệm: “ Mọi việc trên đời biến đổi rất nhanh”. Ngài thấy thân Ngài cũng thay đổi, lúc nào đó nó cũng sẽ già, rồi nó chết, lá trên cây xanh rồi nó cũng vàng rụng rơi. Mọi thứ trên đời thay đổi. Ngài ngồi nghiệm lý vô thường, không có cái gì tồn tại vĩnh viễn. Ngài nhập định, rồi chứng Đạo. Khi chứng Đạo trí tuệ mở ra, Ngài thuyết Pháp như mây như mưa thành một vị Alahan. Khi mà Ngài đắc đạo Alahan rồi có người mới hỏi Đức Phật:
Bạch Đức Thế Tôn: tại sao Đại Đức Chaulapantaka này trước kia không học nổi một bài kệ, mà chỉ trong một buổi sáng đến buổi chiều chứng Alahan, rồi thông minh trí tuệ tuyệt vời.
Đức Phật mới nói:
Nhân duyên ở kiếp trước, Chaulapantaka là người rất trí tuệ chứ không phải là người ngu si. Nhưng vì lỡ miệng lúc đó có những người huynh đệ họ dốt, kém trí tuệ. Chaulapantaka ở kiếp đó buộc miệng chê một câu:
“Mấy người dốt quá”.
Chỉ vậy thôi vậy mà mất quả báo cứ mấy kiếp không nhớ gì hết. Không học được gì hết. Đó cũng là Nhân Quả.
Nguồn: Thiền Tôn Phật Quang.


