"Ai ơi lao động vinh quang
Giúp xây đất nước huy hoàng đẹp tươi
Tôn vinh giá trị con người
Yêu quý lao động là người hiền lương"
Từ xưa đến nay, không ít người quan niệm rằng lao động trí óc là cao sang, có địa vị còn lao động chân tay là thấp hèn. Từ quan niệm trên mà có sự thiên lệch trong việc chọn lựa nghề nghiệp dẫn đến tình trạng thừa thầy thiếu thợ trong xã hội ngày nay. Nếu chúng ta xuất phát từ tâm niệm làm việc để phụng sự cho cuộc đời và giúp ích cho xã hội thì sẽ không còn sự phân biệt giữa lao động chân tay và lao động trí óc nữa. Khi đó ta sẽ sẵn sàng làm những công việc tay chân, bằng sức lao động của bản thân và vận dụng hết trí óc để hoàn thành công việc một cách hiệu quả nhất.
Cân đối giữa lao động trí óc và lao động chân tay là nhằm đạt được sự cân bằng có lợi cho sức khỏe (thể chất, tinh thần) tạo ra năng suất lao động cao. Trên cơ sở hiểu rõ tính chất công việc mà ta nên có các biện pháp bảo vệ sức khỏe, chế độ ăn uống và tập luyện thích hợp cho mỗi loại hình.
Người lao động chân tay thường phải sử dụng nhiều đến năng lượng của cơ bắp, thực hiện các động tác lặp đi lặp lại. Đôi khi phải đứng nhiều, mang vác nặng, hoặc phải làm việc trong môi trường khói bụi, tiếng ồn lớn hoặc ngoài trời nắng nóng. Trong quá trình làm việc, cơ thể thường ra nhiều mồ hôi dẫn đến sự mệt mỏi về thể trạng. Nếu không có sự nghỉ ngơi hơp lý thì người lao động chân tay có thể bị kiệt sức, lao lực. Họ có thể bị mắc các chứng bệnh nghề nghiệp như: xương khớp, giãn tĩnh mạch, các bệnh liên quan đến môi trường.
Người lao động trí óc thường xuyên tiếp xúc với máy tính, sổ sách, con số,... nên họ cần vận dụng kiến thức chuyên môn cũng như tập trung sự tư duy của não bộ để hoàn thành công việc. Vì họ suy nghĩ rất nhiều và ít vận động tay chân nên thường căng thẳng, mệt mỏi dẫn đến stress và các bệnh về thần kinh như suy nhược, mất ngủ, nhức đầu,…
Lao động trí óc và lao động chân tay tuy khác nhau về tính chất, hình thức và nội dung công việc nhưng có tác dụng bổ sung hỗ trợ cho nhau bởi vì người lao động trí óc có ưu thế về kiến thức, người lao động chân tay có thế mạnh về sức khỏe, chịu đựng được những công việc nặng nhọc. Cả hai cần kết hợp với nhau để áp dụng được cả lý luận và thực tiễn vào công việc của bản thân, nâng cao trình độ cũng như đào tạo cho thế hệ kế cận.
Cả hai loại hình lao động ta cần phải có sự sáng tạo hơn nữa để mang đến nhiều giá trị cho xã hội. Người lao động chân tay, tuy đã rất lành nghề nhưng cũng cần vận dụng đầu óc học hỏi, trau dồi thêm kiến thức để có những sáng kiến cải tiến nâng cao năng suất lao động và giảm nhẹ cường độ lao động. Cũng vậy, người lao động trí óc cũng cần có các hoạt động chân tay xen kẽ để bộ não được thư giãn hoặc tiếp xúc thực tế từ đó nảy nở thêm nhiều phát minh, sản phẩm có tính thực tiễn, ứng dụng cao trong đời sống.
Chính vì những khác biệt về đặc thù và tính chất giữa hai loại hình lao động chân tay và trí óc mà người ta thường có hai tâm lý tiêu cực: Người lao động trí óc thì dễ sinh tâm lý xem thường lao động chân tay, người lao động chân tay thì ghen tị với người lao động trí óc và cho rằng công việc họ nhàn hạ mà hưởng được lương cao. Đạo đức mới làm mọi người nhìn nhận về nhau bằng sự yêu thương, quý trọng. Tuy có sự khác biệt trong từng loại hình lao động nhưng tất cả đều chung nhau lý tưởng phụng sự, cống hiến cho xã hội theo thế mạnh riêng của từng người.
Ta cùng nhau góp ý, đề xuất với nhà nước có chính sách ưu tiên đào tạo những ngành xã hội cần mà trong tương lai có thể sẽ thiếu nhân lực. Bản lĩnh của ta là yêu công việc mình làm, chứ không phải loay hoay đi tìm, làm công việc mình yêu. Khi cả xã hội ý thức được điều này thì tình trạng “thừa thầy, thiếu thợ” sẽ được giảm đáng kể.
Lên kế hoạch công việc có sự phối hợp giữa lao động trí óc, lao động chân tay. Đồng thời phái sắp xếp thời gian nghỉ ngơi hợp lý để cơ thể có thời gian phục hồi năng lượng. Ngoài ra, ta cũng cần có những hình thức giải trí lành mạnh vừa để thư giãn vừa để nâng dậy tâm hồn ta, tránh những trò giải trí vô bổ, sa đọa.
Về mặt Đông y, lao động trí óc cần rất nhiều khí lực đưa lên để não hoạt động. Vì thế người lao động trí óc nên có những biện pháp vận động hợp lý như tập thể dục thể thao, khí công, võ thuật,... giúp thư giãn, kích thích sự sáng tạo và tích lũy lại khí lực, kéo dài tuổi thọ. Ngoài ra nên dành một phần thời gian để lao động chân tay như vệ sinh môi trường, trồng cây, và các lao động công ích khác nhằm dẫn lại khí lực phân phối đều về thân, tay chân, lại vừa tạo được lợi ích cho xã hội.
Người lao động chân tay vẫn nên luyện tập thể dục, khí công. Bởi vì sự vận động trong quá trình làm việc tuy liên tục nhưng chỉ liên quan đến một số bộ phận nhất định. Điều này làm cho cơ thể bị mất cân bằng. Vì thế trước khi đi vào công việc, ta nên tập một số động tác khởi động để làm việc được tỉnh táo, chuẩn xác hơn, tránh được sơ xuất, tai nạn lao động. Khi làm việc với tinh thần yêu thích lao động sẽ tạo nên tâm lý thoải mái, giải tỏa bớt áp lực và biến một phần công việc trở thành hoạt động thể dục, vừa có lợi cho sức khỏe vừa tăng năng suất làm việc.
Nghiên cứu và thực hiện chế độ dinh dưỡng hợp lý. Người lao động chân tay nên ưu tiên các thực phẩm giàu năng lượng để cơ thể tái tạo lại phần đã sử dụng trong lao động. Người lao động trí óc nên ưu tiên các loại thực phẩm bồi bổ chân âm để bù lại phần khí lực bị hao tổn trong quá trình làm việc và hạn chế chỉ ăn các sản phẩm giàu dinh dưỡng gây mất cân bằng làm hại cho cơ thể.
Robot là sản phẩm của trí tuệ con người, tuy nhiên ta cần có cái nhìn đúng đắn trong việc sử dụng robot. Ta chỉ nên sử dụng robot để thay sức lao động của con người trong những công việc chân tay quá vất vả, nguy hiểm. Không nên lạm dụng robot bởi vì sẽ đẩy con người vào cảnh thất nghiệp, ỷ lại, lười biếng và mất đi sự kết nối giữa người với người.
Dù là người lao động chân tay hay trí óc cũng đều phải tác ý rằng công việc mình đang làm là để phụng sự cho chúng sinh, cho đạo pháp, cho dân tộc. Luôn sắp xếp và cố gắng dung hòa để không bỏ sót cơ hội làm bất cứ việc gì dù rất nhỏ vì lợi ích chung.
Dù lao động chân tay hay lao động trí óc ta cần phải có một nền tảng đạo lý vững vàng. Ta phải không ngừng học hỏi trao dồi kiến thức, giáo lý, đặc biệt là hiểu về chánh mạng. Đó là những việc làm vừa có thời gian tu tập, vừa làm việc trong niềm vui, đam mê lao động phụng sự được cho cuộc đời, dẹp bỏ đi những ích kỷ, mưu lợi toan tính của cá nhân.
Thiền định là tương lai của nhân loại. Qua việc thực hành thiền, sự mệt mỏi về thân tâm trong lao động được hóa giải, sức khỏe thể chất và tinh thần được nâng cao. Nhờ sự tĩnh tâm trong thiền định, mà sức tập trung tốt hơn, rèn luyện tính kiên trì và chịu đựng, trí sáng tạo được khơi thông, nảy ra được nhiều ý tưởng mới.
Chúng ta cần xác định rõ khả năng, năng lực của mình để lựa chọn loại hình lao động phù hợp, tránh làm những công việc vượt quá khả năng của bản thân, gây ảnh hưởng xấu đến công việc chung. Tuy nhiên, dù là công việc chân tay hay trí óc, miễn là phụng sự thì việc nào cũng ý nghĩa, việc nào cũng xứng đáng được tôn trọng.
Chúng ta cần hiểu rõ việc lao động chân tay khác với vận động. Bởi lao động là ta bỏ công sức ra làm việc, tạo nên sản phẩm đem điều lợi ích đến cho xã hội, việc làm này sản sinh ra phước. Còn vận động đôi khi chỉ là hình thức luyện tập để nâng cao sức khỏe chứ không hẳn là mang lại lợi ích hay tạo ra giá trị cho mọi người.
Lao động chân tay là nhân, lao động trí óc là quả*. Ở đời này, người lao động trí óc thường có phước hơn là do từ nhiều đời trước họ đã vất vả lao động chân tay giúp ích cho mọi người. Tuy nhiên, nếu họ coi thường công việc chân tay, người lao động chân tay thì cái phước ấy sẽ mất dần, đầu óc sẽ đóng lại, không thể tiếp tục làm việc được nữa. Mặt khác, người lao động chân tay cũng có thể nâng phước của mình bằng cách đem sức lực của mình đi giúp đỡ người xung quanh, ủng hộ người làm việc trí óc.
Lời kết.
Hồ chủ tịch đã từng nói lao động là “nghĩa vụ thiêng liêng, là nguồn sống, nguồn hạnh phúc của chúng ta”. Do đó, dù lao động trí óc hay lao động chân tay vẫn phải cố gắng làm tốt công việc mình đang làm trên tinh thần vì lợi ích chung. Ngoài ra, ta cũng cần phải biết cân đối giữa lao động chân tay và trí óc để giúp ta sống và làm việc tốt hơn.
BÀI ĐỌC THÊM
TRÍ ÓC VÀ CHÂN TAY
Lao động chân tay là NHÂN. Lao động trí óc là QUẢ. Người nào trước đây đem sức lực, tay chân của mình làm việc giúp cho người khác. Tức là LÀM PHƯỚC bằng lao động thủ công… thì qua những kiếp sau, tự đầu óc họ trở nên MINH MẪN, họ sẽ làm việc đầu óc ĐƯỢC!
Người nào chỉ chú trọng lao động đầu óc, coi khinh lao động chân tay, coi thường người lao động tay chân, không thèm giúp ai bằng lao động tay chân thì cái phước lao động trí óc của mình cũng mất luôn! không tìm lại được nữa.
Nên những người đời này là kỹ sư, bác sĩ... nếu mình nhìn được kiếp trước của họ... nhiều khi họ cũng chỉ là những người nông dân nghèo, cũng đi cày đi cuốc thôi. Khi đi cày đi cuốc vậy, họ lại thường hay làm phước, hay đi cuốc ruộng giùm cho người khác bệnh. Người ta dựng nhà cũng qua phụ, dựng cây gác cột cho người ta.
Khi mình có được lao động trí óc thì quả báo nó trở lại HÀNG LOẠT luôn. Mình được trả lương cao hơn hẳn người lao động chân tay, 1 ngày làm của mình bằng cả 10 ~ 50 ngày lương của người ta. Đó cũng là do ĐỜI TRƯỚC mình cũng đã VẤT VẢ làm phước, lao động chân tay giúp đỡ cho người khác!
Nguồn: Thiền Tôn Phật Quang.


