Có rất nhiều yếu tố tạo nên một cuộc sống yên ổn, an vui cho con người. Những yếu tố này bao gồm tình yêu thương con người, chúng sinh, cỏ cây, trái đất, dòng sông, cánh rừng, phong cảnh, đất đá… cộng đồng sinh thái. Chúng ta cần có quan điểm đúng đắn về những yếu tố này, để bảo vệ chúng, cũng như bảo vệ chính cuộc sống của chúng ta khỏi tình trạng trái đất đang nóng dần lên, thiên tai ngày càng nhiều, vì sự phá hoại môi trường cũng như hưởng thụ tiện nghi quá đáng của con người như hiện nay.
Tình yêu thương là cái đẹp của cuộc sống. Nếu con người không yêu thương nữa thì không còn sự sống, cuộc đời trở nên băng giá. Nếu ta đang sống với con người, với thiên nhiên mà không biết yêu thương, không biết trân trọng và bảo vệ, thì sau này ta không có được những điều tốt đẹp đó nữa.
Tuy nhiên, ta phải phân biệt tình thương bao la đại đồng và ái luyến riêng tư vì đó là tình cảm còn nhiều ích kỉ, loạn động. Khi trái tim ta bị buộc chặt vào tình cảm riêng tư thì ta rất khó để mở rộng tình thương đến chúng sinh vạn loài. Tình thương phải được xuất phát từ nội tâm an tịnh, đạo đức và phải được huân tập lâu dài để không còn phụ thuộc vào nghiệp duyên quá khứ hay tâm lý, tình cảm.
Con người cần có nhau để tồn tại và phát triển. Chính vì vậy, con người phải yêu thương nhau. Khi con người yêu thương nhau, tương trợ nhau thì tự nhiên xã hội phát triển, loài người từ từ tiến lên. Và ngược lại, khi con người ganh ghét, tranh giành, thù hận thì sự phát triển bị chậm lại. Thậm chí, nếu sự thù hận trở nên nghiêm trọng, nhân loại rất dễ đi đến chỗ diệt vong.
Chúng ta luôn huân tập lòng từ bi hằng ngày và khởi tâm yêu thương tất cả mọi người. Không những yêu thương người bên cạnh, mà còn thương cả những người ta chưa từng gặp, thậm chí những người ghét ta, người xấu ác, lầm lỗi… Đó là thử thách lớn cho tâm hồn chúng ta. Mỗi ngày trôi qua, ta đều gửi gắm thêm tình yêu thương, trải lòng từ bi, thì một ngày nào đó tâm từ sẽ ngập tràn khắp muôn nơi. Yêu thương, nhưng ta cũng nguyện cầu cho chúng sinh yêu thương lẫn nhau, cùng chung tay xây dựng cuộc sống tươi đẹp.
Tất cả chúng ta ước mong các quốc gia đạt được nhận thức chung về sự phụ thuộc và tương hỗ lẫn nhau. Thế giới phải lấy mục tiêu thanh bình, thịnh vượng làm kim chỉ nam cho mọi hoạt động. Không thể cứ đua nhau chạy đua vũ trang, đua nhau khai thác tài nguyên để làm giàu cho riêng quốc gia mình, làm tổn hại các quốc gia khác, dẫn đến nguy cơ trái đất bị tàn hoại.
Chúng ta cùng nguyện cho thế giới tiến tới sự bình đẳng, không có sự phân biệt chủng tộc, màu da, tôn giáo, không còn đói nghèo, áp bức bóc lột, không còn chiến tranh thù hận. Để có được điều đó, các quốc gia phải giáo dục về đạo đức, về nhân quả để con người biết làm lành lánh dữ, hướng đến cuộc sống tâm linh thiền định.
Lòng yêu thương chúng sinh, yêu thương cỏ cây lớn dần, sẽ tạo thành tình yêu thương Trái Đất - cái nôi nuôi dưỡng, bảo vệ sự sống chung của vạn loài. Giữa vũ trụ bao la, thật vô cùng khó để tìm được một hành tinh có điều kiện thuận lợi cho sự sống như Địa Cầu. Đây là điều khiến ta càng thêm trân trọng, nâng niu mái nhà chung thương yêu này.
Tình yêu thương chúng sinh cần được thể hiện ra hành động là bảo vệ môi trường sinh thái, để giữ mãi màu xanh cho trái đất, cho sự sống con người và thế hệ mai sau. Người làm được điều này chắn chắn là người có tâm hồn thánh thiện, đạo đức mẫu mực. Đây cũng là một trong những phẩm chất của bậc Thánh.
Người có tâm hồn đạo đức thường biết cảm thông với nỗi khổ niềm đau của người khác, có tình yêu thương dạt dào với những điều đẹp đẽ trong cuộc sống. Người có tình thương lớn sẽ tinh tế nhận ra sự thiêng liêng, quý giá từ trong những điều nhỏ nhặt nhất: từng nhành cây, ngọn cỏ, từng cánh hoa rơi… cũng gợi lên nhiều tình cảm đẹp, nhiều đạo lý sâu xa. Khi đó, trái tim sẽ rộng mở ôm trọn cả đất trời và niềm hạnh phúc ấy là lớn lao không gì có thể so sánh được.
Những dòng sông là tài sản chung vô cùng quý giá của nhân loại và muôn loài. Vì vậy, ta cần phải hết sức yêu quý, trân trọng những dòng sông như chính dòng máu trong cơ thể mình. Ta nên ra sức bảo vệ, giữ gìn các dòng sông luôn được trong lành cho hiện tại và mai sau. Hiện trạng các dòng sông và kênh rạch ở các thành phố đang bị ô nhiễm nặng nề, đó là nỗi đau mà ta phải luôn ghi nhớ để trăn trở và tìm cách khắc phục.
Con người chỉ là một thực thể bé nhỏ giữa vũ trụ bao la. Vì vậy, chúng ta phải thuận theo những quy luật của tự nhiên. Thế nhưng, tâm con người ngày càng tham lam, muốn độc chiếm cả thế giới và chiếm lĩnh tự nhiên bằng mọi giá. Ta nên biết rằng sự vi phạm luật tự nhiên sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến trái đất, đến thiên nhiên và cả mạng sống con người.
Vì tham muốn hưởng thụ trong ăn uống mà con người đã phát triển nền công nghiệp chăn nuôi đến mức khủng khiếp, gây nên ảnh hưởng môi trường nghiêm trọng vì hiệu ứng nhà kính và làm mất cân bằng sinh thái cực độ, sắp tiến đến ngưỡng không thể phục hồi trở lại được nữa. Đi kèm theo đó là tội lỗi khổng lồ từ việc sát sinh, giết mổ đang chồng chất, đè nặng lên Trái Đất từng ngày. Sự tích lũy ác nghiệp đang đưa loài người vào quả báo diệt vong vì những đại họa toàn cầu như chiến tranh, thiên tai thảm khốc. Bằng lương tâm của nhân loại và lời dạy minh triết từ bao bậc Thánh hướng đến một thế giới hòa bình, an lạc, con người nên xét lại thực trạng nguy hiểm này và dần đi đến từ bỏ thực phẩm có nguồn gốc từ sự giết hại, tìm cách sản xuất “thịt nhân tạo”, lựa chọn thực phẩm thay thế có nguồn gốc từ thực vật.
Con người vì chạy theo sắc đẹp hay sức khỏe tạm thời cho mình, nên mỗi khi nghe đồn thổi về thần dược chữa bệnh đã tốn nhiều công sức lẫn chi phí để được sử dụng các sản phẩm có nguồn gốc từ động vật quý hiếm như: ngà voi, sừng tê giác, mật gấu, cao hổ... Dẫn đến việc những loài động vật này có nguy cơ tuyệt chủng rất cao. Hãy nói không với những sản phẩm làm đẹp, chữa bệnh có nguồn gốc động vật, bởi cái đẹp - cái khỏe xuất phát từ tâm hồn vị tha mới là cái đẹp chân chính, cái khỏe bền vững. Còn khi đã bệnh rồi thì phải lo sám hối và ra sức làm điều phước thiện mới mong chuyển đổi nghiệp xấu của mình.
Tài nguyên thiên nhiên không phải là vô tận. Do đó, chúng ta phải có kế hoạch khai thác, sử dụng hợp lý, cũng như giảm bớt tiêu thụ. Tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên cũng là cách tiết kiệm phước cho con cháu đời sau được ấm no, an lạc và văn minh.
Khuyến khích khai thác, sử dụng các nguồn năng lượng sạch từ mặt trời, gió, thủy triều, sóng, địa nhiệt, tuyết... Những nguồn năng lượng này có sẵn trong thiên nhiên, không gây ô nhiễm, và là giải pháp giúp tiết kiệm năng lượng hóa thạch cho tương lai. Ngoài ra, nên sử dụng công nghệ hydro, công nghệ sinh học... để giảm thiểu khí thải vào không khí.
Cỏ cây không phải là vật vô tri, vô giác, chúng cũng có tâm linh. Điều này cũng đã được các nhà khoa học chứng minh(1). Không chỉ thế, cây cỏ cũng biết thể hiện tình yêu thương và ngược lại. Hiểu điều đó, ta càng yêu thương và trân trọng sự sống của cây cỏ, của muôn loài.
Cây xanh không chỉ giúp con người duy trì sự sống, mà còn có sự tương tác với con người trong thế giới tâm linh. Khi sống lẫn với cây xanh và có lòng yêu quý chúng thì tự nhiên con người dễ có trực giác hơn, tâm con người trở nên minh mẫn hơn, vì được cỏ cây truyền cho năng lực. Hiểu điều này, chúng ta phải thể hiện lòng yêu thương cây cỏ bằng những hành động thực tế nhất như: không ngắt ngọn cây, chặt cây, phá rừng bừa bãi, trồng thêm thảm thực vật nơi công viên, tại nơi ngôi nhà mình ở…
Hạn chế sử dụng những sản phẩm từ gỗ. Vì từ một tờ giấy trắng, cái ghế ta ngồi, cái bàn ta viết, nhà cửa ta ở đến những công trình, tất cả đều làm bằng gỗ lấy ra từ rừng xanh. Thế nên, chúng ta phải biết ơn rừng, phải trồng lại rừng cây và có thái độ kiên quyết đối với việc phá rừng, phải thấy đó là tội ác chống lại nhân loại. Bởi rừng cây còn tiếp tục bị tàn phá thì sự sống con người còn tiếp tục bị đe dọa.
Môi trường sinh thái mà ta đang sống chính là tạo tác của đất trời, là món quà thiên nhiên ban tặng. Bởi vậy, nơi nào con người khai thác quá mức, làm ô nhiễm môi trường thì ở đó con người đang phụ lại ân nghĩa của trời đất. Ta không những giữ gìn, bảo tồn phong cảnh tươi đẹp, mà còn phải phát triển thêm để mọi người được chiêm ngưỡng, thả mình vào cái đẹp của tạo hóa.
Tôn trọng cân bằng hệ sinh thái, đừng tác động xấu đến hệ sinh thái để không phá vỡ sự cân bằng này. Con người cần phải hiểu rõ các hệ sinh thái và cân nhắc kỹ trước khi tác động, để không gây suy thoái, mất cân bằng cho hệ sinh thái. Ví dụ như: trên các cánh đồng cỏ, chuột thường xuyên bị rắn, chó sói, cáo, chim ưng, cú mèo... săn bắt. Bình thường số lượng chim, trăn, thú, chuột cân bằng với nhau. Khi con người tìm bắt rắn và chim thì chuột mất kẻ thù, thế là chúng được dịp sinh sôi nảy nở, ảnh hưởng đến mùa màng.
Ta tôn trọng sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, đồng thời cũng sống hài hòa với thiên nhiên. Đời sống tiện nghi tác động làm cho con người dần xa rời thiên nhiên, và càng xa rời thì con người càng hủy hoại cuộc sống của mình. Mặt khác, càng xa rời thiên nhiên, càng sống tiện nghi, con người càng bận tâm nhiều hơn, vì thế cuộc sống mất đi sự hồn nhiên, thanh thản.
Con người không thể sống thiếu khoa học và công nghệ, cần cả các tài nguyên thiên nhiên để tồn tại và phát triển xã hội, nhưng đồng thời cũng rất cần một môi trường sống trong sạch lành mạnh. Bởi vì bản chất con người là một thực thể sinh học – xã hội. Một bài học xương máu rút ra từ quá trình công nghiệp hoá là không thể tách mục tiêu kinh tế với việc bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Đó là một tất yếu khách quan nếu muốn phát triển lâu bền.
Quá trình phát triển của nền văn minh loài người đang đe dọa nghiêm trọng đối với môi trường và sự sống của vạn loài. Mỗi cá nhân chúng ta phải tự nâng cao tinh thần trách nhiệm và tích cực hành động bảo vệ môi trường. Đồng thời, luôn chủ động tuyên truyền kêu gọi người người sống yêu thương nhau, cùng chung tay giữ gìn sự tươi đẹp cho trái đất này.
Phước của toàn thể loài người đã bị âm, vì tốc độ xây dựng và hồi phục môi trường chậm hơn tốc độ khai thác, hủy hoại mà con người tạo ra. Lúc này, nếu toàn bộ loài người không tỉnh ngộ kịp thời để dừng lại, sống đời đơn giản và lo làm phước thì trái đất sẽ nóng lên, kéo theo nhiều hệ lụy: nước sẽ hết, lương thực sẽ cạn, chiến tranh sẽ nổ ra và muôn loài sẽ tuyệt chủng, diệt vong.
Loài người được xem là loài thông minh nhất đối với các loài nhưng cũng là loài gây tổn hại khủng khiếp nhất đến muôn loài, đến sự cân bằng của thế giới. Do đó, loài người phải có trách nhiệm cao nhất trong việc bảo vệ môi trường, yêu thương muôn loài vạn vật và tìm cách cứu trái đất này. Chúng ta phải là những chiến sĩ, sứ giả bảo vệ môi trường, bảo vệ trái đất thân yêu từ những điều nhỏ nhất.
Hãy ngồi thiền để cứu trái đất. Hãy siêng năng tu tập thiền định, đi tìm sự an lạc nội tâm, vì hạnh phúc trong thiền định bù đắp và vượt hơn những lạc thú của vật chất tầm thường mà loài người đang nhầm lẫn theo đuổi. Ngày hôm nay chúng ta phải là những người tiên phong hướng đến hạnh phúc khác cao thượng hơn, từ bỏ bớt những tiện nghi vật chất khai thác từ môi trường tự nhiên, tập sống đời đơn giản. Hãy rủ nhau ngồi thiền, mở ra chân trời mới, hạnh phúc mới để cứu trái đất này.
Lời kết.
Trái đất này đã cưu mang nhân loại với biết bao nhiêu tình thương, ơn nghĩa. Ơn núi rừng cho ta sự chở che, ơn đất mẹ cho ta chỗ tựa nương, ơn biển rộng vỗ về mang đến bao nguồn sống. Đó là sự sống không chỉ ở hiện tại mà còn là tương lai của nhân loại. Để đền đáp những ơn nghĩa lớn lao ấy, chúng ta hy vọng một ngày không xa, loài người sẽ xóa bỏ hết hận thù, chỉ còn lại tình thương, cõi đời này trở nên thánh thiện và niềm tin yêu được thắp sáng đến muôn vạn loài. Khi ấy niềm hạnh phúc sẽ ngập tràn và phủ trùm cả tất cả chúng sinh trên con đường tu tập, giải thoát giác ngộ.
Chú thích:
(1) nhà bác học Backster đã từng làm những thí nghiệm trước sinh viên đại học Yale về phản ứng của thực vật.
BÀI ĐỌC THÊM
Sống phù hợp với thiên nhiên, mặc dù vẫn tôn trọng sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật.
…Những tiến bộ thực sự của con người thường kéo theo sự hủy hoại. Đây là một nghịch lý, nhưng lại là điều có thật. Trải qua hàng triệu năm thay đổi, biến hóa, thiên nhiên mới tạo ra được sự sống. Nhưng con người với sự thông minh kỳ diệu của mình đã tạo nên những kỹ thuật hiện đại trở lại hủy diệt thiên nhiên. Có thể xem đây là một sự phản bội. Bởi vậy, khoa học phát triển là hợp với quy luật, nhưng chúng ta cần phải có sự cân nhắc, chọn lựa, không được phát minh một cách bừa bãi, trở lại tiêu diệt nguồn cội đã tạo ra sự sống cho chính mình.
Có một câu chuyện vui về khoa học giả tưởng đã làm không ít người phải suy nghĩ.
Trong câu chuyện, người ta nói rằng vài thế kỷ sau, trên Trái Đất sẽ không còn sự sống của con người, mà chỉ còn những con robot. Vì con người đã tìm cách chế tạo ra robot và mỗi ngày càng cải tiến cho nó trở nên thông minh hơn. Một ngày nào đó, trí thông minh của robot thoát khỏi sự kiểm soát của con người, nó sẽ tìm cách tiêu diệt con người và làm chủ Trái Đất này, vì nếu để con người sống sót, sẽ có ngày những thiên tài có khả năng phát minh những kỹ thuật hiện đại xuất hiện và tiêu diệt robot, giành lại quyền làm chủ Trái Đất. Tuy nhiên, trong một vài robot có sử dụng lại những bộ phận của con người như: gan, phổi.
Một lần, máy báo động của cơ quan phát tín hiệu báo động có sự sống của con người trong cơ quan. Nhận được tín hiệu báo động của máy, trưởng ban tiêu diệt con người tức tốc đi tìm. Khi vào căng tin, thấy hai người uống rượu say đang nghiêng ngả, ông ta tưởng con người, bèn tóm lấy, nhưng chúng xin lỗi ông và cho biết chúng là robot đã được lập trình hễ uống rượu say là phải nghiêng qua, ngả lại. Tìm đến chỗ khác, ông nghe nhạc nổi lên và nhìn thấy mấy con robot đang khiêu vũ với nhau. Ông lại tưởng là con người nhưng không phải. Đây là loại robot có chức năng khi nghe nhạc phải có những vũ điệu như vậy. Ông tìm mãi vẫn không phát hiện ra con người.
Sau đó, ông ta tập trung tất cả nhân viên trong cơ quan lại và nói: “Trong cơ quan chúng ta còn có con người sống sót, nhưng tôi không tìm ra được. Như vậy, tôi đã không làm tròn trách nhiệm của mình. Tôi sẽ dùng cây súng này để tự sát.” Nghe vậy, bà Giám đốc nói: “Nhưng anh sẽ không biết đau vì anh là người máy, anh là robot.” Robot trả lời: “Không, trong cơ thể tôi còn gắn một lá phổi của con người. Khi bắn vào đó, tôi sẽ biết đau.” Ông đưa súng vào ngực và bắn một phát. Khi tiếng súng nổ, máu từ ngực ông phun ra, nhưng ông vẫn chưa chết. Lúc bấy giờ, trong đám người đứng dưới bỗng có tiếng thét lên. Ông chạy ngay xuống nắm lấy người đó kéo lên và nói: “Đây là một con người, vì chỉ có con người mới biết đau nỗi đau của đồng loại.”
Câu chuyện kết thúc, nhưng lời kết luận ấy vẫn khiến người đọc ray rứt. Rõ ràng, khác với máy móc, con người có tình cảm, có lý trí, nên biết đau nỗi đau của đồng loại mình. Máy móc dù có tinh vi bao nhiêu đi nữa cũng không thể có điều đó. Vậy mà, chúng ta cứ đi tìm sự tinh vi trong máy móc, không biết rằng hạnh phúc không phải là sự tiện nghi có thể thay thế cho con người. Hạnh phúc là sự thông cảm, thương yêu giữa con người với nhau. Nếu cứ chạy theo kỹ thuật hiện đại, chúng ta sẽ đánh mất dần những hạnh phúc thật sự, vì đầu óc chúng ta sẽ phức tạp hơn, nội tâm bất an hơn…
Vì vậy, nếu càng tiến bộ, chúng ta càng phải biết gần gũi với thiên nhiên, yêu quý thiên nhiên. Hơn nữa, là đệ tử Phật – những người có lòng thương yêu muôn loài, lòng thương yêu đến sự sống đơn giản, lòng biết ơn sâu sắc – chúng ta càng yêu quý thiên nhiên hơn.
Trích TÂM LÝ ĐẠO ĐỨC – TT. Thích Chân Quang (Tập 3, bài “Yêu thiên nhiên”).


