Tiền bạc là vấn đề hết sức tế nhị và nhạy cảm. Mượn tiền và cho mượn tiền giữa mọi người với nhau thể hiện sự tương thân tương ái, giúp đỡ, yêu thương trong cuộc sống. Tuy nhiên, nếu chúng ta không có cách ứng xử đúng đắn, cẩn thận, khéo léo, rõ ràng thì chuyện tiền bạc sẽ rất dễ làm đổ vỡ tình cảm, rạn nứt mối quan hệ tốt đẹp giữa hai bên. Song song với đó là hình thức vay mượn ngân hàng, đây là giải pháp không làm mất lòng ai nhưng ta cần có sự tính toán trước sau, kỹ lưỡng để tránh tình trạng mất khả năng chi trả và ảnh hưởng đến cuộc sống, tài sản của gia đình.
Ta có thể tìm đến những người thân quen để mượn hay đi vay ngân hàng trong những lúc cần thiết. Việc có mượn được tiền hay không phụ thuộc vào uy tín của ta và thiện chí, khả năng của người cho mượn. Còn việc vay tiền của ngân hàng lại phụ thuộc vào hình thức, thủ tục vay, đảm bảo các điều kiện theo quy định và khả năng hoàn trả của ta.
Tiền bạc không dễ kiếm được mà đó là công sức lao động vất vả, cực nhọc,là mồi hôi, nước mắt, thậm chí phải trả giá bằng máu nên người ta chấp rất mạnh vào loại tài sản này. Tâm lý bình thường của con người là thường không thích gần gũi người kém phước hơn mình do sợ bị mất mát, hao tổn về vật chất và gánh nặng phải giúp đỡ người khác. Hiểu vậy để thấy rằng nên xử lý khéo việc mượn tiền và cho mượn tiền để làm sao vẫn giữ được mối quan hệ tốt đẹp và giúp đỡ nhau trong những lúc khó khăn.
Có hai dạng người đi mượn tiền mà người cho mượn tiền cần phải hiểu rõ: Thứ nhất là người thực sự cần tiền để giải quyết những khó khăn nhất thời nào đó, mặc dù họ rất ngại mượn tiền nhưng trong lúc cấp bách họ vẫn phải mượn và có ý thức sẽ hoàn trả đầy đủ như lời hứa trước khi mượn. Đây là người có uy tín. Ta có thể cho mượn như một sự giúp đỡ họ trong lúc khó khăn. Thứ hai là những người thích mượn tiền để tiêu xài, tức là có xu hướng thích hưởng thụ nhiều hơn cái phước mình có. Họ thường đưa những lý do giả tạo để thuyết phục người khác cho mượn tiền. Đây là loại người không giữ uy tín họ có thể mượn nhưng không thích trả. Với loại người này ta không nên cho mượn.
Dù yêu quý nhau đến mức nào thì vẫn nên minh bạch, sòng phẳng trong vấn đề tiền bạc thì tình cảm mới lâu bền được. Do đó, ta phải xác định rõ là đã mượn thì phải trả lại cho người kia chứ không nên nghĩ rằng vì thân tình mà có thể chuyển thành sự biếu tặng, cho đi mà không cần hoàn lại. Nếu vì yêu quý, thân thiết nhau mà mập mờ, lợi dụng tiền bạc của nhau thì đến một ngày mối quan hệ giữa hai bên sẽ bị rạn nứt.
Thái độ ứng xử khéo léo, tinh tế và đạo đức
Đối với người mượn:
Ta cần phải tính toán, lên kế hoạch trả nợ thật chi tiết, tỉ mỉ và chắc chắn ngay từ trước khi đi mượn để tránh rơi vào tình trạng mất khả năng trả nợ. Đây là việc rất cần đến trí tuệ bản thân và sự gia hộ của Phật.
Nếu không xác định được thời gian trả ta nên chia sẻ ngay từ đầu để họ thông cảm và xem xét cho mượn hay không, tránh làm sứt mẻ tình cảm sau này. Còn những trường hợp không quá bức thiết thì cố gắng khắc phục không nên mượn. Nên sống thanh đạm, chịu cực và vui trong cái phước ít ỏi của mình và cố gắng từng chút để tạo từng công đức nhỏ, sẽ dần trả được nghiệp và vượt qua khó khăn.
Không nên mượn người xấu vì nhân quả sẽ bắt buộc ta nghe lời họ, tiếp tay cho điều bất thiện, tạo nghiệp ác cho chính mình. Ta cũng không nên vay mượn tiền nóng, lãi suất cao vì sẽ rất dễ dẫn đến mất khả năng thanh toán.
Chỉ nên mượn số tiền phù hợp với nhu cầu thực sự và phải cân nhắc khả năng chi trả của mình. Đồng thời cũng tùy vào mối quan hệ và khả năng tài chính của người cho mượn mà ta vay số tiền hợp lý, để không làm họ phải rơi vào tình trạng khó xử.
Khi mượn với những khoản tiền lớn dù là người thân trong gia đình cũng phải chủ động viết giấy ghi nợ, kí kết để tạo sự an tâm đối với người cho mượn, cũng là để thể hiện uy tín và văn hóa mới trong việc vay mượn.
Khi mượn tiền ta phải luôn ghi nhớ kỹ, không được quên và cố gắng trả càng sớm càng tốt. Trong trường hợp đến hạn mà chưa trả hết được thì phải chủ động báo người cho mượn được biết, trình bày rõ lí do, chân thành xin lỗi và hẹn lại ngày chắc chắn trả được. Tránh để người khác khó chịu khi nghĩ mình không giữ chữ tín, chiếm dụng. Không được “xù nợ”, “quên trả nợ” vì nhân quả vay là phải trả, để càng lâu thì trả càng nặng. Ngoài ra, không nên tái mượn nhiều lần, tái mượn vì dễ làm người khác phiền lòng.
Khi được cho mượn tiền là ta nhận sự giúp đỡ về vật chất nhưng cũng có ân nghĩa trong đó nên ta phải biết ơn. Do vậy, khi trả lại tiền, ta có thể tặng thêm món quà hay mời một bữa ăn để thể hiện sự biết ơn của mình. Nếu đồng tiền ta mượn tạo ra nhiều điều phước thiện (như kinh doanh phát triển, tạo công ăn việc làm cho nhiều người) thì ta hồi hướng công đức về cho người giúp mình. Ngoài ra, ta cũng nguyện lòng sẽ sẵn sàng giúp đỡ, đền trả công ơn của họ khi có cơ hội.
Trong trường hợp bị từ chối, không cho mượn thì ta không được có thái độ giận hờn, trách móc hoặc nài nỉ mà phải có thái độ hoan hỷ, cảm thông cho người từ chối để họ không cảm thấy áy náy vì đã không giúp đỡ mình. Đồng thời, bản thân ta cũng nên suy xét lại cách sống của mình để làm người khác tin tưởng hơn hoặc là xem lại đối tượng mình đi mượn có chính xác chưa. Dù mượn được hay không thì ta cũng nên cảm ơn người mà ta nhờ vả.
Đối với người cho mượn:
Cân nhắc, đánh giá kỹ người mượn tiền về các mặt như đời sống, thói quen chi tiêu, đạo đức qua bạn bè, người thân. Nếu có thể, ta nên tìm hiểu về mục đích chi dùng số tiền của người mượn. Từ đó ta xem xét thêm tính chính đáng, tạo thêm phước hay tổn phước từ khoản vay, cũng như khả năng chi trả của người mượn.
Với những khoản vay lớn, liên quan đến nhiều người trong tập thể, gia đình, trước khi quyết định cho vay ta nên tham khảo và có sự đồng thuận từ mọi người để bảo đảm tính minh bạch, tránh rắc rối khi có sự cố về sau.
Nếu ta không cho mượn tiền vì tâm ích kỷ, làm người khác rơi vào cảnh khốn đốn là một điều ác, nhân quả sau này mình gặp khó khăn thì sẽ không ai giúp mình. Tuy nhiên, nếu ta đang gặp khó khăn, không có điều kiện để cho mượn thì nên trình bày rõ lí do với họ một cách chân tình để họ hiểu và thông cảm. Tuy không giúp được họ, tâm ta phải luôn cầu mong cho họ sớm vượt qua khó khăn này.
Tùy vào phước, đạo đức, kế hoạch và khả năng chi trả của người kia mà xem xét cho mượn số tiền hợp lý trong giới hạn khả năng của mình, tránh làm ảnh hưởng đến đời sống gia đình mình. Nếu người mượn thật sự khó khăn mà ta không có khả năng thì ta nên tìm người giúp đỡ nhưng ta hạn chế lấy tiền của tổ chức, tập thể hoặc thế chấp tài sản của mình để có tiền cho họ mượn.
Với các khoản vay lớn, ta nên linh động tính toán phần lãi nhận về. Cố gắng đảm bảo người mượn cảm thấy thoải mái về phần lãi suất này, phần lãi trả cho ta chỉ là phần nhỏ trong khoản lợi nhuận họ thu về. Còn nếu họ thực sự khó khăn, ta có thể không cần tính lãi hoặc giảm bớt nợ để chia sẻ với họ phần nào đó.
Nếu thấy người mượn có thái độ sống ỷ lại, hưởng thụ, không tự lực cánh sinh thì ta nên khéo léo từ chối và lựa lời khuyên bảo, động viên họ cố gắng, siêng năng chăm chỉ làm việc.
Những người có đạo đức và tin hiểu nhân quả thì thường rất ngại mượn tiền người khác dù trong hoàn cảnh khó khăn. Với những trường hợp như vậy ta nên chủ động tìm hiểu và đề nghị cho người ta mượn tiền để họ dễ dàng vượt qua khó khăn của mình hơn.
Người mượn tiền đa số là đang gặp khó khăn nên họ rất dễ mặc cảm, ta phải có thái độ tôn trọng, không xem thường và giúp đỡ một cách tận tình. Tránh thái độ ban ơn hoặc sai xử, nhiếc móc người ta thành ra mất tình cảm. Nên cho mượn trong âm thầm kín đáo, tránh tâm kiêu mạn, chấp công rồi kể lể khắp nơi làm người mượn bị khó xử.
Khi đến hạn mà người mượn chưa trả tiền, người cho mượn nên khéo léo tìm hiểu hoàn cảnh hiện tại của họ. Nếu xét thấy họ còn khó khăn thì hỏi thăm, gia hạn thời gian, nếu có thể thì hỗ trợ thêm tiền và khuyên họ làm phước để sớm cải thiện tình trạng của mình. Những trường hợp có đủ điều kiện mà dây dưa không trả thì ta yêu cầu họ trả tiền vì tiền này ta có thể dùng làm nhiều điều lợi ích hơn.
Trong trường hợp họ mất khả năng chi trả thì nếu ta có khả năng thì nên hoan hỉ xem xét xóa nợ, xem như là tự nguyện cho đi hoặc cho hoãn nợ. Ta cũng nguyện công đức này giúp họ biết tin nhân quả, biết làm nhiều điều thiện lành để chuyển nghiệp và biết tu hành theo Phật pháp. Còn nếu phát hiện họ lừa đảo, chiếm đoạt số tiền mượn, ta phải báo ngay cho nhiều người cùng biết để cảnh giác; trường hợp nghiêm trọng ta nên thông báo cho chính quyền, cơ quan truyền thông, để có biện pháp xử lý thích đáng.
Đồng tiền liền khúc ruột, nên khi mang tiền cho người khác mượn ta sẽ sinh tâm lo lắng mãi cho đến khi người đó trả lại tiền cho mình. Do vậy, nếu biết hoàn cảnh của người đi mượn là thật sự khó khăn và việc giúp đỡ là trong tầm tay mình thì ta thà cho luôn một ít chứ không cho mượn. Cư xử như vậy bỗng nhiên nó trở thành việc nghĩa, tâm ta hoan hỷ hơn là cho vay một ít thôi nhưng cứ phải bận tâm đến việc khi nào họ trả tiền cho mình.
Đừng bao giờ dùng danh dự của mình để vay mượn hộ cho người khác. Nếu người vay trả tiền đúng hẹn thì đó là sự may mắn cho một lần lỡ dại của ta. Nhưng nếu họ không trả thì ta phải là người gánh nợ thay họ. Tiền bạc phân minh vừa giúp ta gìn giữ được tình bạn lâu dài, vừa giúp ta thoát được những rắc rối về sau.
Đừng cố gắng duy trì sự giàu có giả tạo bằng cách đi vay mượn người khác. Vì sự nghèo khó luôn là nỗi ám ảnh của nhiều người đã quen với cuộc sống thụ hưởng. Từ đó, họ bất chấp việc mình có khả năng chi trả hay không, nhưng vẫn tiếp tục vay mượn để duy trì vỏ bọc khá giả của mình. Lúc này việc mượn nợ là không có đạo đức. Do đó, thà chấp nhận nghèo sống thanh thản với hiện tại, nhưng siêng làm việc phúc thiện, giúp đỡ mọi người xung quanh thì đến một ngày nào đó nghiệp nghèo khổ sẽ rời bỏ ta.
Đối với việc vay ngân hàng:
Khi gặp khó khăn ta cần một số tiền lớn để giải quyết hay đầu tư mở rộng kinh doanh, thay vì đi vay mượn của những người xung quanh, ta chọn hình thức vay ngân hàng. Khi đó, việc vay mượn sẽ gắn liền với những thủ tục và quy định pháp lý rõ ràng. Do vậy, ta cần lên kế hoạch vay và trả nợ cụ thể, chỉ vay vào những việc chính đáng, không nên vay cho các mục đích hưởng thụ xa xỉ, không quá cần thiết như mua sắm cá nhân, ô tô, du lịch,… Ngoài ra, một biện pháp khác tốt hơn để có thêm vốn mở rộng đầu tư kinh doanh là tìm kiếm các nhà đầu tư thay vì đi vay nợ ngân hàng.
Phải tìm hiểu kỹ thông tin, chính sách cho vay của các ngân hàng như các loại lãi suất, thời gian ưu đãi, cách tính lãi qua từng kỳ điều chỉnh của ngân hàng, thời hạn, chi phí phát sinh khi trả trước hạn hoặc quá hạn,… để phù hợp trong khả năng chi trả của mình.
Khi quyết định thế chấp tài sản để vay ngân hàng, ta không nên thế chấp giấy tờ nhà mình đang ở nếu không quá cần thiết vì ta đang hưởng gấp đôi cái phước: vừa có nhà để ở, vừa có được khoản vay thế chấp căn nhà. Nếu khoản vay đó không tạo ra điều phước đủ lớn, bị thất thoát hoặc mất hết thì ta sẽ bị mất nhà.
Hãy luôn suy nghĩ “thanh toán nợ càng nhanh càng tốt” và nếu quá hạn thì đóng phạt đầy đủ. Trường hợp xấu nhất là mất khả năng chi trả và ngân hàng có quyết định xử lý tài sản thế chấp thì người mượn phải có thái độ hợp tác, giao nộp tài sản thế chấp cho ngân hàng.
Khi thiếu tiền phải đi vay mượn nghĩa là ta đang thiếu phước hoặc ta phạm một sai lầm nào đó, có thể trong hiện tại hoặc quá khứ. Vì vậy, theo nhân quả ta nên chuyển nghiệp bằng cách âm thầm sám hối, yêu thương đồng cảm nỗi khổ của mọi người, dù ở trong hoàn cảnh khó khăn vẫn nỗ lực làm phước thật nhiều.
Ta nên hiểu rằng “Sợ nợ cũng là Đạo Đức” vì mọi việc trong cuộc đời này đều là ân nghĩa, đều là nợ, nợ cả vật chất lẫn tình cảm và khi trả cũng phải trả cả hai. Và để trả được những món nợ ấy thì ta phải sống rất tử tế, rất vị tha, rất phụng sự, rất cống hiến và đặc biệt là rất tinh tấn tu tập trong con đường tâm linh hướng về vô ngã.
Lời kết.
Ta rất hạn chế việc vay mượn bởi vì sợ nợ cũng là một đạo đức đáng quý. Nhưng luôn sẵn lòng giúp đỡ người khác trong việc này nếu mục đích vay mượn là chính đáng. Còn nếu phải vay mượn thì ta mãi nhớ ân nghĩa người giúp ta và luôn tâm nguyện đền đáp. Làm sao để việc vay mượn trở thành sự tương trợ, là ân nghĩa để ta cùng mọi người kết duyên tu tập trên con đường luân hồi bất tận.
BÀI ĐỌC THÊM
NỢ TIỀN KHÔNG TRẢ, GIEO NGHIỆP NGHÈO HÈN
Theo lẽ tự nhiên, có vay thì có trả. Khi ta vay ai một món tiền nghĩa là ta đang nhận ở người đó một món nợ không chỉ đơn thuần là vật chất mà còn là ân nghĩa.
Thế nhưng ở đời, nhiều người vay tiền không muốn trả. Có người “xù nợ”, có người trả nợ nhưng lại mang niềm oán giận người cho vay. Theo các vị giảng sư, đó là cách họ đang gieo nghiệp nghèo cho mình mà không hề hay biết.
Có câu chuyện như sau:“Tiến làm nghề kinh doanh bất động sản ở Hà Nội vốn xuất thân là một người khá giả. Anh được thừa hưởng khối tài sản lớn của bố mẹ để lại nên bắt đầu lập nghiệp kinh doanh bất động sản một cách thuận lợi.
Thế nhưng chỉ sau 10 năm lấy vợ và làm người giàu có, sự nghiệp của Tiến càng ngày càng xuống dốc. Bao nhiêu đất đai mà Tiến tậu được cuối cùng phải bán hết vì nợ nần.
Chẳng là trong quá trình làm ăn, Tiến thường vay rất nhiều người, cả ngân hàng cũng như anh em bạn bè và bất cứ ai mà Tiến gặp. Tiến ở nhà biệt thự, đi xe sang nhưng lạ là khi có cơ hội vay được tiền của ai là Tiến vay. Lúc vay, Tiến đều hứa là 1 tháng hoặc 2 tháng sau sẽ trả. Nhưng đến ngày hẹn trả, Tiến viện đủ lý do để khất nợ.
Khi đòi quá thì Tiến sẽ tránh mặt, không trả lời điện thoại, thậm chí còn dùng kế: “đừng có mà dồn tôi đến chân tường” hoặc dùng kế hoãn binh: “Yên tâm đi, một tuần sau tôi trả không thiếu một đồng. Anh em với nhau, vay mấy đồng bạc mà cứ làm như là chết đến nơi”… Thế nhưng đến một tuần sau đó, Tiến lại lờ đi như chưa bao giờ có chuyện vay mượn xảy ra…
Hầu hết những người cho Tiến vay tiền đều đã có mối quan hệ rất thân tình, tốt đẹp với anh. Nhiều người vì cho Tiến vay tiền mà mất thời gian đi hỏi nợ, mất cả ăn cả ngủ vì ức chế, vợ chồng mất hòa thuận vì trách móc lẫn nhau khi cho Tiến vay tiền.
Tiến cũng từng kiếm được bội tiền nhờ buôn bán bất động sản. Thế nhưng trong khoảng 5 năm trở lại đây, Tiến không làm ăn gì được với nghề này. Bao nhiêu đất của Tiến đều bị các chủ nợ “thu hồi”. Đến ngôi nhà vợ chồng Tiến ở cũng bị ngân hàng xiết nợ. Hiện, Tiến đang phải ra phụ vợ bán hàng ăn để kiếm sống hàng ngày.”
Về cơ bản nhân quả giàu nghèo như sau: Giàu là do siêng năng giúp đỡ, bố thí người khác. Nghèo là do hà tiện, bỏn xẻn, ích kỷ, không chịu bố thí.
Theo lời giải thích này thì hành vi “vay tiền không trả”, hoặc “vay tiền không muốn trả” là một biểu hiện của tâm ích kỷ, tráo trở. Chiếu theo luật nhân quả trong đạo Phật thì hành vi đó chính là cách gieo nghiệp nghèo hèn cho mình. Nhanh thì cho đời này, muộn thì cho những đời sau.
Không chỉ gieo nghiệp nghèo vì tâm ích kỷ mà còn gieo cả nghiệp gian truân trong đời vì tâm tráo trở như đã phân tích ở trên.
Về vấn đề nợ tiền bạc cũng như vậy, bất đắc dĩ thì mới phải đi vay. Người có đạo đức họ sẽ ăn không ngon ngủ không yên khi chưa trả được nợ. Còn người thiếu đạo đức thì thường họ không có cảm giác đó. Ngược lại với họ, vay được là mừng, còn không cần biết là khi nào sẽ trả. Khi nào người khác đòi nợ thì họ sẽ chây ì mặc cho “ân nhân” của mình đau khổ, tức giận thế nào.
Người sợ nợ vì thế cũng là người có đạo đức. Bởi nợ nào thì cũng phải trả, không trả cách này thì sẽ phải trả bằng cách khác. Bởi nhân quả không loại trừ ai.
Dân gian có câu nói truyền miệng rất hay đó là “tiền bạc phân minh, ái tình dứt khoát”. Câu này có ý nghĩa là dù yêu quý nhau đến cỡ nào thì vẫn nên minh bạch trong vấn đề tiền bạc. Tiền bạc là mồ hôi, là công sức lao động của mỗi người. Nếu vì yêu quý nhau, thân thiết nhau mà lợi dụng tiền bạc của nhau thì đến một ngày tình cảm cũng sẽ sứt mẻ. Ngay cả anh em ruột thịt thì vẫn cần phải rõ ràng về vấn đề tế nhị này. Khoản nào vay thì rõ là vay và cần phải trả với tấm lòng biết ơn. Khoản nào cho, biếu hay tặng thì người cho không nên đòi người nhận một ngày nào đó trả ơn mà hãy vô tư theo cách “cho đi hạnh phúc chính là mang lại hạnh phúc cho mình”.
Nhưng đó là phía người cho. Còn phía người nhận thì bắt buộc không bao giờ được quên ân tình đó. Bởi món nợ đó không đơn thuần là nợ vật chất mà đó là món nợ ân nghĩa.
Nguồn:http://giadinh.net.vn/gia-dinh/4-thu-tuyet-doi-khong-no-trong-doi-1-no-tien-khong-tra-gieo-nghiep-ngheo-hen-20160908161224842.htm (Có chỉnh sửa để phù hợp với chương)


